Раҳмонов Ойдин Баҳриддиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантириш технологиялари (Тарбиявий соатлар мисолида)”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Ped8275.
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Бекимбетова Гулбахар Рисбаевна, педагогика фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика индтитути.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, DSc.03/30.04.2021.Fil.20.01
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Рахимов Бахтиёр Худойбердиевич, педагогика фанлари доктори, профессор; Айтимбетов Махсетбай Зинатдин ули, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот номи: Навоий давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади 4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантириш технологиясини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини социо-когнитив интеграциялаш орқали ижтимоий муносабатларда фаол иштирок этиш, мураккаб муаммоларни ечиш, ижодий ва мустақил фикрлаш, ўзаро ҳамкорликда самарали ишлашига ёрдам берадиган интерактив когнитив мулоқот қобилиятларининг педагогик-психологик хусусиятлари экспериментал дастурини лойиҳалаш асосида аниқлаштирилган;
тарбиявий соатларда 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини синергетик тарзда ривожлантиришга қаратилган «Тҳинк-Паир-Шаре» (Фикрлаш-Жуфтлаш-Улашиш), Муаммоли ўқитиш (Проблем-басед леарнинг), СWОТ таҳлили, «И-статемент», «Инқуирй-басед леарнинг», ролли ўйинлар, кейс-стади, мунозара ва «флиппед cлассроом» каби методик имкониятлари дифференциаллаш асосида ёритиб берилган;
4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқотда педагогик моделининг технологик компоненти орқали метакогнитив мониторинг қилиш ва рефлексив таҳлил қила олиш кўникмаларини стратегик ҳисобга олган ҳолда интеграцион мослаштириш орқали такомиллаштирилган;
ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини инновацион мулоқот дизайни орқали диалогик, коммуникатив, адаптацион, полилогик тафаккур (кўп мантиқли фикрлаш) ва эмпатик кўникмалари операцион-меъёрий мулоқотни шакллантиришни ҳисобга олиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантириш методикаси бўйича олинган илмий-тадқиқот натижалари асосида:
4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини социо-когнитив интеграциялаш орқали ижтимоий муносабатларда фаол иштирок этиш, мураккаб муаммоларни ечиш, ижодий ва мустақил фикрлаш, ўзаро ҳамкорликда самарали ишлашига ёрдам берадиган интерактив когнитив мулоқот қобилиятларининг педагогик-психологик хусусиятлари экспериментал дастурини лойиҳалашга доир маълумотлар «Педагогикалиқ талийматлар тарийхи» ўқув қўлланмаси мазмунıга сингдирилган. (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 1-августдаги 277-сон буйругʻи асосида берилган 277-309-сон нашр рухсатномаси). Натижада тарбиявий соат дарсларида ўқувчиларнинг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таʻминоти бойитилган;
тарбиявий соатларда 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини синергетик тарзда ривожлантиришга қаратилган «Тҳинк-Паир-Шаре», Муаммоли ўқитиш (Проблем-басед леарнинг), СWОТ таҳлили, «И-статемент», «Инқуирй-басед леарнинг», ролли ўйинлар, кейс-стади, мунозара ва «флиппед cлассроом» каби методик имкониятлари дифференциаллаш бўйича таклиф ва тавсиялар таклиф ва тавсиялардан А1-ХТ-0-92997 рақамли «Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-аҳлоқий тарбиялашнинг муаммолари» номли амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпогʻистон филиалининг 2025-йил 1-авгутдаги 323-сон маълумотномаси). Натижада тарбиявий соат дарсларида ўқувчиларнинг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг механизмлари такомиллаштирилган;
4К тамойили асосида 5-6 синф ўқувчиларининг шахслараро мулоқотда педагогик моделининг технологик компоненти орқали метакогнитив мониторинг қилиш ва рефлексив таҳлил қила олиш кўникмаларини стратегик ҳисобга олган ҳолда интеграцион мослаштиришга доир маълумотлар «Педагогикалиқ талийматлар тарийхи» ўқув қўлланмаси мазмунıга сингдирилган. (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 1-августдаги 277-сон буйругʻи асосида берилган 277-309-сон нашр рухсатномаси). Натижада тарбиявий соат дарсларида ўқувчиларнинг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминоти такомиллаштирилган;
ўқувчиларининг шахслараро мулоқот кўникмаларини инновацион мулоқот дизайни орқали диалогик, коммуникатив, адаптацион, полилогик тафаккур ва эмпатик кўникмалари операцион-меъёрий мулоқотни шакллантириш бўйича таклиф ва тавсиялардан Навоий вилоят телерадиокомпаниясининг «Тил – миллат кўзгуси», «Таълим масканларида», «Ассалом Янги кун» кўрсатув ва радиоешиттиришида фойдаланилган (Навоий вилоят телерадиокомпаниясининг 2025-йил 10-июндаги 01-10/82-сон маълумотномаси). Натижада тарбиявий соат дарсларида ўқувчиларнинг шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминоти такомиллаштирилган.