Махмудова Чарос Икромовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабаларнинг топонимик компетентлигини ривожлантириш методикаси”, 13.00.02 - Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (ўзбек тили ва адабиёти) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Ped10135.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Гаюпова Саодат Хамидовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Матчонов Сапа Муродович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Абдуллаевич Акмал Амирович, филология фанлари бўйcиҳа фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инновацион ва анъанавий усуллар уйғунлиги асосида талабаларда топонимик компетенсияни ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишҳдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талабаларда топонимик компетенсияни шакллантириш зарурати ва педагогик шарт-шароитлари филологик ва географик фанларни интеграциялаш асосида таълим мазмуни, шакли ва усулларини қайта таҳлил қилиш, топонимларни тарихий манбалар, лингвистик хусусиятлар ва географик ахборотлар уйғунлигида ўрганиш имкониятларини фанлараро ёндашув ҳамда интегратив тафаккурни ривожлантириш каби замонавий педагогик парадигмалар орқали интегратив таълимий трансформациялаш орқали илмий асосланган;
талабаларда топонимик компетенсияни ривожлантириш усуллари жой номларини танқидий ва ижодий асосда таҳлил қилиш, уларни лингвистик, тарихий ва географик контекста чуқур англаш ҳамда миллий меросни маънавий мезонлар асосида идрок этишга йўналтирилган морфологик таҳлил ва шарҳловчи таълим шаклларини инновацион когнитив моделлаш, интерфаол картографик симуляциялар ҳамда фанлараро геофилологик интеграцияга асосланган таълим технологиялари орқали когнитив-методологик уйғунлаштириш асосида такомиллаштирилган;
топонимик компетенсияни ривожлантиришда ижодий фаолиятни рағбатлантирувчи методик тизим талабаларнинг топонимларни танқидий, ижодий ва хронологик-географик нуқтаи назардан англашувини таъминловчи ГИС платформалари, симуляцияли хариталар ва виртуал тадқиқот муҳитларини самарали қўллашга оид дидактик таъминотни интерактив-аналитик дизайн ва рақамлштирилган ўқув муҳитини методик моделлаштириш орқали такомиллаштирилган;
индивидуал таълимга таянган ҳолда талабаларнинг топонимик компетенсиясини ривожлантиришнинг педагогик модели манбашунослик таҳлили (“Девону луғатит турк”, “Бобурнома”), майдон тадқиқотлари ҳамда когнитив мустақил изланиш фаолиятини танқидий таҳлил қилиш, маънавий англаш, хулосалаш ва интегратив фикрлаш салоҳиятини шакллантиришга йўналтириш ҳамда жараённи “мақсад – мазмун – жараён – натижа” блоклари асосида тизимлаштириш орқали такомиллаштирилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Талабаларда топонимик компетентликни ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот ишлари натижасида:
аждодлар мероси асосида талабаларда топонимик компетентликни ривожлантиришга қаратилган машғулотлар, талабаларнинг индивидуал эҳтиёжларини чуқур таҳлил қилиш орқали шахсий билим ва кўникмаларни ривожлантиришга қаратилган интерактив усуллар, модулли ўқув материаллари ва рақамли таълим платформаларини педагогик ва ахборот технологиялари билан бирлаштириш бўйича таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ПЗ-20170929789-сонли “Ўзбекистонда олий таълим муассасаларининг ўқув жараёнида илғор педагогик ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишни такомиллаштириш механизмларини ишлаб чиқиш” мавзусидаги амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган. (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 15-майдаги 01/11-01/6-795-сон маълумотномаси). Натижада, топонимик компетентликни ривожлантиришнинг мезон ва кўрсаткичлари аниқлаштирилган;
топонимик компетенсияни ривожлантиришда ижодий фаолиятни рағбатлантирувчи маъруза, семинар, амалий машғулот, мустақил таълим, педагогик амалиёт ва масофавий ўқув шакллари, топонимик билимларни интерфаол мулоҳаза ва тадқиқот асосида чуқур ўзлаштиришга хизмат қилувчи инновацион усулларни ҳамда талабаларнинг топонимларни танқидий, ижодий ва хронологик-географик нуқтаи назардан англашувини таъминловчи ГИС платформалари, рақамли архивлар, электрон портфолио, симуляцияли хариталар ва виртуал тадқиқот муҳитларини самарали қўллашга оид ўқув-услубий ишлар “Топонимика” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновасиялар вазирлигининг 2023-йил 17-июлдаги 314-сон буйруғи билан тақдим этилган 314-200 рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, лингвистика, география, тарих, топонимика ва педагогика таълимининг дидактик таъминоти такомиллаштирилган;
талабаларнинг тадқиқотчилик қобилиятини кучайтириш, топонимикага оид билимларни самарали ўзлаштириш, амалий машғулотларга асосланган компетенсияларни шакллантириш ва интерактив дарслар орқали экологик ҳамда географик муаммоларни таҳлил қилиш, стратиграфик қатлам, топонимиканинг фанлараро алоқадорлиги, топонимик атамаларни грамматик жиҳатдан тўғри ёзилиш қоидаларига қаратилган услубий тавсиялар “Топонимика” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 17- июлдаги 314-сон буйруғи билан тақдим этилган 314-200 рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада таълимда талабаларнинг тадқиқотчилик ва ижодий фаолият кўникмаларини ривожлантиришнинг амалий-технологик тизими такомиллаштириш бўйича методик таъминот оммалаштирилган.