Ибрагимова Назокат Мухтаровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Қорқалпоғистон Республикаси А2 даражадаги ўқувчиларини ижтимоий-лингвистик компетенсиясини шакллантириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (инглиз тили).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Ped7451
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Ахмедова Лайлохон Толибжоновна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, DSc.03/30.04.2021.Fil.20.01.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Сейткасимов Даулетназар Бекназарович , педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Собирова Гулноза Садиковна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент; Етакчи ташкилот номи: Самарқанд давлат чет тиллари  университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Қорақалпоғистон Республикаси А2 даражасидаги 7–9-синф ўқувчиларининг ижтимоий-лингвистик компетенсиясини шакллантириш методикасини ролли ўйин технологияси асосида такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
 инглиз ва қорақалпоқ тиллари ижтимоий-лингвистик нуқтаи назардан таққосланиши асосида А2 даражасидаги ўқувчиларда инглиз тилини ўрганишда юзага келадиган интралингвистик ва интерлингвистик интерференсия ҳолатлари аниқланиб, классификация қилинди, уларнинг сабаблари белгиланди, шунингдек, нутқ стратегиялари, хушмомиллик нормалари ва мурожаат шакллари бўйича аниқланган фарқлар ҳисобга олинган ҳолда ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш методикаси такомиллаштирилган.
ижтимоий-лингвистик компетенсиянинг асосий компонентларини (мулоқот регистрини танлаш, нутқий этикет, базавий нутқий актлар, мақом ва ролни ҳисобга олиш, ёзма регистр ва бошқалар) эгаллаш даражасини акс эттирувчи уч босқичли баҳолаш тизими ишлаб чиқилган ва ушбу компетенсиянинг шаклланганлик даражасини аниқлаш мезонлари такомиллаштирилган.
А2 даражасидаги ўқувчилар учун шартли-нутқ ва табиий-нутқ характерга эга бўлган вазифалар ва машқлар тизими (аналитик, таниб билиш, классификация, таққослаш, трансформация ва ҳ.к.) ролли ўйин технологияси элементлари билан (назорат қилинадиган, ярим назорат қилинадиган, эркин ва эпизодик ролли вазиятлар) ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантиришга қаратилиб босқичма-босқич тақсимланган ҳолда ишлаб чиқилган.
Қорақалпоғистон Республикаси ўқувчиларининг маданий-лисоний хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда инглиз тилини ўқитишда ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантиришга хизмат қилувчи ролли ўйинлар асосидаги топшириқ ва машқлар тизимидан фойдаланишга доир дидактик тамойиллар, ўқитиш босқичлари ҳамда ўқув фаолиятини ташкил этиш механизмларини ўз ичига олган, назарий жиҳатдан асосланган методик тавсиялар ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотнинг илмий натижалари инглиз тили бўйича А2 даражадаги ўқувчиларда рўлли ўйинлар технологиясидан фойдаланиш орқали ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш методикасини ишлаб чиқишда ўз ифодасини топган бўлиб, бу қуйидаги ҳолатларда ўз аксини топди:
А2 даражадаги 7–9-синф ўқувчиларида чет тили (инглиз тили) бўйича ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш методикаси рўлли ўйин технологияси асосида Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги фаолиятида жорий этилди (Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2025-йил 18-сентябрдаги 02-30-799-сонли маълумотномаси). Ишлаб чиқилган методикани қўллаш ўқувчиларнинг инглиз тили бўйича ижтимоий-лингвистик компетенсиясини эгаллаш самарадорлигини оширишга ёрдам берди.
А2 даражадаги ўқувчиларда чет тил ижтимоий-лингвистик компетенсиясини шакллантиришга методик жиҳатдан хизмат қилувчи инглиз ва қорақалпоқ тилларининг қиёсий таҳлили натижалари халқаро инновацион лойиҳа ИЛ-7623031203 “Жанубий Оролбўйи адабий алоқалари антологияси ва унинг электрон платформасини яратиш (ўзбек, туркман ва қорақалпоқ адабий алоқалари асосида)” доирасида фойдаланилди (Қорақалпоқ давлат университетининг 2025-йил 18-сентябрдаги 01-22-04/933-сонли маълумотномаси). Ушбу лойиҳа доирасида олинган натижалар қорақалпоқ тилида таълим олиб бориладиган умумтаълим мактабларининг 7–9-синф ўқувчиларида инглиз тили бўйича ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш жараёнини такомиллаштиришга хизмат қилди.
инглиз ва қорақалпоқ тилларининг қиёсий таҳлилига оид материаллар, ҳамда диссертацияда ишлаб чиқилган мулоқот регистрлари, хушмуомалалик стратегиялари ва статус-рол муносабатларини ҳисобга олишга доир методик қоидалар амалий лойиҳа АЛ-662204393 “Қорақалпоғистон фолклористикаси антологиясини яратиш” доирасида қўлланилди (Қорақалпоқ давлат университетининг 2025-йил 18-сентябрдаги 01-22-04/934-сонли маълумотномаси). Мазкур материаллардан фойдаланиш қорақалпоқ тилида таълим олиб бориладиган умумтаълим мактабларининг 7–9-синф ўқувчиларида инглиз тили бўйича ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш жараёнини, хусусан, нутқ стратегияларини онгли танлаш ҳамда оғзаки ва ёзма нутқ шаклларидан адекват фойдаланиш жиҳатидан такомиллаштириш имконини берди.
Қорақалпоғистон Республикасининг маданий ва лингвистик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, рўлли ўйинлар технологияси асосидаги топшириқ ва машқлар тизимини қўллаш бўйича ишлаб чиқилган аниқ методик тавсиялар “Энглиш Cлуб” номли 7-9-синф ўқувчилари учун ташкил этилган инглиз тили тўгарак машғулотлари материалларини ишлаб чиқишда қўлланилди (Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2025-йил 29-сентябрдаги 02-30-850-сонли маълумотномаси, Нукус шаҳри 31-мактаб). Натижада, ижтимоий-лингвистик компетенсияни шакллантириш самарадорлиги сезиларли даражада ошди.