Сирлибоев Жамшид Музаффар ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Турли селекцияга мансуб голштин зотли сигирлар авлодларининг хўжалик фойдали белгилари ва айрим биологик хусусиятлари”, 06.02.01 - Қишлоқ хўжалиги ҳайвонларини урчитиш, кўпайтириш, селекцияси ва генетикаси. Қоракўлчилик (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Qx1081
Илмий раҳбар: Донаев Хуснуддин Абдуалимович, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат аграр университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, PhD.08/2025.27.12.Qx.02.03.
Расмий оппонентлар: Уримбетов Ахмет Абдиразакович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори; Парманова Дилноза Мавлановна, қишлоқ хоъжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, ката илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Қоракўлчилик ва чўл экологияси илмий тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Голштин зотли турли селекциядаги сигирлар қизларининг сут маҳсулдорлигини асосий селекция белгилари ва селекция кўрсаткичларни аниқлаш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор республикамиз шароитида четдан олиб келинган Голштин зотли турли селекцияга мансуб сигирлар қизларини асосий селекция белгилари ўрганилиб, баҳоланган ва зот такомиллаштирилган, илмий асослари ҳамда амалий усуллари ишлаб чиқилган;
голштин зотли турли селекциядаги сигирлар қизларининг И-лактасиясида 1 бошга ўртача сут маҳсулдорлигига АҚШ селекциясидаги сигирлар 5621,67 кг сут ишлаб чиқарилиб тенгқурлари Австрия селекцияси сигирларига нисбатан 305 кунлик лактасия даврида 6,54% (П˃0,999), Германия селекциясига нисбатан эса 5,4%-га (П˃0,999) юқори эканлиги исботланган;
ИИ-лактасиясида АҚШ селекциясига тегишли сигирлар 5749,7 кг сут ишлаб чиқарилиб, Австрия селекцияси сигирларига нисбатан 7,23 % (П˃0,999), Германия селекциясига нисбатан эса 4,7%-га (П˃0,999) юқори эканлиги аниқланган;
сигирларнинг ИИИ-лактасиясида ўртача 1 бошгирдан соғиб олинган сут АҚШ селекциясига мансуб сигирлардан 5910,6 кг сут соғиб олиниб, Австрия селекциясига мансуб сигирларга нисбатан лактасия давомида 8,1 % (П˃0,999), Германия селекциясига мансуб голштин сигирларидан эса 5,1%-га (П˃0,999) ортиқ бўлганлиги кўрсатилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Голштин зотли турли селекциядаги сигирларнинг экстерери, сут маҳсулдорлиги ва пуштдорлик хусусиятларини такомиллаштириш бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида:
Тошкент вилояти Оққўрғон тумани “Хонтемир” наслчилик фермер хўжалигида жорий қилинган (Ветеренария ва чорвачиликни ривожлантириш қумитасининг 2025-йил 27.11 даги 02/23-3806-сонли маълумотномаси). Натижада сигирлар қизлари турли лактация даврининг ИИИ-лактациясида ўртача 1 бошдан соғиб олинган сут миқдори АҚШ селекциясига мансуб сигирларда 5910,6 кг ни ташкил этиб, Австрия селекциясига мансуб сигирларга нисбатан 8,1% (П˃0,999), Германия селекциясига мансуб сигирлардан эса 5,1%-га (П˃0,999) юқори бўлишига эришилган.
Тошкент вилояти Оққўрғон тумани “Абдулла” фермер хўжалигида Голштин зотли АҚШ, Германия ва Австрия селекциясига мансуб сигирларда жорий этилган (Ветеренария ва чорвачиликни ривожлантириш қумитасининг 2025-йил 27.11 даги 02/23-3806-сонли маълумотнома). Натижада АҚШ селекциясига мансуб сигирлар қизларида ИИИ-лактацияда ўртача бир бошдан 9640651,67 сўм соф фойда олиниб тенгқурлари Австрия селекциясига мансуб сигирларга нисбатан 2631200 сўм ёки 27,3 %-га, Германия селекциясидаги сигирларга нисбатан 1628131сўмга ёки 16,9 %-га юқори бўлишига эришилди.
Фарғона вилояти, Қўштепа тумани, “Шукур давлат” қорамолчилик бўйича наслчилик фермер хўжалигида Голштин зотли турли селекциядаги сигирлар авлодларининг ИИ-лактациясида жорий қилинган. (Ветеренария ва чорвачиликни ривожлантириш қумитасининг 2025-йил 27.11 даги 02/23-3806-сонли маълумотномаси). Натижада Голштин зотли турли селекциядаги сигирлар қизларининг ИИ-лактациясида ўртача 1 бошдан ишлаб чиқарилган сут миқдори АҚШ селекциясига мансуб сигирларда 5559,1 кг ни ташкил этиб, Австрия селекциясидаги сигирларга нисбатан 6,1 % (П˃0,999), Германия селекциясидаги сигирларга нисбатан эса 3,5%-га (П˃0,999) оширилишига эришилган.