Илмуродова Феруза Шакировнанинг
фалсафа фанлари доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Кластер тизимида бўлажак тарих ўқитувчиларини касбий фаолиятга тайёрлаш методикаси”, 13.00.02 - Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (тарих) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Ped5016.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Тоштемирова Саодат Абдурашидовна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Исмоилов Темурбек Исломович, педагогика фанлари доктори, профессор; Хайназаров Бахром Бахтиёрович, тарих фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади кластер тизими шароитида бўлажак тарих ўқитувчиларини касбий фаолиятга тайёрлашнинг методик тизимини такомиллаштириш, уни илмий жиҳатдан асослаш ҳамда амалиётда татбиқ этиш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тарих фанини ўқитишда кластер тизими асосида бўлажак ўқитувчиларни тайёрлашнинг психо-педагогик консепсиявий ёндашувлар каби назарий ва интегратив-модулли ўқитиш, ахборот-таҳлилий таҳлил, таълим кластери муҳитида компетенсиявий мониторинг каби методик асослари тарих ўқитувчиларида касбий компетенсияларни шакллантиришнинг мултиқиррали, инновацион ва интеграциялашган усулларини узлюксиз, фаол, шахсга йўналтирилган таълим талабларига мувофиқлаштириш асосида аниқлаштирилган;
кластер ёндашуви асосида бўлажак тарих фани ўқитувчиларининг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг интеграциялашган, далилларга асосланган ва рефлексив амалиётга йўналтирилган методикаси халқаро талаблар асосидаги трансмиллий ҳамкорлик, маданиятлараро саводхонлик, рақамли технологиялар, методик гуруҳлар, рефлектив педагогика ва глобал фуқаролик таълимига кўра замонавий трансформацияланган;
кластерли таълим тизимида тарих фани ўқитувчиларини касбга йўналтиришнинг узвий, субектлараро ҳамкорликка асосланган ва шахсга йўналтирилган ташкилий, психодиагностик мониторинг, педагогик ташхис ва институсионал кооперация каби диагностик механизмлари мактаб–лицей–олий таълим–меҳнат бозори босқичлари орқали амалга ошириладиган индивидуал касбий траекториялари (таълимнинг барча босқичларида талабанинг қобилияти, қизиқиши ва касбий салоҳияти)ни инобатга олган ҳолда тарихчи-педагог касбига ёндашувни шакллантиришга қаратилган методик тизимга интеграциялаштириш асосида такомиллаштирилган;
кластер тизимида бўлажак тарих ўқитувчиларини касбий фаолиятга тайёрлашнинг инновацион ЛЕГАТ, ИжТИРО, ТарСИМ, ТАЛИМ, ТТТ ва дилемма методлари асосида шаклланган интегратив-компетенсиявий методикаси унинг самарадорлигини аниқловчи педагогик рефлекция, когнитив динамика, интерфаол назорат, амалиётдаги трансфер қобилияти каби компетенсиявий ўсиш кўрсаткичлари мезонлари билан асослантириш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Кластер тизимида бўлажак тарих ўқитувчисини касбий фаолиятга тайёрлаш методикасини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот ишлар натижасида:
таълим жараёнида кластер тизими асосидаги психо-педагогик консепсиявий ёндашувлар, интегратив-модулли ўқитиш, ахборот-таҳлилий таҳлил ва таълим-кластер муҳитида компетенсиявий мониторинг каби методик асослар қайта таҳлил қилиниб, тарих фани бўйича касбий компетенсияларни шакллантиришнинг мултиқиррали, инновацион ва интеграциялашган усулларини аниқлаштиришга оид илмий натижалар “Методика преподование истории” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновасиялар вазирлигининг 2023-йил 17-июлдаги 314-сон буйруғи билан тақдим этилган 740228 рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада ушбу методик янгиланишлар таълим тизимига кластер ёндашувини фаол жорий этиш имконини яратиб, тарих фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини шакллантиришда юқори самарадорликка эришишни таъминлаган;
бўлажак тарих фани ўқитувчиларида касбий компетентликни шакллантиришга қаратилган кластер ёндашуви негизида ишлаб чиқилган интеграциялашган, далилларга таянувчи ва рефлексив амалиётга йўналтирилган методика УНЕСCО тажрибалари ва Финляндия таълим модели асосидаги трансмиллий ҳамкорлик механизмлари, маданиятлараро саводхонликни шакллантирувчи интерактив ёндашувлар, рақамли таълим технологиялари, методик гуруҳлардаги ҳамкорлик усуллари ва глобал фуқаролик таълими элементлари билан методик жиҳатдан бойитилган илмий-услубий ёндашувлар “История древного мира” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновасиялар вазирлигининг 2023-йил 17-июлдаги 314-сон буйруғи билан тақдим этилган 314-97 рақамли нашр гувоҳномаси).  Натижада мазкур ўқув қўлланма таълим жараёнида талабаларда маданий англаш, глобал мулоқот, таҳлилий фикрлаш ва касбий фаолиятни бошқаришга доир амалий кўникмаларни ҳам шакллантирувчи янги авлод таълим ресурсларини такомиллаштиришга хизмат қилган;
кластерли таълим тизимида тарих фани ўқитувчиларини касбга йўналтиришнинг узвий, субектлараро ҳамкорликка асосланган ва шахсга йўналтирилган ташкилий, психодиагностик мониторинг, педагогик ташхис ва институсионал кооперация каби диагностик механизмлари мактаб–лицей–олий таълим–меҳнат бозори босқичлари орқали амалга ошириладиган индивидуал касбий траекторияларини инобатга олган ҳолда тарихчи-педагог касбига ёндашувни шакллантиришга қаратилган методик таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Миллат ва маънавият”, “Таълим ва тараққиёт” дастурларининг 2024-йил ноябр ва декабр ойларидаги сонлари ссенарийсида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 26-февралдаги 05-09-226-сон маълумотномаси). Натижада кластерли таълим тизими доирасида касбий йўналтиришга оид мазкур методик ечимлар талабаларни мақсадли кузатиш, рағбатлантириш ва ривожлантириш учун институсионал асос яратишга хизмат қилган.  
кластер тизимида бўлажак тарих ўқитувчиларини касбий фаолиятга тайёрлашнинг инновацион методлари асосида шаклланган интегратив-компетенсиявий методикаси ва унинг самарадорлигини асословчи компетенсиявий ўсиш кўрсаткичларини белгиловчи мезонларини такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсияларидан “Миллий тикланиш” демократик партияси тизимида фаолият юритаётган ходимларнинг ижтимоий - сиёсий йўналишдаги билим ва кўникмаларини оширишда ҳамда мафкуравий тарғибот ишларида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси “Миллий тикланиш” демократик партияси марказий кенгашининг 2025-йил 23-июндаги 02/02-64-сонли далолатномаси). Натижада кластер тизимида бўлажак тарих ўқитувчисининг касбий-фаолиятга тайёрлаш методикасини замон талабларига кўра таъминлашга эришилган.