Бекметова Севара Ижодовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Артериал гипертензия билан оғриган беморларда антигипертензив терапиянинг чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятларига таъсири”  14.00.06 – Кардиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2023.1.PhD/Tib3312 
Илмий раҳбар: Абдуллаева Гузал Жалолиддиновна, тиббиёт фанлар доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий – амалий тиббиёт маркази
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Республика ихтисослаштирилган Кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.09.01.
Расмий оппонентлар: Муҳамедова Муяссар Гафуржановна, тиббиёт фанлар доктори, профессор; Ташкенбаева Элеонора Негматовна, тиббиёт фанлар доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Республика Ихтисослаштирилган Терапия ва Тиббий Реабилитация Илмий-Амалий Маркази           
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: артериал гипертензия (АГ) билан оғриган  беморларда чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятларини юрак-қон томир тизимининг ремоделлашув жараёнлари билан боғлиқ ҳолда аниқлаш ва периндоприл/амлодипин комбинацияси билан ўтказилган 6 ойлик терапиянинг чап қоринча глобал бўйлама деформациясига таъсирини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
артериал гипертензия даражаси, чап қоринчанинг концентрик гипертрофияси ва чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятлари бузилиши ўртасидаги боғлиқлик аниқланган;
чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятларининг ёмонлашиши, унинг деворлари қалинлигининг ошиши, микроальбуминурия даражаси ҳамда қон томирлар жадаллиги кўрсаткичлари (марказий систолик қон босими, марказий диастолик қон босими, марказий пульс босими, аугментация индекси, пульс тўлқинининг тарқалиш тезлиги, аорта аугментацияси, аугментация индекси билан боғлиқ ҳолда артериал қон босимининг суткалик профили бузилишлари, хусусан тунда систолик артериал босимнинг етарли даражада ёки ортиқча пасаймаслиги таъсири аниқланган;
периндоприл/амлодипин терапиясининг антигипертензив, кардио- ва вазопротектив самарадорлиги исботланди, ушбу терапия чап қоринча гипертрофия регрессияси ҳамда чап қоринча миокарди деформацион хусусиятларининг яхшиланишига олиб келиши аниқланган;
CYP11B2 генининг C-344T ва NOS3 генининг T-786C полиморфизмлари миокарднинг деформацион хусусиятлари билан боғлиқ эканлиги ва CYP11B2 генидаги T-аллель хавфни оширувчи омил сифатида, NOS3 генидаги T-аллель эса протектив таъсир кўрсатувчи омил сифатида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:                                          
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашнинг Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025 йил 15 августдаги 23 сонли йиғилиш баённомасига асосан илмий тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиқи бўйича №23/25 сонли хулосасига биноан:
биринчи илмий янгилик: артериал гипертензия даражаси, чап қоринчанинг концентрик гипертрофияси ҳамда чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятлари бузилиши ўртасидаги боғлиқлик аниқланган бўлиб, олинган натижалар ишлаб чиқилган «Антигипертензив терапиянинг антиремоделловчи самарадорлигини баҳолашда speckle-tracking эхокардиографиядан фойдаланиш» услубий тавсиялари мазмунига киритилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йил 15 августдаги 23-сонли хулосаси). Ушбу натижалар Республика Ихтисослаштирилган Кардиология Илмий–Амалий Тиббиёт Марказининг Қарши филиали амалиётига 2025 йил 3 июндаги 03-65-сонли буйруқ асосида, шунингдек Наманган филиали амалиётига 2025 йил 17 майдаги 01-69-сонли буйруқ асосида жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: беморларда миокарднинг структур-функционал бузилишларини эрта аниқлаш ва ўз вақтида коррекция қилиш орқали юракнинг нишон аъзо сифатидаги шикастланишини олдини олиш, ҳаёт сифатини яхшилаш, инвалидизация даражасини камайтиришга хизмат қилинди. Иқтисодий самарадорлиги: speckle-tracking эхокардиография магнит-резонанс томографияга нисбатан 4 баробар арзон бўлиб, бир бемор ҳисобида 1560000 сўм маблағни тежаш имконини беради, умумий иқтисодий самарадорлик 75% ни ташкил этилди. 
