Шамсиева Юлдуз Олимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Рақамли иқтисодиёт шароитида трансформация жараёнлари орқали замонавий банк хизматларини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Iqt3287.
Илмий раҳбар: Пардаев Умиджон Уралович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси қошидаги илмий даражалар берувчи DSc.04/2025.27.12.I.01.03
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Иминов Одилжон Каримович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Рустамов Мақсуд Сувонқулович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади.
Рақамли иқтисодиёт шароитида трансформация жараёнлари орқали замонавий банк хизматларини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
рақамли банк хизматлари сифатини яхшилаш мақсадида замонавий банк технологияларига операцион харажатларни ҳар йили камида 10 фоизга ошириб бориш орқали оптималлаштириш таклиф этилган;
банк фаолиятини халқаро банк стандартлари талабларига мувофиқ рақамли трансформация ва бизнес жараёнларини мақбуллаштириш (БПР) ёндашувлари асосида такомиллаштириш орқали активлар даромадлилик кўрсаткичларини ошириш таклифи илмий асосланган;
фирибгарлик ҳолатларини 50 фоизгача камайтиришда банк мижозларини биометрик аутентификация қилиш жараёнини 2 фоизга оптималлаштириш чегаравий қийматини белгилаш таклиф этилган;
мобил иловада ИД‑верификациядан ўтган фойдаланувчиларга 10 та, ўтмаган фойдаланувчиларга 5 та банк картасини бир аккаунтга бириктиришни чекловчи регламентни қўллаш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Рақамли иқтисодиёт шароитида трансформация жараёнлари орқали замонавий банк хизматларини такомиллаштиришга оид илмий натижалар асосида:
рақамли банк хизматлари сифатини яхшилаш мақсадида замонавий банк технологияларига операцион харажатларни ҳар йили камида 10 фоизга ошириб бориш орқали оптималлаштириш таклифи АТБ “Туронбанк” Бошқарув кенгашининг 2023-йил 15-декабрдаги 1418-сон буйруқ билан тасдиқланган АТБ “Туронбанк” нинг трансформация жараёнларини жадаллаштириш бўйича 2024-йилга мўлжалланган “ЙЎл харитаси””ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (АТБ “Туронбанк” нинг 2025-йил 19-мартдаги 19/02-141-сон маълумотномаси). Бунинг натижасида, молиявий жараёнларнинг тезлиги ва сифат самарадорлигининг ўсиши натижасида мижозлар сонининг кредит бўйича 4 фоизга яʼни 2 412 нафарга ҳамда омонат бўйича 33 фоизга яъни 3 725 нафарга ўсишига эришилган.
замонавий банк стандарт нормалари асосида бизнес жараёнларини рақамли трансформация ва бизнес-процес инжиниринги ёндашувлари асосида мақбуллаштириш орқали активлар даромадлилик кўрсаткичларини ошириш таклифи АТБ “Туронбанк” нинг 2023-йил 15-декабрдаги 1418-сон буйруқ билан тасдиқланган “АТБ “Туронбанк”нинг трансформация жараёнларини жадаллаштириш бўйича 2024-йилга мўлжалланган “ЙЎл харитаси””ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (АТБ “Туронбанк”нинг 2025-йил 19-мартдаги 19/02-141-сон маълумотномаси). Натижада умумий ортиқча харажатлар 10,76 млрд сўмга ёки 1,2 фоизга қисқартирилган.
фирибгарлик ҳолатларини 50 фоизгача камайтиришда банк мижозларини биометрик аутентификация қилиш жараёнини 2 фоизга оптималлаштириш чегаравий қийматини белгилаш зарурлиги таклифи АТБ “Туронбанк”нинг 2023-йил 15-декабрдаги 1418-сон буйруқ билан тасдиқланган “АТБ “Туронбанк” нинг трансформация жараёнларини жадаллаштириш бўйича 2024-йилга мўлжалланган “ЙЎл харитаси””ни ишлаб чиқишда фойдаланилган. (“Туронбанк” АТБ нинг 2025-йил 19-мартдаги 19/02-141-сон маълумотномаси). Бунинг натижасида, банк барқарорлигининг муҳим кўрсаткичи ҳисобланган унинг капитали 0,7 фоизга ўсган ёки 1,911 трлн сўмни ташкил қилган.
Мобил иловада ИД‑верификациядан ўтган фойдаланувчиларга 10 та, ўтмаган фойдаланувчиларга 5 та банк картасини бир аккаунтга бириктиришни чекловчи регламентни қўллаш таклифи АТБ “Туронбанк”нинг 2023-йил 15-декабрдаги 1418-сонли буйруқ билан тасдиқланган “АТБ “Туронбанк” нинг трансформация жараёнларини жадаллаштириш бўйича 2024-йилга мўлжалланган “ЙЎл харитаси””ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Туронбанк” АТБ нинг 2025-йил 19-мартдаги 19/02-141-сонли маълумотномаси). Натижада, банкнинг муаммоли кредитлари 10,1 фоизга камайган, кредит ундирув самарадорлиги ошган ва муддати ўтган кредитлардан 77 фоизи ундирилиши таминланган, рақамли андеррайтинг тизимида ишламайдиган қарзлар улуши 2,3 фоизгача пасайган.