Илёсов Зафар Илёс ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тухум йўналишидаги товуқларни тухум ва гўштига иннопровет пробиотигининг таъсирини ветеринария санитария жиҳатдан баҳолаш”, 16.00.02 – Ҳайвонлар патологияси, онклогияси ва морфологияси. Ветеринар акушерлиги ва ҳайвонлар репродуксияси биотехникаси, 16.00.04 - Ветеринария фармакологияси ва токсикологияси. Ветеринария санитарияси, экологияси, зоогигиенаси ва ветеринар-санитария экспертизаси (ветеринария фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/В163
Илмий раҳбар: Юнусов Худайназар Бекназарович, биология фанлари доктори, профессор, Ибрагимов Фуркат Буриевич, ветеринария фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети, DSc.08/2025.27.12.В.11.01.
Расмий оппонентлар: Элмуродов Бозорбой Актамович, ветеринария фанлари доктори, профессор; Қулдошев Ғулом Мамаюсупович, ветеринария фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тухум йўналишидаги товуқлар рационига “Иннопровет” пробиотигини қўшиб озиқлантириш шароитида тухум ва гўштининг морфологик ўзгаришлари ҳамда ветеринария-санитария экспертизаси кўрсаткич даражаларини аниқлаш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“Иннопровет” пробиотиги берилган тухум йўналишидаги товуқлар қонида гемоглобин миқдорини назорат гуруҳига нисбатан 15 г/л (13,4 %) га, эритроцитлар сонини 0,53 млн/мкл (22,6 %) га, глюкозани 0,60 ммол/л (11,4 %) га, умумий оқсил миқдорини 3 г/л (6,5 %) га, умумий калций миқдори 0,10 ммол/л (2,6 %) га, магний миқдорини 0,10 ммол/л (9 %) га кўпайиши аниқланган.
Илк бор “Иннопровет” пробиотиги берилган тухум йўналишидаги товуқларда тухум маҳсулдорлиги, тухум шакли, қобиқ мустаҳкамлиги, оқсил ва сариқлик индекси каби морфологик кўрсаткичлар, шунингдек, органолептик сифатлари ва навларга ажратилишига таъсири аниқланган.
“Иннопровет” пробиотиги қўлланилган тухум йўналишидаги товуқларда гўшт маҳсулдорлиги ва тана гўштининг морфологик бўлиниши, шунингдек, гўштнинг органолептик, физик-кимёвий ва биокимёвий кўрсаткичлари илк бор комплекс тарзда ўрганилди ҳамда ушбу пробиотикнинг гўшт сифатига кўрсатадиган ижобий таъсири илмий асосланган.
“Иннопровет” пробиотиги билан озиқлантирилган тухум йўналишидаги товуқларнинг тухум ва гўшт маҳсулдорлигини ошириш бўйича ветеринария-санитария талабларга мос, илмий асосланган амалий тавсиялар ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тухум йўналишидаги товуқларни тухум ва гўштига иннопровет пробиотигининг таъсирини ветеринария санитария жиҳатдан баҳолаш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
““Иннопровет” пробиотиги билан озиқлантирилган тухум йўналишидаги товуқларнинг тухум ва гўшт маҳсулдорлиги ҳамда сифатини ошириш бўйича” тавсиянома ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилган (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 02 октябрдаги № 02/23-678-сон маълумотномаси асосида). Натижада, тухум йўналишидаги товуқларда “Иннопровет” пробиотигини рационга киритиш орқали тухум ва гўшт маҳсулотларининг биологик хавфсизлиги, озиқавий қиймати, ветеринария-санитария ҳолати ва сақланиш барқарорлигини баҳолаш имконияти яратилди. Шунингдек, “Иннопровет” пробиотиги қўлланган тухум йўналишидаги товуқлардан олинган тухум ва гўшт намуналари органолептик, физик-кимёвий, биокимёвий ва микробиологик усулларда текширилиб, уларни истеъмолга яроқлилик меъзонларига мувофиқ баҳолашга хизмат қилувчи ветеринария санитария экспертизаси усули такомиллаштирилди.
Мазкур тавсиялар ва баҳолаш усуллари Фарғона вилояти, Бешариқ туманининг “ЯНГИ ҲАЁТ ЧИCКЕН ПАРРАНДА” МЧЖ паррандачилик хўжалиги, Наманган вилояти, Поп туманининг “Актив Чоркесар Лайт” МЧЖ паррандачилик хўжалиги, Самарқанд вилояти, Жомбой туманидаги “Қорасув парранда файз” МЧЖ паррандачилик хўжаликларига амалиётга жорий этилди (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 02 октябр № 02/23-678-сонли маълумотномаси). Ушбу усулларни қўллаш орқали тухум ва гўшт маҳсулотларининг хавфсизлиги, биологик тўлиқлиги ва сақланиш барқарорлигини аниқлаш, маҳсулотлар пҲ кўрсаткичи, оқсил, ёғ, намлик каби меъзонлар асосида истеъмолга яроқлилик баҳосини бериш, паррандачилик хўжаликларида экологик хавфсиз ва юқори сифатли маҳсулот етиштириш технологиясини шакллантириш, ветеринария-санитария нормаларига жавоб берувчи мониторинг тизимларини амалиётга жорий этиш.