Хазраткулов Махсуд Аликуловичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи): “Аралаш таркибли пишитилган иплар асосида ресурстежамкор костюмбоп матолар лойиҳалаш”, 05.06.02 – “Тўқимачилик материаллари технологияси ва хомашёга дастлабки ишлов бериш” (техника фанлари).
Диссертасия мавзуси рўйхатга олинган рақам: № -
Илмий раҳбар: Атанафасов Муҳиддин , техника фанлари фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Жиззах политехника институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Жиззах политехника институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/2025.27.12.Т.20.01 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Эгамбердиев Фазлиддин Отақулович, техника фанлари доктори, доцент. Абдуллаев Улуғбек Тўланбоевич, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон табиий толалар илмий тадқиқот институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади: аралаш таркибли пишитилган иплар асосида ресурстежамкор костюмбоп матолар лойиҳалаш ва сифат кўрсаткичларини таъминлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
трикотаж учун мўлжалланган ипларни пишитиш асосида костюмбоп мато сифат кўрсаткичларини таъминлайдиган арқоқ ипи пахта/полестер таркибли камҳаражат саржа ўрилишли тўқима таркиби ишлаб чиқилган;
трикотаж учун мўлжалланган якка ипларни пишитиш миқдорини 300 бр/м дан 500 бр/м гача бериш орқали ипнинг узиш кучи бўйича нотекислиги камайтирилган ва бурам беришнинг оптимал варианти қўшиб-пишитиш асосида ишлаб чиқилган;
муайян мустаҳкамлик асосида костюмбоп тўқима лойиҳаланган ва танда, арқоқ бўйича узиш кучини ифодаловчи эмпирик математик тенглама иплардаги бурамлар сонига боғлиқлигини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
лойиҳаланган костюмбоп тўқиманинг физик-механик хоссаларини ифодаловчи регрессион тенгламалар ипнинг пишитилганлиги, танда ипининг таранглиги ва ўрта ҳолатга боғлиқлиги асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Турли таркибли толалардан костюмбоп мато олиш ва ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш бўйича олинган натижалар асосида:
таклиф этилаётган турли таркибли толалардан костюмбоп мато ишлаб чиқариш “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси тассаруфидаги корхоналарда, шу жумладан, “Жиззах индустриал тўқима” МЧЖ (Жиззах шаҳри) корхонасида амалиётга жорий қилинган (Ўзтўқимачиликсаноат уюшмаси 2025 йил 22 декабрдаги 02/06-2943-сон маълумотномаси). Натижада, таклиф этилаётган вариант асосида олинган костюмбоп матонинг танда бўйича узилиш кучи 2,6% дан 4,1% гача, арқоқ бўйича узилиш кучи 28,7% дан 38,8% гача, ишқаланишга чидамлилиги 26,7% дан 36,7% гача, ғижимланмаслиги эса 2,8% дан 27,4% гача оширишга эришилган;
таклиф этилаётган костюмбоп матога мўлжалланган 20,0х2 тексли ип ишлаб чиқариш “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси тассаруфидаги корхоналарда, шу жумладан, “Сагдиана Текс Пром Инвест” (Бухоро шаҳри) корхонасида амалиётга жорий қилинган (Ўзтўқимачиликсаноат уюшмаси 2025 йил 22 декабрдаги 02/06-2943-сон маълумотномаси). Натижада, таклиф этилаётган вариант асосида олинган ипларнинг сифат кўрсаткичлари 400 бр/м бериб пишитилган ипларнинг кўрсаткичларига нисбатан солиштирадиган бўлсак, ипларни 500 ва 600 бр/м пишитиб олинган ипларнинг нотекислиги, вариация коеффициенти, тукдорлиги ва тукдорлиги бўйича вариация коеффициенти 3,1% дан 48,1% гача оширишга эришилган.