Абдувалиева Феруза Мухаматнуровнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Мактаб ўқувчиларида жисмоний ва интеллектуал кўрсаткичлар динамикаси ўртасидаги боғлиқликни тавсифлаш (Андижон шаҳри мисолида)», 03.00.08-Одам ва ҳайвонлар физиологияси (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2019.2.PhD/Б330.
Илмий раҳбарлар: Хушматов Шунқор Садуллаевич, биология фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.B.22.05.
Расмий оппонентлар: Матчанов Азат Тоубалдиевич, биология фанлари доктори, профессор; Мамажанов Мухторжон  Муродуллаевич, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Андижон шаҳрининг айрим мактаблари ўқувчиларида жисмоний ва интеллектуал кўрсаткичлар динамикаси ўртасидаги боғлиқликни тавсифлаш ҳамда амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
биринчи марта Андижон шаҳри ўқувчиларида асосий антропометрик кўрсаткичларнинг физиологик ёш давларига боғлиқ, гендер тавсифда ўзига хос ўсиш динамикаси аниқланган;
биринчи марта Андижон шаҳри ўқувчиларида асосий антропометрик кўрсаткичлар асосида ҳудудий антропо-физиометрик сентил-шкала тақсимот жадвали ишлаб чиқилган;
Кетле ИИ, Пине, Бругш, Вервек, Рорер индекслари асосида, физиологик ёш даврларида ўқувчиларида жисмоний ривожланиш даражаси типлари аниқланган;
Андижон шаҳри ўқувчиларида кардиореспиратор тизим функсионал кўрсаткичлари комплекс таҳлил қилинган, ўпкалар тириклик сиғими, юрак уриш частотаси кўрсаткичлари сентил-шкала тақсимот жадвали ишлаб чиқилган, ўпкалар тириклик сиғими, юрак уриш частотаси, ҳаётий индекс, спирометрик кўрсаткич, Скибинский, Руфе индекси асосида жисмоний ривожланиш даражаси динамикаси аниқланган;
ўқувчиларда Бурдон корректура синови, Анфимов жадвали, Ландолт ҳалқалари тести натижалари таҳлили асосдида, интеллектуал ривожланишнинг физиологик ёш ва жинсга боғлиқ динамикаси аниқланган, таълимда индивидуал ёндашув муҳимлиги исботланган;
Спирмен корреляция коеффиценти натижалари асосида, физиологик ёш даврларида ўқувчиларда интеллектуал ва антропометрик кўрсаткичлар ўртасида боғлиқлик илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Андижон шаҳрида жойлашган айрим мактаблар ўқувчиларида жисмоний ва интеллектуал кўрсаткичлар динамикаси ўртасидаги боғлиқликни тавсифлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ўқувчиларда (7-17 ёш) асосий антропометрик кўрсаткичлар, сентил-шкала тақсимоти бўйича олинган натижаларидан ЎзДЖЦУда 2020-2022-йилларда бажарилган ПЗ-202005305 “Қишки спорт турларида спортчиларнинг ҳаракат тайёргарлигини назорат қилиш ва баҳолаш учун 3Д веб-порталини яратиш” лойиҳасида жисмоний ривожланиш кўрсаткичларини сентил-шкала қийматлари бўйича классификациялашда (ИИ-ВИИ интервал) фойдаланилган (ЎзР ОТФИВнинг 22.04.2024-йилдаги 4/17-1102-сонли маʼлумотномаси). Натижада, лойиҳада ўсмирларда жисмоний ривожланиш кўрсаткичларини сентил-шкала қийматлари бўйича классификациялаш, ТВ ўзгариш динамикаси таʼлим муҳитига адаптация жараёни, онтогенезда жинсий балоғатга етишда гормонал-физиологик ўзгаришлар билан боғлиқлигини илмий асослаш имконини берган;
ўқувчиларда (7-17 ёш) асосий антропометрик кўрсаткичлар, ТВ индекси маʼлумотларидан 2023-2024-йилларда ТАТУда бажарилган “Сунʼий интеллект ёрдамида спортчиларнинг самарадорлик кўрсаткичлари мониторингининг ахборот тизимини ишлаб чиқиш” лойиҳасини бажаришда спортчиларнинг самарадорлик кўрсаткичлари мониторинги ахборот тизимини илмий асослашда фойдаланилган (ЎзР ОТФИВнинг 20.09.2024- йилдаги 4/17-2024-123-1-сон маʼлумотномаси). Натижада, спортчиларнинг самарадорлик кўрсаткичлари мониторинги ахборот тизимини ишлаб чиқишни илмий асослаш имконини берган;
ўқувчиларда асосий антропометрик кўрсаткичларнинг физиологик ёш даврларига боғлиқ, гендер тавсифда ўзига хос ўсиш динамикаси, сентил-шкала тақсимот жадвали, кардиореспиратор тизим функсионал кўрсаткичлари сентил-шкала тақсимот жадвали бўйича олинган натижалардан Қорақалпоғистон Республикаси спорт мактабларида жисмоний тарбия дарслари ўқув дастурларини ишлаб чиқиш,  машғулотларни ташкил этиш жараёнига татбиқ этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Спорт вазирлигининг 08.08.2025-йилдаги 01-09/4556-сон маʼлумотномаси). Натижада, спорт мактабларида жисмоний тарбия дарслари ўқув дастурларини якка тартибда ёндашув асосида тузиш, машғулотлар самарадорлигини  ошириш имконини берган.