Авезбаева Жамила Мухтарбаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Интегратив ёндашув асосида насрий асарларни ўқитиш методикаси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (ўзбек адабиёти).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2. PhD/Ped 8587
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Абдуллаев Хамро Даулетбаевич, филология фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, DSc.03/30.04.2021.Fil.20.01.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Юлдашева Шахло Шукруллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Ҳамроев Гʻофир  Ҳасанович, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот номи: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг  мақсади насрий асарларни интегратив ёндашув асосида ўқитишда ўқувчиларнинг адабий-эстетик тафаккури ва матнни интерпретация қилиш кўникмаларини ривожлантирувчи, халқаро баҳолаш мезонларига мослашувчан прагматик ўқув топшириқлари устида ишлаш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
насрий асарларни ўқитишда интегратив ёндашув (адабиёт ва бошқа санъат турлари, фанлараро алоқалар) асосида матнни интерпретация қилиш ва муаллиф консепсиясини англашга  йўналтирилган прагматик ўқув топшириқлар тизими ишлаб чиқилиб, ўқувчиларнинг таҳлил қилиш маҳорати ва ўқиш саводхонлигини  интенсив оширишдаги самарадорлиги аниқланган;  
адабий таълимда амалдаги ўқув топшириқларининг халқаро баҳолаш мезонларига мослигини ўрганиш асосида ўқувчиларнинг матн ва матндан ташқаридаги (контекстуал) маълумотларни қиёслаш, матн ости маъноларини калит сўзлар ёрдамида аниқлаш кўникмаларини шакллантиришда интегратив характердаги ўқув топшириқларининг методик имкониятлари ва дидактик аҳамияти очиб берилган;
насрий матнлар таҳлили орқали ўқувчиларнинг мантиқий фикрлаш, мушоҳада қилиш ва назарий билимларни амалда қўллаш малакасини тизимли оширишга хизмат қилувчи ўқиб тушуниш кўникмасини ривожлантиришнинг интегратив модели прагматик ўқув топшириқларига устуворлик бериш асосида ишлаб чиқилган;
адабиёт дарсларида ўқувчиларнинг ўқиб тушуниш компетенсиясини шакллантириш воситаси сифатида насрий асарларни ўқитишнинг метод, усул ва технологиялари интегратив ёндашув (санъат турлари, фанлараро алоқа, матнлараро таҳлил)  тамойили асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Интегратив ёндашув асосида насрий асарларини ўқитиш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
насрий асарларни ўқитишда интегратив ёндашув (адабиёт ва бошқа санъат турлари, фанлараро алоқалар) асосида матнни интерпретация қилиш ва муаллиф консепсиясини англашга  йўналтирилган прагматик ўқув топшириқлар тизимини ишлаб чиқиш, ўқувчиларнинг таҳлил қилиш маҳорати ва ўқиш саводхонлигини  интенсив оширишга оид таклифлардан  10–11-синф адабиёт дарсларида ўқувчиларнинг ўқиб тушуниш кўникмаларини ривожлантириш ва баҳолаш жараёнида фойдаланилган (Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 16-сентябрдаги 01/11-11-631-сон маълумотномаси). Натижада умумий ўрта таълим мактаблари адабиёт дарслари учун ўқувчиларнинг матнни таҳлил қилиш маҳоратини оширувчи топшириқлар тизими такомиллаштирилган.
адабий таълимда амалдаги ўқув топшириқларининг халқаро баҳолаш мезонларига мослигини ўрганиш асосида ўқувчиларнинг матн ва матндан ташқаридаги (контекстуал) маълумотларни қиёслаш, матн ости маъноларини калит сўзлар ёрдамида аниқлаш кўникмаларини шакллантиришда интегратив характердаги ўқув топшириқларининг методик имкониятлари ва дидактик аҳамиятига оид илмий методик хулосалардан  Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпогʻистон филиали томонидан амалга оширилган “Ёшларни умуминсоний,  миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” мавзусидаги илмий-амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпогʻистон филиалининг 2025-йил 25-мартдаги 122-сон маълумотномаси). Натижада  лойиҳада бадиий асарлар таҳлили орқали ёшларни маънавий-ахлоқий руҳда тарбиялашнинг методик таъминоти қисми бойитилган;
насрий матнлар таҳлили орқали ўқувчиларнинг мантиқий фикрлаш, мушоҳада қилиш ва назарий билимларни амалда қўллаш малакасини тизимли оширишга хизмат қилувчи ўқиб тушуниш кўникмасини ривожлантиришнинг интегратив модели прагматик ўқув топшириқларига устуворлик бериш асосида ишлаб чиқилган методик тавсиялардан Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпогʻистон филиали томонидан олиб борилган Ф3-2016-0908165532 рақамли “Қорақалпоқ тилининг янги алфавит ва имло қоидаларига мувофиқ она тили ва адабиётини ривожлантириш методикаси” мавзусидаги фундаментал илмий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпогʻистон филиалининг 2025-йил 25-мартдаги 123-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг адабиёт дарсларида интегратив характердаги ўқув топшириқларини яратиш методикаси қисми такомиллаштирилган.
адабиёт дарсларида ўқувчиларнинг ўқиб тушуниш компетенсиясини шакллантириш воситаси сифатида насрий асарларни ўқитишнинг метод, усул ва технологиялари интегратив ёндашув (санъат турлари, фанлараро алоқа, матнлараро таҳлил)  тамойили асосида такомиллаштириш натижалардан Қорақалпоғистон Республикаси телерадиоканали кўрсатувларини тайёрлашда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси телерадиоканалининг 2025-йил 4-июндаги 05-22/329-сонли маълумотномаси). Натижада таълимий ва адабий-бадиий йўналишдаги телекўрсатувларнинг ссенарийлари такомиллаштирилиб, мазмуний савияси ва таълимий аҳамияти оширилган.