Мухамедов Ғайрат Аминович
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

 I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Ўзбекистон шароитида чўл экотизимини сақлаб қолишнинг илмий-амалий асосларини ишлаб чиқиш (қизилқум мисолида)”, 11.00.05 –Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т6305.
Илмий раҳбар: Абдуллаев Ботир Дадажонович, гидрогеология минерология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Атроф-муҳит ва табиатни муҳофаза қилиш технологиялари илмий тадқиқот институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Атроф-муҳит ва табиатни муҳофаза қилиш технологиялари илмий-тадқиқот институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.18/2025.27.12.Т.01.01 рақамли илмий кенгаш
Расмий оппонентлар: Жулиев Муҳиддин Комилович, биология фанлари доктори, доцент; Унгалов Акмал Наврузович, техника фанлари фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши. Техника йўналиши. Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон шароитида чўл экотизимлари ҳолатини интеграл баҳолаш ҳамда уларни сақлаб қолиш ва чўлланиш жараёнларининг олдини олишга қаратилган илмий-амалий асосларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Қизилқум чўлининг экотизимлари мисолида ер, сув ва биологик ресурсларнинг вақт бўйича ўзгаришини техноген ва иқлим омиллари билан интеграл ҳолда баҳолаш имконини берувчи интеграл ресурс кинетикаси модели такомиллаштирилган;
чўлланиш жараёнининг географик, иқлим кўрсатгичлари, табиий ҳолатини инобатга олган ҳолда Қизилқум экотизимларининг асосий таснифи ишлаб чиқилган;
Қизилқум ҳудудида сув ресурслардан самарали фойдаланишда ёғин сувларини йиғиб чорвачилик ва табиий экотизимни сақлаб қолишда конструктив технология такомиллаштирилган;
чўлланишнинг олдини олишда Қизилқум чўлининг табиий географик ҳолати, тоғ-кон саноатини таъсирини инобатга олган ҳолда кўкаламзорлаштириш технологияси илмий асосланган ва консептуал схемаси такомиллаштирилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон шароитида чўл экотизимини сақлаб қолишнинг илмий-амалий асосларини ишлаб чиқишнинг илмий асослари бўйича олинган натижалар асосида:
Қизилқум экотизимларининг асосий таснифи ва чўлланишнинг олдини олишга қаратилган экологизациялаштириш технологиясининг консептуал схемаси Ўрмон ва яшил ҳудудларни кўпайтириш, чўлланишга қарши кураш агентлигига жорий этилган (Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси 03-03/1-03/3-1364-сон маълумотномаси). Натижада стратегик аҳамиятга эга бўлган ҳудуднинг мелиоратив ҳолати ва экологик барқарорлигини таъминлаш мақсадида минтақалараро ва тармоқлараро ташқи таъсирларнинг салбий оқибатларини минималлаштиришга қаратилган тавсиялар ишлаб чиқилган.
чўлларнинг экотизимлари мисолида ер, сув ва биологик ресурсларнинг вақт бўйича ўзгаришини техноген ва иқлим омиллари билан интеграл ҳолда баҳолаш имконини берувчи интеграл ресурс кинетикаси модели такомиллаштирилиб, Қизилқум чўлида жорий этилган. (Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси 03-03/1-03/3-1364-сон маълумотномаси). Натижада чўл ҳудудидаги ресурсларни самарали бошқариш да чўлланиш хавфини башорат қилиш, ресурс критик нуқтага яқинлашаётганини аниқлаш, соҳада инвестиция ёки чора кераклигини белгилаш, ҳудудни барқарор бошқариш ссенарийларини солиштириш имконияти яратилган;
Қизилқум ҳудудида сув ресурслардан самарали фойдаланишда ёғин сувларини йиғиб чорвачилик ва табиий экотизимни сақлаб қолишда конструктив технология ишлаб чиқилган ва жорий этилган. (Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси 03-03/1-03/3-1364-сон маълумотномаси). Натижада чўл ҳудудида ёғингарчилик миқдорини ҳисобга олиш орқали чўлдаги экотизимни яхшилаш ва чорвачиликни ривожлантириш технологиялари яратилган.