Зарипов Фазилбек Махсетовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи):
“Қорамолларни видео-тасвирлар асосида идентификация қилишда чуқур ўқитиш моделларини”, 05.01.11 – “Рақамли технологиялар ва сунъий интеллект” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Т4875
Илмий раҳбар: Нишанов Ахрам Хасанович, техника фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети, DSc.09/2025.27.12. Т.01.03.
Расмий оппонентлар: Носиров Хабибулло Хикматулло ўғли, техника фанлари доктори, доцент; Темербекова Барнохон Маратовна, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади қорамолларни видео тасвирлари кесимида идентификация қилишда нейрон тўри архитектурасининг чиқиш қатлами структурасини қайта ташкил қилиш асосида чуқур ўқитиш моделини такомиллаштириш ва уларнинг алгоритмик таъминотини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
қорамол тасвирларидаги шовқин, хиралик ва муҳим қисмлари тўлиқ кўринмасликларини бартараф этишда нормаллаштириш, хираликни аниқлаштириш ва шовқинни камайтиришга асосланиб тасвир сифатини ошириш алгоритми ишлаб чиқилган;
қорамоллар видео тасвирларидан ажратиб олинган тасвирлар тўпламидан автомат равишда ўқув танланма шакллантиришда обектлар ўхшашлик матрицасига асосланган кластерлаш алгоритми ишлаб чиқилган;
қорамолнинг бурун қисми соҳасини детексия қилиш аниқлиги даражасини оширишда чуқур ўқитиш модели архитектураси қўшимча каналга эътибор қаратиш механизмини қўшиш ва C2ф қатламини қайта ташкил қилиш асосида такомиллаштирилган;
обектларни биометрик идентификация қилишда ўрамали нейрон тармоқ модели архитектураси чиқиш қатлами структурасини қайта ташкил қилиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотда ишлаб чиқилган қорамолларни биометрик идентификация қилиш, тасвирларга дастлабки ишлов бериш, видео тасвирлардан ўқув танланмани автоматик шакллантириш, қорамолнинг бурун қисми соҳасини детексия қилишда ўрамали нейрон тармоқ модели ва дастурий мажмуа асосида:
видео-камералар орқали олинган тасвирлардан фойдаланиб, сунъий интеллект технологиялари, хусусан чуқур ўқитиш ва компютер кўриш ёндашувлари ишлаб чиқилган ва “УзCаттле-ИД Висион” дастури Қорақалпоғистон Республикаси Амударё туманидаги “Амударё соҳили” фермер хўжалигида чорва молларини биометрик идентификация қилиш мақсадида жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 21-августдаги 02/024-3098-сонли маълумотномаси). Натижада, ферма ходимларининг идентификация бўйича иш самарадорлиги 1,5 баробарга оширилган, меҳнат ресурслари сарфи эса 1,4 баробарга камайтирилган; 
такомиллаштирилган сунъий интеллект технологияларига асосланган чуқур ўқитиш моделлари ёрдамида қорамолларнинг бурун қисми биометрик хусусиятлари бўйича контакциз идентификация тизими ишлаб чиқилган ва Қорақалпоғистон Республикаси Элликқала туманидаги “Бахрам Чайка” фермер хўжалигида рақамли бошқарув жараёнларини самарали ташкил этиш мақсадида жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 21-августдаги 02/024-3098-сонли маълумотномаси). Натижада, каналга эътибор қаратиш механизми билан кучайтирилган нейрон тармоқ модели асосида ишлайдиган ушбу тизим меҳнат ресурслари сарфини ўртача 1,5 баробарга қисқартириш имконини берган;
қорамолларнинг бурун қисми биометрик белгиларига таянган ҳолда уларни сунъий интеллект технологиялари орқали автоматик таҳлил қилиш ҳамда идентификация қилиш модели ишлаб чиқилган ва Қорақалпоғистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасида фермер ва ветеринар мутахассисларга ҳайвонларни реал вақт режимида тезкор ва контакциз таниб олиш, шунингдек наслчилик маълумотлар базаларини юритиш мақсадида жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 21-августдаги 02/024-3098-сонли маълумотномаси). Натижада, фермер хўжаликларида қорамолларни индивидуал идентификация қилиш ва мониторингини таъминловчи алгоритмлар ҳисобидан ходимлар иш унумдорлигини 1,6 баробарга оширилган.