Ғиёсова Василахон Шукурулла қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):  “Мактабдаги буллинг вазиятлари иштирокчиларининг ижтимоий-психологик хусусиятлари” мавзусидаги 19.00.05 – “Ижтимоий психология. Этнопсихология” (Психология фанлари).  
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/P1142
Илмий раҳбар: Мухамедова Дилбар Гафурджановна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий Университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, PhD.03/2025.27.12.Р.01.18.
Расмий оппонентлар: С.Х.Жалилова, психология фанлари номзоди, доцент; К.Б.Қодиров, психология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мактабдаги буллинг вазиятлари иштирокчиларининг ижтимоий-психологик хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мактабдаги буллинг омили сифатида болалар томонидан тенгдошларининг фикрини тингламаслик, мулоҳазаларига нисбатан радикал муносабатда бўлиш тенденсийаси юзага чиқиши натижасида ота-оналар томонидан боланинг қизиқишлари танқид остига олиниши ва бошқа болаларнинг фикрлар берилишига нисбатан инкор муносабатни акс еттириши ўсмирлик давридаги буллингнинг рредиктив белгилари бўлиши далилланган;
мактабда буллинг юзага чиқишининг жинс омили дифференциациясига кўра, ўғил болаларда буллинг тўғридан-тўғри тарзда юзага чиқмаслиги, ўқитувчи билан кечадиган мулоқотда шахсий манйералар мавжудлиги, қизларда ўзаро хасад асосан кийим-бош, ўзини тутиш орқали тенгдошлари билан муносабатларда дисфунксийаларга сабаб бўлиши натижасида синфдошлари, тенгдошлари томонидан бўладиган ўзаро ҳазил-мутойибалардаги кескинликлар, масхара қилишлар, имо-ишоралар ўсмирлик давридаги буллингнинг ижтимоий хусусийатлари бўлиши исботланган;
мактабдаги буллинг вазиятларида инстиатор ҳамда кузатувчи ва йордамчи розицийаси орқали жабрланувчиларни “жазолаш” амалийоти индикатив юзага чиқиши натижасида буллингдан азият чекишнинг лидерлик-ауцайдерлик, рад этилиш даражаси компонентига тўғри пропорсионал коррелят аспекти бўлиши сабабли шахснинг ўсмирнинг буллинг қурбони бўлиб қолмаслигида муҳим шахсий рредикат бўлиб хизмат қилиши асосланган;
буллинг юзага келишида жинс, синф, сиблинг мақом, шахслараро муносабатлардаги ролли позициялар ҳамда синфдаги статус психологик предикатлар экани далилланиб, буллингдан азийат чеккан ўсмирлардаги ижтимоий психологик хусусиятларга тажанглик, негативизм, шубҳаланувчанлик, ўзига ишонмаслик, айбдорлик ҳисси динамик тарзда ривожланиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши 
буллинг омили сифатида болалар томонидан тенгдошларининг фикрини тингламаслик, мулоҳазаларига нисбатан радикал муносабатда бўлиш тенденсийаси юзага чиқиши натижасида ота-оналар томонидан боланинг қизиқишлари танқид остига олиниши ва бошқа болаларнинг фикрлар берилишига нисбатан инкор муносабатни акс еттириши ўсмирлик давридаги буллингнинг рредиктив белгилари бўлиши далилланганлигига оид маълумотлар Тошкент давлат педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли буйруғи билан «Ижтимоиий психология» ва «Девиантология» модулига киритилган (Тошкент давлат педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли маълумотномаси). Натижада ўсмирлик даврида буллинг учраган болаларнинг психологик хусусиятларини эмпирик ўрганишга эришилган. 
мактабда буллинг юзага чиқишининг жинс омили дифференциациясига кўра, ўғил болаларда буллинг тўғридан-тўғри тарзда юзага чиқмаслиги, ўқитувчи билан кечадиган мулоқотда шахсий манйералар мавжудлиги, қизларда ўзаро хасад асосан кийим-бош, ўзини тутиш орқали тенгдошлари билан муносабатларда дисфунксийаларга сабаб бўлиши натижасида синфдошлари, тенгдошлари томонидан бўладиган ўзаро ҳазил-мутойибалардаги кескинликлар, масхара қилишлар, имо-ишоралар ўсмирлик давридаги буллингнинг ижтимоий хусусийатлари бўлиши мумкинлиги исботланганлигига доир маълумотлар 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли буйруғи билан «Ижтимоиий психология» ва «Девиантология» модулига киритилган (Тошкент давлат педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли маълумотномаси). Натижада ўсмирлик даврида буллинг намоён бўлишининг синф, жинс ҳамда сиблинг мақоми омили жиҳатдан солиштиришга имкон яратган. 
мактабдаги буллинг вазиятларида инстиатор ҳамда кузатувчи ва йордамчи розицийаси орқали жабрланувчиларни “жазолаш” амалийоти индикатив юзага чиқиши натижасида буллингдан азият чекишнинг лидерлик-ауцайдерлик, рад этилиш даражаси компонентига тўғри пропорсионал коррелят аспекти бўлиши сабабли шахснинг ўсмирнинг буллинг қурбони бўлиб қолмаслигида муҳим шахсий рредикат бўлиб хизмат қилишига доир доир маълумотлар 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли буйруғи билан «Ижтимоиий психология» ва «Девиантология» модулига киритилган (Тошкент давлат педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли маълумотномаси). Натижада ўсмирлик даврида буллинг намоён бўлишига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларни тадқиқ этишга шароит яратилган. 
буллинг юзага келишида жинс, синф, сиблинг мақом, шахслараро муносабатлардаги ролли позициялар ҳамда синфдаги статус психологик предикатлар экани далилланиб, буллингдан азийат чеккан ўсмирлардаги ижтимоий психологик хусусиятларга тажанглик, негативизм, шубҳаланувчанлик, ўзига ишонмаслик, айбдорлик ҳисси динамик тарзда ривожланиши аниқланганлигига доир маълумотлар 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли буйруғи билан «Ижтимоиий психология» ва «Девиантология» модулига киритилган (Тошкент давлат педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 7-январдаги ПМ-323-а-сонли маълумотномаси). Натижада ўсмирлик даврида буллингга учраган болалар билан психокоррексион ҳамда психопрофилактик ишлар самарадорлигини ошириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқиш самарадорлиги ошган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish