Нуриддинов Аслиддин Нурбобо ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ғўзанинг туричи ва турлараро дурагайларида айрим хўжалик белгиларининг ирсийланиши ва ўзгарувчанлиги», 03.00.09 – Умумий генетика (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/B1496.
Илмий раҳбар: Бобоев Сайфулла Ғафурович, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий университети, DSc.03/2025.27.12.B.01.15.
Расмий оппонентлар: Далимова Дилбар Акбаровна, биология фанлари доктори, профессор; Қурбонов Аброр Ёрқинович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: ғўза генетик коллекциясидан фойдаланиб, янги туричи ва турлараро дурагай комбинацияларини яратиш, уларнинг морфо-хўжалик белгиларининг ирсийланиши ва ўзгарувчанлигини генетик жиҳатдан баҳолаб, ноёб генотипларни аниқлаш, истиқболли оила, тизмаларни олиш ҳамда уларни генетик-селексион тадқиқотлар учун бошланғич материал сифатида фойдаланишга тавсия этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ғўза колллекцияси тизмаларининг генетик имкониятларидан самарали фойдаланиш асосида мутант тизмалар ва маҳаллий навлар иштирокида янги туричи ва турлараро дурагай комбинациялар яратилган;
Л-70 – мутант (чигит тукланиш типи Ю) тизмаси иштирокида олинган туричи ва турлараро дурагай комбинацияларда чигит тукланишини ирсийланиши ва ажралиш жараёнларининг кечиши илмий асосланган;
ғўзанинг Ф1 туричи ва турлараро дурагайларида айрим морфо-хўжалик белгиларини ирсийланиши ота-она генотипларига боғлиқ равишда тўлиқсиз ва тўлиқ устунлик ҳолатида ирсийланиши ва комбинацияларга боғлиқ равишда гетерозис намоён бўлиши аниқланган; 
Ф2 авлодларда белгилар бўйича ўзгарувчанлик жараёнини кечиши ва унга генотипнинг таъсири, трансгрессив ўсимликларни юзага чиққиши, наслдан-наслга берилиш даражаси, белгилар ўртасидаги корреляцион боғлиқликлар дурагай комбинацияларга боғлиқ равишда салбий ва ижобий бўлиши аниқланган;
гибридалогик таҳлилларни ўтказиш асосида ўрганилган хўжалик белгиларнинг генетик назорати мураккаблиги, белгиларни фенотипик жиҳатдан юзага чиқишида нафақат генотип, балки муҳит омилининг таъсири юқори бўлиши кузатилиб, белгилар бўйича ажралиш жараёнинг кенг миқёсда кечишида генотипи ва кўрсаткичлари бир-биридан кескин фарқланувчи мутант тизмалар ва маҳаллий навлар иштирокидаги дурагайлашнинг самарадорлиги юқори бўлиб, улар орасидан хўжалик белгилари бўйича ноёб генотипларни ажратиб олиш имконияти юқори эканлиги исботланган;
ғўза генетик коллекцияси тизмалари орасидан турли биотипларни ажралиб чиқиши ва улар асосида янги тизмалар яратиш мумкинлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ғўзанинг тур ичи ва турлараро дурагайларида айрим хўжалик белгиларининг ирсийланиши ва ўзгарувчанлиги бўйича олинган натижалар асосида:
Г.ҳирсутум Л. турига мансуб Л-455, Л-609 тизмалари яратилиб, чигитлари ЎзР ФА Генетика ва ўсимликлар эксперементал биологияси институтининг “Ғўза генофонди” ноёб обекти коллекциясига тақдим этилган ва АД1-04502, АД1- 04503 каталог рақами берилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг 2025-йил 2-майдаги 4/1255-1095-сонли маълумотномаси). Натижада, институтнинг ғўза дунёвий генофонди ғўзанинг тезпишар, серҳосил, юқори тола чиқими ва сифатига эга бўлган янги Л-455 ва Л-609 тизмалари билан бойитиш имконини берган;
ғўзанинг янги яратилган Л-455 ва Л-609 тизмалари чигитлари тавсифи билан Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқиқот инсититути “Ғўза индродуксияси ва коллекцияси” лабораториясига топширилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 30-майдаги 05/04-04-291-сонли маълумотномаси). Натижада, институт коллекцияси коллекцияси тезпишар, серҳосил, юқори тола чиқими ва сифатига эга бўлган янги тизмалари билан бойитиш имконини берган;
янги яратилган Л-455 ва Л-609 тизмалари ЎзМУ Ботаника боғи ҳудудига 0,25 гектар майдонга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 30-майдаги 05/04-04-291-сонли маълумотномаси). Натижада, Л-455 тизмасидан 38,7 с/га ва Л-609 тизмасидан 42,5 с/га ҳосил олинган, бу эса умумий ҳосилдорликни андоза С-6524 навига нисбатан 2,7-6,5 с/га юқори ҳосил олиш имконини берган; 
ушбу тизмаларининг чигитлари Ўзбекистон Миллий университети “Синтетик ген манбалари бўлмиш изоген, мутант интрогрессив ва ситогенетик линияларини генетик коллекцияси”га топширилган. (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 30-майдаги 05/04-04-291-сонли маълумотномаси). Натижада, коллекция тезпишар, серҳосил, юқори тола чиқими ва сифатига эга бўлган янги тизмалари билан бойитиш имконини берган.