Каримова Феруза Рахматбоевнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурункали аллергик дерматитларни даволашни халқ табобати усуллари билан оптималлаштириш” 14.00.41- Халқ табобати (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.DSc/Tib1157.
 Илмий маслаҳатчи: Қаюмов Холмурод Найимович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.02.02.
Расмий оппонентлар: 1.Мўминжанов Миржалол Муқимжон ўғли, кимё фанлари доктори, доцент; Юлдашов Илҳом Рўзиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Хакимов Насрулло Собирович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: халқ табобати усулларидан фойдаланган ҳолда сурункали аллергик дерматитларни даволашнинг мавжуд усулларини оптималлаштириш ва уларнинг самарадорлигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор сурункали аллергик дерматитларни даволаш учун ғоз ёғи ва алоэ экстракти асосидаги маҳаллий суртма ҳамда унинг бетаметазон билан модификацияланган тури ишлаб чиқилган ва санитар-эпидемиологик хулосаси олинган;
тайёрланган суртмалар таркибидаги алоэ экстрактининг алоин ва асеманнан фитостероидлари яллиғланишга қарши, ғоз ёғи таркибидаги олеин ва линол кислоталари, фосфолипидлар эпителизацияни тезлаштирувчи ҳамда тери ҳимоя функциясини тикловчи хусусиятлари лаборатория шароитида клиникагача бўлган тажрибаларда комплекс баҳоланган, «Ғоз ёғи + алоэ экстракти + бетаметазон» таркибли комбинациянинг яллиғланишни бартараф этишдаги самарадорлиги стандарт бетаметазон суртмасидан ишончли даражада юқори эканлиги исботланган;
алоэ экстракти билан бойитилган ғоз ёғи асосида тайёрланган маҳаллий суртманинг токсиклиги, ҳамда терида қўзғатувчи таъсири баҳоланган, биотоксикологик тадқиқотлар натижасида восита юқори биотолерантликка эгалиги, оғир ножўя таъсирлар қайд этмаслиги ва эпителизация жараёнини тезлаштириши аниқланган;
комплекс даволаш усули — ғоз ёғи ва алоэ экстракти билан бойитилган суртма стандарт протоколлар билан уйғун қўлланилганда самарадорлиги юқорилиги аникланган, DLQI индекси орқали баҳоланганда дерматологик ҳаёт сифатини яхшиланиши, ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан самарадорлиги, ресидивларнинг камайиши ва ремиссиянинг барқарор бўлиши исботланган;
илк бор халқ табобати воситаларини замонавий тиббий протоколлар билан уйғунлаштирувчи интеграл клиник ёндашув ишлаб чиқилган, клиник, иммунологик ва биокимёвий кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда беморларни хавф даражаларига ажратиш ва терапия самарадорлигини олдиндан башорат қилиш имконини берадиган сурункали аллергик дерматитларни даволашнинг индивидуаллаштирилган шкаласи ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Сурункали аллергик дерматитларнинг клиник-биокимёвий ва иммунологик профили ҳамда прогностик детерминантларини таҳлил қилиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижаларига кўра:
сурункали аллергик дерматитларни клиник ва лаборатор текширувлар бўйича илмий тадқиқот натижалари асосида ишлаб чиқилган «Суртма дориларни ғоз ёғи асосида такомиллаштириш усули» (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 30 майдаги 25-м/148-сонли баённомаси) ва «Сурункали аллергик дерматитларни даволашда ғоз ёғи асосида оптималлаштирилган суртмалардан фойдаланиш усули» (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 30 майдаги 25-м/149-сонли баённомаси) мавзусидаги услубий тавсиянома натижалари Республика ихтисослаштирилган аллергология ва клиник иммунология илмий-амалий тиббиёт маркази (19.06.2025, №38-сон буйруқ), Самарқанд давлат тиббиёт университети кўп тармоқли клиникаси (01.07.2025, №96-сон буйруқ), Республика ихтисослаштирилган дерматовенерология ва косметология маркази Бухоро филиали (09.06.2025, №100-сон буйруқ) амалиётига жорий этилди.
биринчи илмий янгилик. илк бор сурункали аллергик дерматитларни даволаш учун ғоз ёғи ва алоэ экстракти асосидаги маҳаллий суртма ҳамда унинг бетаметазон билан модификацияланган тури ишлаб чиқилган ва санитар-эпидемиологик хулосаси олинган. Мазкур таклифлар юқоридаги услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилиб, клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: хавф омилларини илк босқичда аниқлаш беморларда касаллик оғир кечишини олдини олишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: касалликни эрта ташхислаш ва профилактика чораларини кўриш ҳар бир бемор учун ўртача 1,5 млн сўм, 268 нафар бемор учун 402 млн сўм тежаш имконини берди. Хулоса: ушбу илмий янгилик амалиётга жорий этилиши натижасида соғлиқни сақлаш тизимида харажатларни сезиларли қисқартириш имконияти яратилди.
