Eshdavlatova Aziza Ubaydulla qizining falsafa doktori  (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “She’r shakllari semantikasi (E.Vohidov, Rauf Parfi va Faxriyor ijodi misolida)”, 10.00.02 – O‘zbek adabiyoti. 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3.PhD/Fil3775
Ilmiy rahbar: Shodmonov Nafas Namozovich, filologiya fanlari doktori, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Qarshi davlat universiteti. 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Qarshi davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05 
Rasmiy opponentlar: filologiya fanlari doktori, professor Azmiddin Nosirov Normaxmatovich va filologiya fanlari doktori, professor Gulbahor Ashurova Nurillaevna.
Yetakchi tashkilot: Termiz davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik. 
II. Tadqiqotning maqsadi figurali, vizual grafik she’rlar poetikasi, she’r shakllarining semantik imkoniyatlarini Erkin Vohidov, Rauf Parfi va Faxriyor ijodi misolida aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
zamonaviy o‘zbek she’riyatida E.Vohidov, Rauf Parfi va Faxriyor ijodi tahlili orqali janr va she’r shakllari semantikasi, she’r badiiyati xususiyatlari ifodalangani, o‘zbek she’riyatiga jahon adabiyotidan kirib kelgan she’riy shakllar,  sonet, xokku, elegiya hamda uchlik she’rlarining poetik asoslari ochib berilgan; 
aruz she’r sistemasi rivojlanishi va aruz vazni asosida yaratilgan mu’aqqad, mushajjar, mudavvar, musammat, mustazod kabi grafik she’r shakllarining o‘rganilishi, figurali she’rlarning shakliy-grafik tuzilishi, ularning obraz va badiiy-estetik, badiiy-gʻoyaviy funksiyasi, noodatiy kompozisiyasi, grafik tili, uslubi kabi poetik masalalar Faxriyor va Rauf Parfi she’rlari asosida ochib berildi; 
Rauf Parfi va Faxriyor ijodi misolida kichik lirik janrlardan – uchlikning shakl semantikasi yapon she’riyatidagi xokku janri bilan qiyosiy tahlil etilib, ularning tasvir va ifoda vositalari aniq misollar yordamida ko‘rsatib berildi. Bunda uchlikning o‘zaro o‘xshash va farqli tomonlari, ularning turli ijtimoiy, madaniy yoki tarixiy aloqalar natijasi ekanligi aniqlandi;
she’r shakli ong, idrok va xotira kompleksida satr semantikasini yaratishning eng muhim vositasi o‘laroq asoslandi. Enjambment she’riy semantik-stilistik vosita sifatida misralar o‘rtasidagi o‘zaro semantik zanjirni hosil qilishi, kuchsiz pauza bilan birgalikda satr ma’nosiga kuchli urgʻu berishi ijodiy namunalar yordamida ilmiy asoslandi.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.  Oʻzbek she’riyatida she’r shakllari semantikasini E.Vohidov, Rauf Parfi va Faxriyor ijodi misolida o‘rganish mavzusida olib borilgan tadqiqot natijalari quyidagi ishlarda joriylangan:
zamonaviy o‘zbek she’riyatida E.Vohidov, Rauf Parfi va Faxriyor ijodi tahlili orqali janr va she’r shakllari semantikasi, she’r badiiyati xususiyatlari ifodalangani, o‘zbek she’riyatiga jahon adabiyotidan kirib kelgan she’riy shakllar,  sonet, xokku, elegiya hamda uchlik she’rlarining poetik asoslari ochib berilgan ilmiy xulosalardan Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasidagi 2021-2023-yillarda bajarilgan F3-201912258 “O‘zbek adabiyotining ko‘p tilli (o‘zbek, rus, ingliz tillarida) elektron platformasini yaratish” amaliy grant loyihasida foydalanildi. (Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetining № 04/1-317-son ma’lumotnomasi). Natijada o‘zbek she’riyatidagi yangi she’riy shakl tajribalari va ularning badiiy sintezi kabi tushunchalar haqida batafsil ma’lumot olish imkonini bergan;
aruz she’r sistemasi rivojlanishi va aruz vazni asosida yaratilgan mu’aqqad, mushajjar, mudavvar, musammat, mustazod kabi grafik she’r shakllarining o‘rganilishi, figurali she’rlarning shakliy-grafik tuzilishi, ularning obraz va badiiy-estetik, badiiy-gʻoyaviy funksiyasi, noodatiy kompozisiyasi, grafik tili, uslubi kabi poetik masalalar Faxriyor va Rauf Parfi she’rlari asosida ochib berilgani, A.Navoiyning she’r shakli haqida she’rning tashqi strukturasi qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, mazmuni yuksak bo‘lishi zarurligi to‘g‘risidagi ilmiy yondashuvlari asosida she’r shakli semantikasi ochib berilgan ilmiy xulosalardan Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasidagi 2021-2023-yillarda bajarilgan IZ-2021020813. “Alisher Navoiy ijodining xorijda o‘rganilishi va targ‘iboti asosida ko‘p tilli multimedia to‘plamini yaratish” nomli amaliy grant loyihasida foydalanildi. (Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetining № 01/4-2499-son ma’lumotnomasi). Natijada, o‘zbek mumtoz adabiyotida ham grafik she’rlarning o’ziga xos tarixiy yondashuvi mavjudligi hamda grafik she’r shakllarining nafaqat mazmuniy, balki vizual-estetik imkoniyatlari haqida kerakli ma’lumotlar olish imkonini bergan;
Rauf Parfi va Faxriyor ijodi misolida kichik lirik janrlardan – uchlikning shakl semantikasi yapon she’riyatidagi xokku janri bilan qiyosiy tahlil etilib, ularning tasvir va ifoda vositalari aniq misollar yordamida ko‘rsatib berildi. Bunda uchlikning o‘zaro o‘xshash va farqli tomonlari, ularning turli ijtimoiy, madaniy yoki tarixiy aloqalar natijasi ekanligi aniqlangan ilmiy xulosalardan Qashqadaryo viloyat teleradiokompaniyasida 2024-yil 5-iyul kuni efirga uzatilgan “Fayzli kun” ko‘rsatuvini tayyorlashda ham foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati teleradiokompaniyasi 2024-yil 8-iyuldagi 17-05/114-son ma’lumotnomasi). Natijada teletomoshabinlar hozirgi zamon she’riyati, xususan Rauf Parfi sonetlari,  E.Vohidov va Faxriyor ijodi haqidagi yangi   ma’lumotlarga ega bo‘lgan.