Сагиндиков Алишер Алеуатдиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Қорақалпоғистон Республикаси А2 даражали ўқувчиларини рус тилига ўқитишда кейс-стади орқали гапириш кўникмаларини шакллантириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (рус тили).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4PhD/Ped8764
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Кабулов Саулат Толибаевич, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, DSc.03/30.04.2021.Fil.20.01.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Жумашева Гулнара Хамидуллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор, Тилегенов Асқар Толегенович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот номи: Урганч давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Қорақалпоғистон Республикасининг миллий мактабларида А2 даражадаги ўқувчиларнинг рус тилидаги мулоқот компетентлигини кейс усули ёрдамида шакллантириш моделини ишлаб чиқиш, асослаш ва синовдан ўтказишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Ишлаб чиқилган кейс-стади модели асосида рус тилини чет тили сифатида ўзлаштириш жараёнида А2 даражадаги ўқувчиларда экспрессив нутқ компетентлигини шакллантиришнинг педагогик-психологик шарт-шароитларини аниқлашга қаратилган эмпирик тадқиқот ўтказилди;
Рус тили дарсларида А2 даражадаги ўқувчиларнинг гапириш кўникмаларини шакллантириш методикаси контекстли ўқув муҳити, коммуникатив ёндашув, интерфаоллик, вазиятли топшириқлар ва муаммоли саволлар орқали такомиллаштирилди;
А2 даражадаги ўқувчиларда нутқий кўникмаларни шакллантиришнинг коммуникатив ва экспрессив нутқий фаолиятни ривожлантиришни таъминловчи кейслар интеграциясига асосланган методик модели назарий жиҳатдан асосланди ва тажриба-синовдан ўтказилди;
А2 даражадаги ўқувчиларга кейс-стади асосида рус тилини ўқитиш методикаси ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилган бўлиб, у коммуникативлик, вазиятли йўналтирилганлик, онглилик ва яхлитлик тамойилларини тизимли равишда амалга оширади, бу эса оғзаки нутқ компетентлигини шакллантириш ва мустақил самарали фикрлашни ривожлантиришга ёрдам беради;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қорақалпоғистон Республикасида А2 даражадаги ўқувчиларга рус тилини ўқитишнинг кейс-стади бўйича ишлаб чиқилган назарий-методологик ва амалий натижалар асосида:
илмий тадқиқот натижалари таълим қорақалпоқ тилида олиб бориладиган умумий ўрта таълим мактаблари ўқувчилари учун рус тилидан синфдан ташқари ишларга мўлжалланган электрон ўқув-услубий қўлланмани ишлаб чиқишда ҳам ўз аксини топди (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2024-йил 27-мартдаги ДГУ 35669-сонли маълумотномаси). Натижада, рус тили ўқитувчилар учун методик таъминоти такомиллаштирилган.
ўқувчиларнинг гапириш ва мустақил маҳсулдор фикрлаш кўникмаларини шакллантиришга йўналтирилган тизимлилик, коммуникативлик, вазиятлилик ва онглилик тамойилларига устуворлик бериш асосида кейс-стади ёрдамида А2 даражадаги ўқувчиларга рус тилини ўқитишни такомиллаштириш бўйича таклифлар "Рус тилини ўқитиш методикаси" номли ўқув қўлланмани яратишда қўлланилди. (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-196-сонли буйруғига асосан берилган 879597-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, рус тили ўқитувчилар учун методик таъминоти такомиллаштирилган.
“Рус тилини ўқитишнинг замонавий таълим технологиялари” номли монография Қорақалпоғистон Республикаси педагогик маҳорат марказида малака ошириш курслари тингловчилари учун “2.2. Замонавий таълим парадигмалари” модулини ишлаб чиқишда асос бўлиб хизмат қилди. Натижада малака ошириш курслари тингловчилари, рус тили ва адабиёти ўқитувчиларида (таълим қорақалпоқ тилида олиб бориладиган мактабларда) зарурий касбий компетенсиялар шаклланди (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Қорақалпоғистон Республикаси педагогик маҳорат марказининг 2025-йил 3-апрелдаги 01/10-241-сонли маълумотномаси). Натижада, рус тили оʻқитувчиларининг касбий компетентлигини такомиллаштиришнинг методик таʻминоти бойитилган.
Қорақалпоқ ва рус тилларининг қиёсий таҳлили натижаларини ўрганилаётган мавзу доирасида ўқитиш методикасида қўллаш таълими қорақалпоқ тилида олиб бориладиган умумий ўрта таълим мактабларининг ўрта синф ўқувчилари учун рус тили бўйича синфдан ташқари ишлар учун ўқув-услубий материалларни ишлаб чиқишда ўз ифодасини топди. (Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2025-йил 7-апрелдаги 01-30-374-сонли маълумотномаси). Натижада, ўқувчиларнинг рус тилини ўзлаштириш даражаси оширилди.
кейс-стади методидан фойдаланиш асосида тайёрланган хулосалар Хоразм вилояти телерадиокомпаниясининг 2025-йил 14-декабрда эфирга узатилган “Тиме Шоw” кўрсатувида қўлланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Хоразм вилояти телерадиоканали” давлат муассасаси томонидан 2025-йил 18-декабрда берилган 1042-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу маълумотлар дастурга илмий-оммабоп хусусият бериб, А2 даражасидаги миллий синф ўқувчиларининг гапириш кўникмаларини шакллантириш бўйича томошабинларнинг тасаввурларини ҳар томонлама бойитилган.