Юлдашева Мадина Тоҳир қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда яшил иқтисодиётни ривожлантиришда фискал воситалардан фойдаланишнинг йўллари”, 08.00.07 – Молия, пул муомаласи ва кредит (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Iqt3800
Илмий раҳбар: Исаев Фахриддин Икромович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги «Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг илмий асослари ва муаммолари» илмий-тадқиқот маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01
Расмий оппонентлар: Мўминова Маъсуда Бахтиёровна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Абдураҳмонов Илёс Хуршидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент Кимё халқаро университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тaдқиқoтнинг мaқсaди Ўзбекистонда солиқ маъмуриятчилигининг самарадорлигини баҳолаш ва такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тaдқиқoтнинг илмий янгилиги қуйидaгилaрдaн ибoрaт:
қишлоқ хўжалиги экинларининг норматив ҳосилдорлигига нисбатан юқори натижага эришган хўжаликларга уч бараваргача камайтирувчи, паст натижага эришган хўжаликлар учун эса уч бараваргача оширувчи коэффициентлар орқали дифференциал солиқ солишни жорий этиш таклифи асосланган;
халқаро миқёсда тан олинган сертификатларга эга бўлган деҳқон ва фермер хўжаликлари ҳамда қишлоқ хўжалиги корхоналарига 50 фоиз миқдорида ер солиғи бўйича мақсадли солиқ енгилликларини жорий этиш таклиф этилган;
ички бозорда ишлаб чиқарилмайдиган яшил технологияларни импорт қилишда ҚҚСга 0 фоизлик ставка жорий этиш орқали чиқиндиларни қайта ишлаш, утилизация ва муқобил энергия ишлаб чиқариш соҳаларига хорижий инвестициялар ва илғор технологияларни жалб этиш таклиф этилган;
яшил иқтисодиётни ривожлантиришда атроф-муҳитнинг ифлосланишини камайтириш йўналишида 2026 йилга қадар чиқиндиларни саралаш ва қайта ишлаш корхоналари фаолиятини фойда ва ижтимоий солиққа тортиш ставкасини 1%га қадар пасайтириш таклифи ишлаб чиқилган.
IV. Тaдқиқoт нaтижaлaрининг жoрий қилиниши. Ўзбекистонда яшил иқтисодиётни ривожлантиришда фискал воситалардан фойдаланиш йўллари бўйича ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
қишлоқ хўжалиги экинларининг норматив ҳосилдорлигига нисбатан юқори натижага эришган хўжаликларга уч бараваргача камайтирувчи, паст натижага эришган хўжаликлар учун эса уч бараваргача оширувчи коэффициентлар орқали дифференциал солиқ солишни жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 февралдаги “Қишлоқ хўжалиги экин майдонлари унумдорлигини ошириш, тармоққа инвестициялар жалб қилиш учун қулай шарт-шароит яратиш бўйича навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-18-сон Фармонида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025 йил 12 июлдаги 16/1-80283-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида солиқ юкининг адолатли тақсимланишини таъминлаш, юқори самарадорлик кўрсатган хўжаликларни иқтисодий рағбатлантириш, паст самарадорликка эга субъектларни ресурслардан самарали фойдаланишга ва экологик талабларга риоя қилишга мажбурлаш имкони яратилган;
халқаро миқёсда тан олинган сертификатларга эга бўлган деҳқон ва фермер хўжаликлари ҳамда қишлоқ хўжалиги корхоналарига 50 фоиз миқдорида ер солиғи бўйича мақсадли солиқ енгилликларини жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 февралдаги “Қишлоқ хўжалиги экин майдонлари унумдорлигини ошириш, тармоққа инвестициялар жалб қилиш учун қулай шарт-шароит яратиш бўйича навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-18-сон Фармонида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025 йил 12 июлдаги 16/1-80283-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида экологик тоза ва халқаро стандартларга мос маҳсулот ишлаб чиқарувчи хўжаликлар сонининг ортиши, ички бозорда органик маҳсулотлар улушини кўпайиши, экспорт имкониятларининг кенгайиши, қишлоқ ҳудудларида иқтисодий фаоллик ва бандликнинг ошиши, мамлакат брендининг халқаро бозорда мустаҳкамланиши имкони яратилган;
ички бозорда ишлаб чиқарилмайдиган яшил технологияларни импорт қилишда ҚҚСга 0 фоизлик ставка жорий этиш орқали чиқиндиларни қайта ишлаш, утилизация ва муқобил энергия ишлаб чиқариш соҳаларига хорижий инвестициялар ва илғор технологияларни жалб этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 мартдаги “Чиқиндиларни қайта ишлаш соҳасини янада такомиллаштириш ҳамда комплекс тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-56-сон Фармони билан Солиқ кодексининг 246-моддасининг 6-бандида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025 йил 12 июлдаги 16/1-80283-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида яшил технологиялар импортининг арзонлашуви, инновацион ускуналарни жорий этишнинг тезлашуви, чиқиндиларни қайта ишлаш ва муқобил энергия ишлаб чиқариш қувватларининг ортиши, табиий ресурслардан фойдаланиш самарадорлигининг ошиши имкони яратилган;
яшил иқтисодиётни ривожлантиришда атроф-муҳитнинг ифлосланишини камайтириш йўналишида 2026 йилга қадар чиқиндиларни саралаш ва қайта ишлаш корхоналари фаолиятини фойда ва ижтимоий солиққа тортиш ставкасини 1%га қадар пасайтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 мартдаги “Чиқиндиларни қайта ишлаш соҳасини янада такомиллаштириш ҳамда комплекс тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-56-сон Фармони билан Солиқ кодексининг 426-моддаси иккинчи қисми 11-бандида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025 йил 12 июлдаги 16/1-80283-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида чиқиндилар айланиши тизимини тўлиқ қамраб олиш, қайта ишлаш соҳасига хусусий инвестицияларни жалб қилиш, экологик инфратузилмани ривожлантириш, аҳоли учун соғлом ва тоза муҳит ҳосил қилиш имкони яратилган.
