Уралов Озоджон Шарипжоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш” 13.00.02 - Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (инглиз тили), (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Ped10306
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Аширбаев Самихон, филология фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.04.
Расмий оппонентлар: Мисиров Соҳибжон Абдупаттаевич педагогика фанлари доктори, профессор (DSc). Содиқова Ирода Илҳомжон қизи педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Тадқиқотнинг мақсади талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари стратегик ёндошувлар асосида ўқув дастурларини замонавий таълим парадигмасига мослаштириш, таълим мазмунини, воситалари ва ресурсларини маданиятлараро компонентлар билан интеграциялаш, маданий тил бирликларини адекват талқин қилишга йўналтирилган декодлаш стратегияси орқали бошқа маданиятларнинг контекстуал маъноларини англашни таминлаш ҳамда маданиятлараро мулоқотни оптималлштириш асосида аниқланган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш модели халқаро стратегик мақсадларга қаратилган мазмуни когнитив, аффектив ва фаолият компонентларини макро ва микро даражадаги таълим натижаларига интеграциялаш ҳамда маданий инклюзивлик тамойилини когнитив-коммуникатив ва интегратив ёндашувларга синергетик уйғунлигини таъминлаш асосида такомиллаштирилган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикаси герменевтик таҳлил, транспозиция, эвристик усулларни интеграциялш, кўпмаданиятли контекстда дивергент ва конвергент фикрлашни ривожлантиришга йўналтирилган ролли, ҳаракатли ва воситали топшириқлар ва машқлар тизимини ишлаб чиқиш ҳамда лингвомаданий дидактик воситалрдан функционал фаойдаланиш асосида такомиллаштирилган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш самарадорлиги компетенцияларни ривожланиш векторини аниқлашга қаратилган Scaffolding, Information gap ҳамда Симуляция усулларидан преференсиал фойдаланишга устуворлик бериш ҳамда тил ва маданиятни дидактик муҳитда интеграциялашувига хизмат қилувчи когнитив, аффактив ва фаолият мезонлар кўрсаткичларини баҳолаш даражаларининг мувофиқлиги ва динамиклигини таъминлаш асосида аниқланлган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикаси бўйича олинган илмий натижалар асосида:
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари стратегик ёндошувлар асосида ўқув дастурларини замонавий таълим парадигмасига мослаштириш, таълим мазмунини, воситалари ва ресурсларини маданиятлараро компонентлар билан интеграциялаш, маданий тил бирликларини адекват талқин қилишга йўналтирилган декодлаш стратегияси орқали бошқа маданиятларнинг контекстуал маъноларини англашни таминлаш ҳамда маданиятлараро мулоқотни оптималлштириш асосида аниқлашга оид тавсиялар “Леарн Энглиш тҳроугҳ ҳисторй” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган. (Низомий номидаги Ўбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 04-июлдаги 22-01-130/22-сонли маълумотномаси). Натижада талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятларини маданиятлараро компонентлар билан бойитишга эришилган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш модели халқаро стратегик мақсадларга қаратилган мазмуни когнитив, аффектив ва фаолият компонентларини макро ва микро даражадаги таълим натижаларига интеграциялаш ҳамда маданий инклюзивлик тамойилини когнитив-коммуникатив ва интегратив ёндашувларга синергетик уйғунлигини таъминлаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Леарн Энглиш тҳроугҳ ҳисторй” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган. (Низомий номидаги Ўбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 04-июлдаги 22-01-130/22-сонли маълумотномаси). Натижада талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш моделини такомиллаштириш имконияти кенгайтирилган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикаси герменевтик таҳлил, транспозиция, эвристик усулларни интеграциялш, кўпмаданиятли контекстда дивергент ва cонвергент фикрлашни ривожлантиришга йўналтирилган ролли, ҳаракатли ва воситали топшириқлар ва машқлар тизимини ишлаб чиқиш ҳамда лингвомаданий дидактик воситалрдан функционал фаойдаланиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Learn English through history” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган. (Низомий номидаги Ўбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 04-июлдаги 22-01-130/22-сонли маълумотномаси). Натижада ўқув дастурларини халқаролаштириш асосида талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантиришнинг методикасини такомиллаштириш самарадорлиги оширилган;
талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш самарадорлиги компетенцияларни ривожланиш векторини аниқлашга қаратилган Сcаффолдинг, Информатион гап ҳамда Симуляция усулларидан преференсиал фойдаланишга устуворлик бериш ҳамда тил ва маданиятни дидактик муҳитда интеграциялашувига хизмат қилувчи когнитив, аффактив ва фаолият мезонлар кўрсаткичларини баҳолаш даражаларининг мувофиқлиги ва динамиклигини таъминлаш асосида аниқлашга доир таклифлар “Леарн Энглиш тҳроугҳ ҳисторй” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган. (Низомий номидаги Ўбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 04-июлдаги 22-01-130/22-сонли маълумотномаси). Натижада ўқув дастурларини халқаролаштириш асосида талабаларнинг маданиятлараро компетенцияларини ривожлантириш методикасининг амалий самарадорлигигини таъминлашга эришилган.
