Рахмонова Нилуфар Закиржоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш технологияси 13.00.03 - Махсус педагогика.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Абидова Нилуфар Закировна, педагогика фанлари доктори (ДСc), профессор
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.03/30.01.2020.Ped.26.01.
Расмий оппонентлар: Хакимова Мухаббат Файзиевна, педагогика фанлари доктори (DSc); Хамидова Муборак Убайдуллаевна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат педагогика институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммумикатив кўникмаларини шакллантириш технологиларини жорий этиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантиришнинг педагогик имкониятлари эшитув-нутқий реабилитация ва коммуникатив фаолиятини индивидуал таълим траекторияларда ота-оналарининг педагогик компетенциясини шакллантиришга қаратилган тадбирлар мажмуасини мақсадли интеграциялаш асосида аниқланган;
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш модели эшитув-нутқий идрокни ривожлантириш ва мулоқотнинг интерактив, перцептив компонентларини идентификациялаш, изчил нутқ ва мураккаб матнларни тушунишни ривожлантириш босқичларни иерархик алгоритмлаш, жориянишини изчилликда таъминлаш асосида такомиллаштирилган;
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш технологияси “Скаффолдинг амалиётини қўллаш”, “Коллаборатив мулоқот”, Схемалаштириш, “Гибрид идентификация”, ТРИЗ, “Блум куби” каби табақалаштирилган методлар орқали манзилли коррекцион ривожлантиришга таъсир этувчи вариатив ечимлар таклиф этиш асосида такомиллаштирилган;
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш самарадорлиги эшитув-нутқий, интерактив, перцептив компонентлар кўрсаткичларини ўзаро мақбул уйғунлаштириш табиий эшитув-нутқий шароитни таъминлашга олиб келганлиги туфайли педагог-бола-оила коопоративлигини узвий таъминлаш асосида оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш технологияси бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
Кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантиришнинг педагогик имкониятлари эшитув-нутқий реабилитация ва коммуникатив фаолиятини индивидуал таълим траекторияларда ота-оналарининг педагогик компетенциясини шакллантиришга қаратилган тадбирлар мажмуасини мақсадли интеграциялаш асосида аниқлаштириш бўйича тавсиялар “Кохлеар имплантли болалар реабилитацияси” ўқув қўлланманинг мазмунига киритилган (Ўзбекистон республикаси Олий таълим, фан ва инновация вазирлигининг 2025-йил 09-июлдаги 258-сонли буйруғига асосан ўқув адабиётининг нашр рухсатномаси). Натижада кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш педагогик имкониятлари кенгайтирилган;
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш модели эшитув-нутқий идрокни ривожлантириш ва мулоқотнинг интерактив, перцептив компонентларини идентификациялаш, изчил нутқ ва мураккаб матнларни тушунишни ривожлантириш босқичларни иерархик алгоритмлаш, жорийланишини изчилликда таъминлаш асосида такомиллаштириш бўйича тавсиялар “Кохлеар имплантли болалар реабилитацияси” ўқув қўлланманинг мазмунига киритилган (Ўзбекистон республикаси Олий таълим, фан ва инновация вазирлигининг 2025-йил 09-июлдаги 258-сонли буйруғига асосан ўқув адабиётининг нашр рухсатномаси). Натижада кохлеар имплантли болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш модели такомиллаштирилган;
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш технологияси “Скаффолдинг амалиётини қўллаш”, “Коллаборатив мулоқот”, Схемалаштириш, “Гибрид идентификация”, ТРИЗ, “Блум куби” каби табақалаштирилган методлар орқали манзилли коррекцион ривожлантиришга таъсир этувчи вариатив ечимлар таклиф этиш асосида такомиллаштириш бўйича тавсиялар “Кохлеар имплантли болалар реабилитацияси” ўқув қўлланманинг мазмунига киритилган (Ўзбекистон республикаси Олий таълим, фан ва инновация вазирлигининг 2025-йил 09-июлдаги 258-сонли буйруғига асосан ўқув адабиётининг нашр рухсатномаси). Натижада кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмалари шакллантирилган.
кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмаларини шакллантириш самарадорлиги эшитув-нутқий, интерактив, перцептив компонентлар кўрсаткичларини ўзаро мақбул уйғунлаштириш табиий эшитув-нутқий шароитни таъминлашга олиб келганлиги туфайли педагог-бола-оила коопоративлигини узвий таъминлаш асосида оширишга оид таклифлар “Кохлеар имплантли болалар реабилитацияси” ўқув қўлланманинг мазмунига киритилган (Ўзбекистон республикаси Олий таълим, фан ва инновация вазирлигининг 2025-йил 09-июлдаги 258 сонли буйруғига асосан ўқув адабиётининг нашр рухсатномаси). Натижада кохлеар имплантли мактабгача ёшдаги болаларнинг коммуникатив кўникмалари шакллантириш бўйича мазмуни бойитилган.