иккинчи илмий янгилик: чап қоринча миокардининг деформацион хусусиятларининг ёмонлашиши, унинг деворлари қалинлигининг ошиши, микроальбуминурия даражаси ҳамда қон томирлар жадаллиги кўрсаткичлари (марказий систолик қон босими, марказий диастолик қон босими, марказий пульс босими, аугментация индекси, пульс тўлқинининг тарқалиш тезлиги, аорта аугментацияси) билан боғлиқ ҳолда артериал қон босимининг суткалик профили бузилишлари, хусусан тунда систолик артериал қон босимининг етарли даражада ёки ортиқча пасаймаслиги таъсири аниқланган бўлиб, олинган натижалар ишлаб чиқилган услубий тавсиялар мазмунига киритилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йил 15 августдаги 23-сонли хулосаси) ҳамда Республика Ихтисослаштирилган Кардиология Илмий–Амалий Тиббиёт Марказининг Қарши ва Наманган филиаллари амалиётига тегишли буйруқлар асосида жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: суткалик қон босими профилини ўз вақтида коррекция қилиш юрак ва қон томир ремоделланиш хавфини камайтиради, беморларнинг меҳнат қобилиятини сақлашга хизмат қилинди. Иқтисодий самарадорлиги: эрта диагностика ва адекват антигипертензив терапия ҳисобига инфаркт ва инсульт хавфини 45% га камайтириш имкони яратилиб, бир бемор ҳисобида 5500000 сўмгача давлат харажатларини тежашга олиб келди. 
учинчи илмий янгилик: периндоприл/амлодипин терапиясининг антигипертензив, кардио- ва вазопротектив самарадорлиги исботланди, ушбу терапия чап қоринча гипертрофия регрессияси ҳамда чап қоринча миокарди деформацион хусусиятларининг яхшиланишига олиб келиши аниқланган бўлиб, олинган натижалар «Speckle-tracking эхокардиографиядан фойдаланиш» бўйича ишлаб чиқилган услубий тавсиялар мазмунига киритилган ҳамда Республика Ихтисослаштирилган Кардиология Илмий–Амалий Тиббиёт Маркази ҳамда унинг Қарши ва Наманган филиаллари амалиётида қўлланилмоқда. Ижтимоий самарадорлиги: миокард деформация кўрсаткичларини эрта баҳолаш нишона аъзолар шикастланишини олдини олишга хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: ортиқча инструментал текширувларни камайтириш орқали бир бемор ҳисобида 400000–800000 сўм маблағни тежаш имконини берди.
тўртинчи илмий янгилик: CYP11B2 генининг C-344T ва NOS3 генининг T-786C полиморфизмлари миокарднинг деформацион хусусиятлари билан боғлиқ эканлиги ва CYP11B2 генидаги T-аллель хавфни оширувчи омил сифатида, NOS3 генидаги T-аллель эса протектив таъсир кўрсатувчи омил сифатида аниқланган булиб, олинган натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йил 15 августдаги 23-сонли хулосаси асосида тасдиқланган услубий тавсиялар мазмунига киритилган ҳамда Республика Ихтисослаштирилган Кардиология Илмий–Амалий Тиббиёт Марказининг Қарши ва Наманган филиаллари амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: CYP11B2 ва NOS3 генларининг полиморфизмларини инобатга олган ҳолда миокарднинг деформацион параметрларини speckle-tracking эхокардиография усули ёрдамида баҳолаш клиник-инструментал диагностика ахборотлилигини сезиларли даражада оширди ҳамда миокарднинг ноқулай ремоделланиш ривожланиш хавфи бўйича беморларни юқори аниқликда стратификация қилишни таъминлади, натижада тиббий кузатув самарадорлиги ва беморлар ҳаёт сифати яхшиланди. Иқтисодий самарадорлиги: миокарднинг деформацион параметрларини CYP11B2 ва NOS3 генларининг полиморфизмларини инобатга олган ҳолда комплекс баҳолаш диагностик текширувлар ҳажмини рационаллаштириш ҳамда харажатларни камайтириш имконини берди, натижада ҳар бир беморга тўғри келадиган давлат маблағлари ўртача 5500000 сўмгача тежалиши таъминланди.