Тиллаева Барно Рамизитдиновнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, “Саноат корхоналарининг иқтисодий фаолиятини оптималлаштириш асосида инвестиция салоҳиятини ошириш услубиятини такомиллаштириш”, ихтисослик шифри 08.00.03 – “Саноат иқтисодиёти”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/Iqt1031
Илмий раҳбар: иқтисод фанлари доктори, профессор Аллаева Гулчехра Жалгасовна.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат техника университети, DSc.03/2025.27.12.I.02.05.
Расмий оппонентлар: и.ф.д., профессор Кадиров Абдусаттарходжа, и.ф.д., профессор Салимов Бахтиёр Таджиевич, и.ф.д., профессор Умаров Илхомжон Юлдашевич.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технологиялари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ёғ-мой саноати ишлаб чиқариш жараёнида иқтисодий фаолиятни оптималлаштириш асосида инвестицион салоҳиятни ошириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборатдир.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ёғ-мой маҳсулотлари саноат корхонаси инвестицион салоҳияти самарадорлигини баҳолаш ёндашуви маҳсулотлар ишлаб чиқариш жараёнида барча ресурслардан синергетик натижага кўра оптимал фойдаланиш ва маҳсулотларга қиймат қўшмайдиган ҳаракатларни аниқлаш асосида такомиллаштирилган;
саноат корхонаси ишлаб чиқариш фаолиятини таҳлил қилишда Кайдзен услубиёти ёғ-мой саноати корхонасининг хусусиятига кўра барқарорлик ва самарадорлик ўзаро боғлиқлиги динамикаси асосида молиявий-иқтисодий мониторингини ташкил қилиш каби жиҳатларига кўра такомиллаштирилган;
ёғ-мой саноат корхоналарида инвестиция салоҳиятни захираларни таъсир кўлами бўйича гуруҳларга бўлган ҳолда улардан самарали фойдаланиш ва синергетик самарага кўра захиралардан фойдаланишнинг ташкилий-иқтисодий чораларини белгилаш асосида ошириш асосланган;
саноати корхонасининг инвестиция жозибадорлигини ошириш услубияти замонавий талабларга кўра ёғ-мой маҳсулотларини диверсификациялашда давлат-хусусий шериклик механизмини синергетик самарадорликка кўра кенгайтириш ва таълим-ишлаб чиқаришнинг ягона инновацион экотизими шароитида инсон капиталини ривожланиши билан уйғунлаш асосида такомиллаштирилган;
“Саноат корхонасининг иқтисодий фаолиятини оптималлаштириш орқали инвестиция салоҳиятини оширишнинг консептуал модели” соҳа хусусиятига кўра корхонанинг инвестиция салоҳиятини ошириш омиллари интеграцияси ва динамик қайта тикланиш каби сифат талаблари ва фаолиятла эксперт баҳолашни қўллашнинг мақсадга мувофиқлиги асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ёғ-мой саноати ишлаб чиқариш жараёнида иқтисодий фаолиятни оптималлаштириш асосида инвестицион салоҳиятни ошириш бўйича олинган натижалар асосида:
ёғ-мой маҳсулотлари саноат корхонаси инвестицион салоҳияти самарадорлигини баҳолаш ёндашуви маҳсулотлар ишлаб чиқариш жараёнида барча ресурслардан синергетик натижага кўра оптимал фойдаланиш ва маҳсулотларга қиймат қўшмайдиган ҳаракатларни аниқлаш асосида такомиллаштириш таклифи “Ўзёғмойсаноат” уюшмаси тизими амалиётига жорий этилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмасининг 2025-йил 29-августдаги КС/3-285-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф корхоналар рақобатбардошлигини ошириш ва инновацион ривожланиш имкониятларини кенгайтиришга муайян даражада хизмат қилган;
саноат корхонаси ишлаб чиқариш фаолиятини таҳлил қилишда Кайдзен услубиёти ёғ-мой саноати корхонасининг хусусиятига кўра барқарорлик ва самарадорлик ўзаро боғлиқлиги динамикаси асосида молиявий-иқтисодий мониторингини ташкил қилиш каби жиҳатларига кўра такомиллаштириш таклифи “Ўзёғмойсаноат” уюшмаси тизими корхоналари амалиётига жорий этилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмасининг 2025-йил 29-августдаги КС/3-285-сонли маълумотномаси). Мазкур таклиф ёғ-мой саноати иқтисодий фаолиятини доимий равишда такомиллаштиришда хом-ашё йўқотишлари 15 % дан 7 % гача камайишига, ишлаб чиқариш жараёнларидаги кутиш вақтлари 12 % дан 5 % гача қисқартирилишига муайян даражада хизмат қилган;
ёғ-мой саноат корхоналарида инвестицион салоҳиятни захираларни таъсир кўлами бўйича гуруҳларга бўлган ҳолда улардан самарали фойдаланиш ва синергетик самарага кўра захиралардан фойдаланишнинг ташкилий-иқтисодий чораларини белгилаш асосида ошириш таклифи “Ўзёғмойсаноат” уюшмаси тизими амалиётига жорий этилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмасининг 2025-йил 29-августдаги КС/3-285-сонли маълумотномаси). Мазкур таклиф ёғ-мой саноати корхоналарининг инвестиция салоҳиятини 10%га ошириш имконини кенгйтиришга муайян даражада хизмат қилган;
саноат корхонасининг инвестиция жозибадорлигини ошириш услубияти замонавий талабларга кўра ёғ-мой маҳсулотларини диверсификациялашда давлат-хусусий шериклик механизмини синергетик самарадорликка кўра кенгайтириш ва таълим -ишлаб чиқаришнинг ягона инновацион экотизими шароитида инсон капиталини ривожланиши билан уйғунлаш асосида такомиллаштириш бўйича таклифи “Ўзёғмойсаноат” уюшмаси томонидан “Чиқиндисиз ноанъанавий ёғ - мой маҳсулот турларини кўпайтиришга қаратилган чора-тадбирлар”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмасининг 2025-йил 29-августдаги КС/3-285-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф уюшма таркибидаги саноат корхоналари ишлаб-чиқариш ва иқтисодий фаолиятига кўра инвестицион салоҳиятини оширишнинг услубий имкониятларини кенгайтиришга муайян даражада хизмат қилган;
“Саноат корхонасининг иқтисодий фаолиятини оптималлаштириш орқали инвестиция салоҳиятини оширишнинг консептуал модели” соҳа хусусиятига кўра корхонанинг инвестиция салоҳиятини ошириш омиллари интеграцияси ва динамик қайта тикланиш каби сифат талаблари ва фаолиятларига эксперт баҳолашни қўллашнинг мақсадга мувофиқлиги асосида такомиллаштириш бўйича таклифи Ўзёғмойсаноат” уюшмаси томонидан “Саноат корхоналари иқтисодий фаолиятини оптималлаштириш асосида инвестиция салоҳиятини оширишнинг концептуал модели”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмасининг 2025-йил 29-августдаги КС/3-285-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф инвестиция салоҳиятини ошириш учун молиявий барқарорлик, ресурс самарадорлиги ва инновацион фаолият ўртасидаги боғлиқликни ҳисобга олган ҳолда интеграл ёндашув имкониятларини кенгайтиришга муайян даражада хизмат қилган.