иккинчи илмий янгилик. тайёрланган суртмалар таркибидаги алоэ экстрактининг алоин ва асеманнан фитостероидлари яллиғланишга қарши, ғоз ёғи таркибидаги олеин ва линол кислоталари, фосфолипидлар эпителизацияни тезлаштирувчи ҳамда тери ҳимоя функциясини тикловчи хусусиятлари лаборатория шароитида клиникагача бўлган тажрибаларда комплекс баҳоланган, «Ғоз ёғи + алоэ экстракти + бетаметазон» таркибли комбинациянинг яллиғланишни бартараф этишдаги самарадорлиги стандарт бетаметазон суртмасидан ишончли даражада юқори эканлиги исботланган. Натижалар услубий тавсияномалар мазмунига киритилди ва клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: биомаркерлар орқали даво жараёни самарадорлигини кузатиш имкони пайдо бўлди. Иқтисодий самарадорлиги: ортиқча таҳлиллар ва қиммат дорилардан воз кечиш ҳисобига бир беморга ўртача 1,2 млн сўм, 268 беморга 321,6 млн сўм тежалди. Хулоса: ушбу янгилик амалий жиҳатдан клиник ва лаборатор тадқиқотларни оптималлаштиришга хизмат қилди.
учинчи илмий янгилик. алоэ экстракти билан бойитилган ғоз ёғи асосида тайёрланган маҳаллий суртманинг токсиклиги, ҳамда терида қўзғатувчи таъсири баҳоланган, биотоксикологик тадқиқотлар натижасида восита юқори биотолерантликка эгалиги, оғир ножўя таъсирлар қайд этмаслиги ва эпителизация жараёнини тезлаштириши аниқланган. Бу натижалар амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: беморларнинг ҳаёт сифати ва иш қобилияти ошди. Иқтисодий самарадорлиги: ортиқча шифокорга мурожаатлар ва даволаниш давомийлигининг қисқариши ҳисобига бир беморга тахминан 1 млн сўм, 268 беморга 268 млн сўм тежалди. Хулоса: ушбу илмий янгилик натижалари соғлиқни сақлаш тизимида беморларнинг ижтимоий интеграциясига ижобий таъсир кўрсатди.
тўртинчи илмий янгилик. комплекс даволаш усули — ғоз ёғи ва алоэ экстракти билан бойитилган суртма стандарт протоколлар билан уйғун қўлланилганда самарадорлиги юқорилиги аникланган, DLQI индекси орқали баҳоланганда дерматологик ҳаёт сифатини яхшиланиши, ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан самарадорлиги, ресидивларнинг камайиши ва ремиссиянинг барқарор бўлиши исботланган. Ижтимоий самарадорлиги: ресидив хавфини олдиндан башорат қилиш имкони пайдо бўлди. Иқтисодий самарадорлиги: асоратларни эрта башорат қилиш ҳисобига ҳар бир бемор учун 2 млн сўм, 268 бемор учун 536 млн сўм тежаш имкони яратилди. Хулоса: ушбу шкала амалиётга жорий этилиб, касалликни башорат қилиш ва индивидуал даволаш усулларини оптималлаштириш имконини берди.
бешинчи илмий янгилик. илк бор халқ табобати воситаларини замонавий тиббий протоколлар билан уйғунлаштирувчи интеграл клиник ёндашув ишлаб чиқилган, клиник, иммунологик ва биокимёвий кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда беморларни хавф даражаларига ажратиш ва терапия самарадорлигини олдиндан башорат қилиш имконини берадиган сурункали аллергик дерматитларни даволашнинг индивидуаллаштирилган шкаласи ишлаб чиқилган. Асосий гуруҳда 14-кунда симптомлар 78,3% беморларда йўқолган, назорат гуруҳида эса 54,7% (п <0,01). Ижтимоий самарадорлиги: ресидивлар сезиларли даражада камайди, беморларнинг ҳаёт сифати яхшиланиши таъминланди. Иқтисодий самарадорлиги: импорт крем ва гормонал суртмаларга нисбатан арзонроқ усул сифатида ҳар бир беморга ўртача 1,7 млн сўм, 268 беморга 455,6 млн сўм тежаш имкони яратилди. Хулоса: ушбу усулнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида даволаш самарадорлиги ортиб, иқтисодий жиҳатдан тежамкорлик таъминланди.