Маруфова Мунира Эгамқуловнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Педагогик диагностика воситасида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш тизимини такомиллаштириш”, 13.00.08 –Мактабгача таълим ва тарбия назарияси ва методикаси  (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.3.PhD.Ped2788
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Мактабгача талим ташкилотлари директор ва мутахассисларини кайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш институти
Илмий раҳбар: Абдуллаева Шахзода Абдуллаевна Педагогика фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Мактабгача таълим ташкилотлари директор ва мутахассисларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш институти, PhD.01/2025.27.12.Ped.07.01.
Расмий оппонентлар: Абдурахимова Дилфуза Алиевна - педагогика фанлари доктори, профессор; Носирова Раъно Хамидовна - педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Этакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади педагогик диагностика воситасида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш тизимини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
педагогик диагностика воситасида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш тизимининг дидактик имкониятлари аниқланиб, ахлоқий ривожланишни мунтазам кузатиш, таҳлил қилиш ва коррексиялашга хизмат қилувчи фаол диагностик-мониторинг механизми “Монтессори леарнинг”, “Wалдорф леарнинг” ва “Реггио Эмилиа леарнинг” ёндашувлари асосида ишлаб чиқилган;
педагогик диагностика асосида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш модели янгиланиб, гуруҳ ичида эҳтиёжга кўра дифференциал таъсир кўрсатиш, ота-оналар билан диагностик ҳамкорликни йўлга қўйиш, болаларнинг ахлоқий қадриятларга онгли муносабатини шакллантиришга қаратилган когнитив–эмоционал–беҳавориал учликка асосланган комплекс структура сифатида такомиллаштирилган;
тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш методикаси педагогик диагностика асосида қайта ишлаб чиқилиб, мактабгача таълим муҳитининг эстетик, психологик ва ижтимоий омилларини уйғунлаштирган интегратив тарбиявий модел, тарбияланувчиларда ахлоқий дунёқараш, ролли ўйинлар, ахлоқий вазиятлар, рефлексив таҳлил ва ижодий-топшириқли ижтимоий-эмоционал саводхонлик ҳамда “педагогик ҳаракат рулеткаси” орқали такомиллаштирилган;
педагогик диагностика асосида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш методикасининг самарадорлиги эртак терапия, арт-терапия, ролли ўйинлар, мунозара, ахлоқий вазиятли топшириқлар ва индивидуал ривожланиш траекторияларини интеграциялаш орқали болаларнинг ахлоқий хулқини барқарор ривожлантиришга хизмат қилувчи “Эмергент” (паст), “Адаптиве” (ўрта) ва “Интернализед” (юқори) мезонлари асосида амалга оширилиб, болаларнинг ахлоқий тасаввурлари, эмоционал–қадриявтли муносабати ва амалий хулқ-ҳаракат барқарорлиги оптималлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мактабгача таълим ташкилотларида педагогик диагностикадан фойдаланиш методикасини мактабга тайёрлов гуруҳлари тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш юзасидан ишлаб чиқилган услубий ва амалий таклифлар асосида:
педагогик диагностика воситасида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш тизимининг дидактик имкониятлари аниқланиб, ахлоқий ривожланишни мунтазам кузатиш, таҳлил қилиш ва коррексиялашга хизмат қилувчи фаол диагностик-мониторинг механизм “Методик тизимда компютер иммитацион моделлари асосидаги виртуал ресурсларни яратиш ва имконияти чекланган ёшлар таълимида жорий этиш" номли инновацион лойиҳа грант доирасидаги топшириқларни бажаришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Мактабгача таълим агентлигининг 2023-йил 4-июлдаги 03-297-сонли маълумотонмаси). Натижада, мактабгача таълим ташкилотларида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантиришга эришилган;
педагогик диагностика асосида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш, гуруҳ ичида эҳтиёжга кўра дифференциал таъсир кўрсатиш, ота-оналар билан диагностик ҳамкорликни йўлга қўйиш, болаларнинг ахлоқий қадриятларга онгли муносабатини шакллантиришга қаратилган когнитив–эмоционал–беҳавориал учликка асосланган комплекс структуравий моделдан “Мактабгача таълим ташкилотида педагогик диагностикадан фойдаланиш” номли таълим платформаси (Ўзбекистон Республикасининг Дастурий маҳсулотлар давлат реестрида 01.02.2022 й. рўйхатдан ўтказилган. № ДГУ14405 рақамли гувохнома олинган)ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Мактабгача таълим агентлигининг 2023 йил 4-июлдаги 03-297-сонли маълумотонмаси). Натижада мактабга тайёрлов гуруҳлари дидактик жараёнларидаги таълими тарбиявий жараёнларга татбиқ қилинди;
тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш методикаси педагогик диагностика асосида қайта ишлаб чиқилиб, мактабгача таълим муҳитининг эстетик, психологик ва ижтимоий омилларини уйғунлаштирган интегратив тарбиявий модел, тарбияланувчиларда ахлоқий дунёқараш, ролли ўйинлар, ахлоқий вазиятлар, рефлексив таҳлил ва ижодий-топшириқли ижтимоий-эмоционал саводхонлик ҳамда “педагогик ҳаракат рулеткаси” асосида “Мактабгача таълимда педагогик диагностика” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилди. (Олий таълим фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 6-сентябрдаги 333-сонли нашр рухсатномаси). Натижада мактабгача таълим ташкилотларида педагогик диагностикадан фойдаланиш методикаси юзасидан илмий асосланган таклифлар ишлаб чиқишда ва тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантиришда фойдаланилган.
педагогик диагностика асосида тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини ривожлантириш методикасининг самарадорлиги эртак терапия, арт-терапия, ролли ўйинлар, мунозара, ахлоқий вазиятли топшириқлар ва индивидуал ривожланиш траекторияларини интеграциялаш орқали болаларнинг ахлоқий хулқини барқарор ривожлантиришга хизмат қилувчи “Эмергент” (паст), “Адаптиве” (ўрта) ва “Интернализед” (юқори) мезонлардан тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларининг ахлоқий сифатларини равожланганлик даражасини баҳолашда фойдаланилди. (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Мактабгача таълим агентлигининг 2023 йил 4-июлдаги 03-297-сонли маълумотонмаси). Натижада МТТ дидактик жараёнлари самарадорлигини оширишга эришилди, мактабга тайёрлов гуруҳи тарбияланувчиларида инсоний ва юксак ахлоқий категорияларининг даражалари аниқланди.