Курбаназарова Наргис Шодиевнанинг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Ўзбек тилида этнонимлар этимологиясининг лингвомаданий асослари (қўнғирот уруғи мисолида), 10.00.01 – Ўзбек тили. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.DSc/Fil402.
Илмий маслаҳатчи: Умурқулов Бекпўлат, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Йўлдошева Нилуфар Эргашевна, филология фанлари доктори, профессор Каримов Суюн Амирович, филология фанлари доктори, профессор Қиличев Байрамали Эргашевич.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек тилидаги этнонимлар этимологиясини (қўнғирот уруғи этнонимлари асосида) этнолингвистик, лингвомаданий таҳлиллар орқали аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўзбек тилида этнонимлар этимологиясини аниқлашнинг бир қанча усулларига қўшимчалар киритилган, такомиллаштирилган ва этнонимларни, хусусан, қўнгирот уруғига оид этнонимлар этимологиясини ҳам тарихий-лингвистик маълумотларни таҳлил қилиш, тарихий манбаларга асосланган илмий ва халқона қарашлар билан боғлиқ халқ этимологиясини қиёслаш, қиёсий ёндашув, когнитив таҳлил, тарихий манбаларда келтирилган маълумотларни таҳлил қилиш, қиёслаш, давр ва ички жиҳатларни ҳисобга олиш, кросс-маданий ёки маданиятлараро тадқиқотлар каби 7 та тамойил асосида ўрганиш мумкинлиги асосланган;
қўнғирот уруғига оид этнонимларининг ҳосил бўлишида диалектал бирликларнинг ўрни ва аҳамияти муҳим эканлиги аниқланиб, кирбалоқ, қўлдовли, желкиллак, ҳаккари (Одил ҳаккари) овлачагир//авлачагир//овлачайир каби этнонимлар диалектизмларга асосланганлиги далилланган;
этнонимлар этимологияси талқинидаги семантик тафовут, иккиёқламаликни вужудга келтириувчи жиҳатларни аниқлашда фонетик-фонологик хусусиятлар ҳам муҳимлиги оювли – вўювли – уювли – уйикли, кўчахўр – гўжахўр, қорабўйин – қорамўйин каби этнонимлар таҳлили билан асосланган;
қўнғирот уруғи этнонимлари этимонининг маданий семантикаси илмий ва халқ этимологияси мисолида компонент ўрганилиб, натижада мазкур этнонимнинг маданий – рамзий белгиларни англатиш имконияти соматик код: қўлдовли, қизилбош, қора қош, олтинбош (Норбека), дамқорин, бармоқ; предметли код: гиламбоф, калбус – калпуш, оқпичоқ; маънавий код: хўжа, бековул, сўпибачча, хажибачча; биоморф код: Жилонтамғали, касарткихўр, қийғочли (зооморф); антропоморф: Толиббой, Холибой кабилар асосида далилланган; 
сахийлик ва бахиллик, ваъдага вафо, ёрга садоқат каби инсоний хусусиятларнинг қўнғиротларга хос стереотипик характерларда ҳам намоён бўлиши аниқланган ва бу этноснинг узоқ йиллик анъаналари билан боғлиқ лингвомаданий бирликлар (мақоллар ва маталлар)да ҳам акс этиши далилланган.  
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  Ўзбек тилида этнонимлар этимологиясини (қўнғирот уруғи этнонимлари мисолида) ўрганиш бўйича олинган натижалар асосида: 
Этнонимлар этимологиясини лингвомаданий жиҳатдан тадқиқ қилиш натижалари асосида:
туркий тиллар қўнғирот уруғи этнонимларига оид таҳлил материаллари ҳамда этнонимлар мисолидаги туркий тиллар грамматик хусусиятларига доир хулосалардан   АМ-Ф3-201908172 рақамли “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” мавзусидаги лойиҳада (2020-2023) фойдаланилган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 24-июндаги     01/4-2683-сонли маълумотномаси). Натижада туркий тиллар грамматик қонуниятларини ўргатиш бўйича тадқиқот иши қўшимча манба вазифасини ўтаган;
қўнғирот уруғи антропонимлари таҳлил қилинган қисмлардан, шунингдек, исмларнинг ясалиши доирасида этнонимларнинг ҳосил бўлиш хусусиятларига оид илмий-назарий хулосаларидан ИЛ-21091506 – “Ўзбек исмларининг изоҳли имло луғати ва мобил иловасини яратиш” инновацион грант лойиҳасида (2022-2023) фойдаланилган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 24-июндаги 01/4-2684-сонли маълумотномаси). Натижада лингводидактик электрон платформа яратишда лингвистик воситалар қамрови кенгайтирилган;
тарихий манбаларда келтирилган ўзбек халқининг шаклланиши ва таркибидаги  уруғ-жамоа бирлашмалари ҳақидаги маълумотларга оид мулоҳазалардан ОТ-Ф1-030 рақамли “Ўзбек адабиёти тарихи” кўп жилдли монографияни (7 жилд) чоп этиш мавзусидаги фундаментал тадқиқот лойиҳасида (2017-2020) фойдаланилган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 3-юлдаги 01/4-2934-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа материалларининг тарихий маълумотлар банки ошган ҳамда мазмунан бойиган;
ўзбек халқининг шаклланиши мураккаб этник жараён бўлиб, таркибида кўплаб жамоавий бирлашмалар: уруғ, қабила, этник гуруҳ кабиларнинг таъсири мавжудлиги, хусусан, бу борада қўнғирот уруғининг ўрни муҳим эканлиги ҳақидаги хулосасидан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканали           адабий-бадиий, маънавий-маърифий дастурларининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил 25-июлдаги 01-33/562-сонли маълумотномаси). Натижада “Қадриятлар бешиги” телекўрсатуви учун тайёрланган материалларнинг мазмуни мукаммаллашган.