Соқиев Темур Рустамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи): Ёнғин хавфини аниқлашда видеомаълумотларни интеллектуал таҳлил қилишнинг гибрид алгоритмлари, 05.01.11 – Рақамли технологиялар ва сунъий интеллект (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Т5322. 
Илмий рахбар: Хамдамов Рустам Хамдамович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий кенгаш рақами: Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти, DSc.09/2025.27.12.Т.02.01.М.
Расмий оппонентлар:  Урунбаев Эркин физика-математика фанлари доктори, доцент; 
Хашимов Ахмад Анварович, техника фанлари фалсафа доктори. 
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқот мақсади тутун ва ёнғинни реал вақт режимида эрта ҳамда ишончли аниқлаш ҳамда классик компютер кўриши усулларини нейрон тармоқ технологиялари билан бирлаштирган ҳолда ақлли видеомаълумотларни таҳлил қилишнинг гибрид алгоритмни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ёнғин хавфли ҳолатларни аниқлаш самарадорлигини ошириш ҳисобига кўп босқичли классик филтрлаш усуллари ва мослашувчан нейрон тармоқ детекторларини бирлаштирувчи каскадли гибрид архитектура таклиф этилган;
паст қувватли камералар ва терминалларда барқарор ишлайдиган ва қурилманинг мавжуд ресурсларига мос равишда параметрларини автоматик созлайдиган механизм ва алгоритм ишлаб чиқилган;
обектларнинг ҳудуддаги жойлашувини ҳисобга олган ҳолда тизим огоҳлантиришлари ўртасида устуворликларни белгилай оладиган ва ёлғон ишга тушишлар сонини камайтирувчи ёндашув таклиф этилган;
аниқликни ошириш мақсадида ҳар хил (визуал, фазовий ва бошқалар) маълумотлардан олинган белгиларни бирлаштиришга асосланган кўп босқичли натижаларни таҳлил этиш тизими таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Ёнғин ўчоқларини автоматик аниқлаш ва кўп даражали огоҳлантириш тизимига эга интеллектуал видеомониторинг учун мўлжалланган дастурий-аппарат мажмуани қўллаш асосида:
“Зийрак” дастурий-аппарат мажмуа ишлаб чиқилган. Дастурий-аппарат мажмуа Самарқанд вилояти Фавқулодда вазиятлар бошқармаси фаолиятига жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилояти ҳокимиятининг 2026-йил 13-январ № 06-06/32-сонли маълумотномаси). Натижада реал вақт режимида ёнғин хавфли ҳолатларни аниқлаш жараёнини автоматлаштириш ва тезкорлигини оширишни таъминлади; тажриба-синов эксплуатацияси натижаларига кўра, огоҳлантиришни тасдиқлашнинг ўртача вақти 9,8 сониядан 5,4 сониягача (45% га) қисқарди, ёлғон ишга тушишлар улуши 34–38% га камайди, ёнғин ўчоқларини аниқлаш аниқлиги 90–92% га етди, масъул хизматларни хабардор қилишдаги кечикиш эса кўп даражали мувофиқлаштириш ва каскадли филтрлаш ҳисобига 42–50% га камайди;
“Зийрак” дастурий-аппарат мажмуа ишлаб чиқилган. Дастурий-аппарат мажмуа «ТЕРАБАЙТ ТЕХНО СЕРВИС» ёнғин хавфсизлиги тизимига жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилояти ҳокимиятининг 2026-йил 13-январ № 06-06/32-сонли маълумотномаси). Натижада эрта аниқлаш аниқлигини 14,5 фоиз пунктга (89,3% гача) оширишга, детексия вақтини 12,3 сониядан 6,7 сониягача қисқартиришга, ёлғон ишга тушишлар частотасини 39% га камайтиришга, унумдорликни 28,8 кадр/сониягача оширган ҳолда энергия истеъмолини 40% га (23,7 Вт дан 14,2 Вт гача) камайтиришга, шунингдек ёнғинлардан келиб чиқадиган потенсиал зарарни 78% га ва фавқулодда чақирувлар бўйича операцион харажатларни 65% га қисқартиришга олиб келди;
“Зийрак” дастурий-аппарат мажмуа ишлаб чиқилган. Дастурий-аппарат мажмуа «СамЛЕД» ёнғин хавфсизлиги мониторинги тизимига жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилояти ҳокимиятининг 2026-йил 13-январ № 06-06/32-сонли маълумотномаси). Натижада тақсимланган инфратузилманинг масштабланадиган ишлаши (1000+ камера, деградация 5% дан кам), аниқлашнинг ўртача вақтини 2,87 сониядан 1,34 сониягача (53% га) қисқартириш, кундузги шароитда детексия аниқлигини 94,2% гача ошириш, экстремал об-ҳаво шароитларида ишлаш самарадорлигини 8–16 фоиз пунктга яхшилаш, ҳисоблаш юкламасини 60–80% га ва энергия истеъмолини 35% га камайтириш таъминланди; бунинг натижасида ёнғин хавфсизлигини таъминлаш харажатлари 18–22% га қисқарди ва инвестицияларнинг қайтиш муддати 12–14 ой этиб белгиланди.