Tashpulatova Nazira Kurbanovnaning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar:
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “O‘zbekistonda tahliliy jurnalistikaning kommunikativ, interaktiv va integrativ tabiati” 10.00.09 – Jurnalistika (filologiya fanlari)
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: №B2025.1.DSc/Fil968
Ilmiy rahbar:
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, DSc.03/2025.27.12.Fil.03.01.
Rasmiy opponentlar: Nurboy Jabborov, filologiya fanlari doktori, professor.
Amrullo Karimov, filologiya fanlari doktori, professor.
Bashorat Jamilova, filologiya fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi Zamonaviy milliy matbuotda tahliliy jurnalistikaning kommunikativ, interaktiv va integrativ xususiyatlarini tadqiq etish orqali uning milliy axborot muhitidagi o‘rni va ahamiyati, ularni yangi media muhitida o‘zgarishlarini tadqiq etish, bosma nashrlarda tahliliy kontent yaratishga bo‘lgan yangicha yondashuvlarni tahlil qilish orqali matbuotning ijtimoiy institut sifatida o‘rnini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
– kommunikatsiya nazariya va modullarini o‘rganish natijasida matbuot nafaqat axborot uzatish vositasi, balki ijtimoiy muhitni shakllantiruvchi subekt sifatida muloqot jarayonlarini yo‘naltiruvchi kommunikatsiya platformasi ekanligi isbotlangan.
– tahliliy jurnalistikada interaktivlik xususiyatini o‘rganish natijasida gazetaning o‘zi jamoatchilik bilan kommunikatsiyani yo‘lga qo‘yuvchi interaktiv hodisa ekanligi dalillangan.
– zamonaviy tahliliy jurnalistikaning interaktiv-kommunikativ tabiatida muhokamaviy xarakterga ega bo‘lgan delebrativ xususiyati asoslangan.
– media kontent yaratish jarayonida tahliliy jurnalistikaning zamonaviy texnologiyalar sharoitidagi integratsiyasi onlayn mediada fikr, data, platforma jurnalistikasi sifatida namoyon bo‘lishi isbotlangan.
– jurnalistik amaliyotda tahliliy kontent yaratish mexanizmlari, kommunikativ jarayonlarda tahlil qonuniyatlariga oid talablarning o‘zgarganligi, qisqa hajmli kontent – “post-maqola”, “miks-format” singari yangi janr ko‘rinishlarida aks etganligi dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. O‘zbekiston bosma matbuotida interaktivlik va kommunikativlik bo‘yicha olingan natijalar asosida:
- “tahlil va tahliliy jurnalistika”ni o‘rganishdagi ikki xil yondashuv, tahlil manbalarni o‘rganish, ko‘rib chiqish, faktlarni tekshirish usuli sifatida tadqiqotga asoslanishi, tahliliy jurnalistika esa sohaning muhim yo‘nalishi ekanligiga oid xulosa va takliflardan O‘zbekiston Kasaba uyushmasi muassisligidagi “Ishonch” va “ishonch.uz” saytida foydalanilgan (O‘zbekiston Kasaba uyushmasining 2025-yil 1-dekabrdagi №BM-06/1482-son ma’lumotnomasi). Natijada ushbu tadqiqot gazetaning elektron nusxasi “ishonch.uz” saytidagi tahliliy materiallarni yaratish va takomillashtirish hamda xodimlar malakasini oshirishda muhim manba bo‘lib xizmat qilgan.
- tahliliy janrlarga oid matnlarni nashrga tayyorlash tartiblari, tahliliy kontent yaratish mexanizmlari, kommunikativ jarayonlarda tez o‘zgarayotgan tahlil qonunlariga oid yangi talablariga oid xulosa va takliflardan OAV uchun kontent tayyorlash markazi faoliyatini rivojlantirishda foydalanilgan (Ommaviy axborot vositalari uchun kontent tayyorlash markazining 2025-yil 2-dekabrdagi №01-02-16-299-son ma’lumotnomasi). Natijada ushbu tadqiqot Ommaviy axborot vositalari uchun kontent tayyorlash markazida yuqori malakali kadrlar tayyorlashda hamda mutaxassislar malakasini oshirishda muhim manba vazifasini o‘tagan.
- dissertatsiyadagi zamonaviy mediada kontent yaratishda auditoriyaning ishtiroki tengligi, gazetaning o‘zi aslida interaktiv hodisa ekanligi, uning asosiy belgilari tahliliy jurnalistikada uchrashi to‘g‘risidagi xulosa va takliflardan O‘zLIDEP muassisligida chop etiladigan “XXI asr” gazetasi faoliyatida foydalanilgan (O‘zLIDEP 2025-yil 1-dekabrdagi №01-27/520-son ma’lumotnomasi). Natijada ushbu tadqiqot gazetaning tahliliy materiallarni yaratish, yanada qiziqarliroq qilish hamda ommalashtirish muhim manba vazifasini bajargan.
- dissertatsiyadagi matbuot jamiyatning eng muhim kommunikativ institutlardan biri ekani, zamonaviy mediada axborot olish, qayta ishlash va etkazishda u nafaqat vosita, balki ijtimoiy muhitni shakllantiruvchi subekt sifatida muloqot jarayonlarini yo‘naltiruvchi va unda faol ishtirok etuvchi kommunikatsiya platformasi ekanligi to‘g‘risidagi ilmiy qarashlardan “Hurriyat” gazetasi faoliyatida foydalanilgan (O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasining 2025-yil 1-dekabrdagi №02-18/295-son ma’lumotnomasi). Natijada ushbu tadqiqot “Hurriyat” gazetasi va elektron nusxasi “hurriyat.uz” saytidagi tahliliy materiallarni yaratish va takomillashtirishda hamda muharrirlar malakasini oshirishda muhim manba vazifasini o‘tagan.
dissertantning zamonaviy matbuotda tahliliy jurnalistikaning interaktiv-kommunikativ tabiatida muloqot axborot olish usuli ekani, mohiyatan u tajriba, qobiliyat, dunyoqarash, bilim va malakaga, shuningdek, sodir bo‘ladigan real voqea-hodisaga bog‘liqligi to‘g‘risidagi ilmiy xulosalardan “Zarafshon” gazetasi faoliyatida qo‘llanilgan ( O‘zbekiston Respublikasi Samarqand viloyati hokimligi 2025-yil 9-dekabr №06-06/8465-son ma’lumotnomasi). Natijada “zarnews.uz” saytida tahliliy kontent yaratish va takomillashtirishda muhim manba bo‘lib xizmat qilgan.
