Садиков Рустам Мансуровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Полиэтилен учун олигомер антипиренлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш”, 02.00.14 – Органик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/T2784.
Илмий раҳбар: Нурқулов Файзулла Нурмуминович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент кимё-технология илмий тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология илмий тадқиқот институти, DSc.30/2025.27.12.К/Т.01.01.
Расмий оппонентлар: Каримов Масъуд Убайдулла ўғли, техника фанлари доктори, профессор; Раҳманқулов Аликул Амиркулович, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятига молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: полиэтилен учун маҳаллий хом-ашёлар асосида олигомер антипиренлар олишнинг янги технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
полиэтилен полимер материалларнинг ёнғинбардошлигини ошириш мақсадида аммофос, пентаэритрит, формалин, алюминий ва магний гидроксидлари иштирокида олинган AK-1, APE-2 ва AKF-3 маркали олигомер антипиренларни синтез қилиш технологияси ишлаб чиқилган;
олигомер антипиренлар ва металл гидроксидлари билан модификацияланган полиэтилен композицияларнинг оптимал шартлари аниқланган ҳамда уларнинг реологик, физик-механик ва ёнғин-техник хоссалари ўртасидаги боғланишлар илмий жиҳатдан асосланган;
АК-1 маркали олигомер антипиренлар ва металл гидроксидлари билан модификацияланган полиэтилен композицияларнинг кислород индекси (КИ) 18,5% дан 40-44,0% гача яхшиланди ҳамда ГОСТ 30244 талабларига мувофиқ Ё1 (кучсиз ёнувчан) гуруҳига мансублиги аниқланган;
антипирен таркибидаги азот ва фосфор бирикмалари ҳамда алюминий гидроксиди ёниш жараёнида ҳимоя қатламининг ҳосил бўлиши, инерт газлар ва сув буғининг ажралишига сабаб бўлиб, уларнинг ёнғинбардошликка таъсир механизми илмий асослантирилган;
олигомер антипиренлар асосидаги ёнғинбардош полимер композитлар иқтисодий жиҳатдан баҳоланди ва кенг қўлланилаётган хорижий аналогларга нисбатан ўртача 32,7% гача юқори иқтисодий самарадорликка эга эканлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши. Полиэтилен учун олигомер антипиренлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш борасида олинган илмий натижалар асосида:
олигомер антипиренлар билан модификацияланган полимер таркиблари “SEVEN SYSTEMS” МЧЖ ва “STATERM” МЧЖ корхоналарида оловбардош материаллар ишлаб чиқаришда амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг 2024 йил 2 октябрдаги 5/4/38-3180-сон маълумотномаси). Натижада, полимер материаллари учун полифункционал хусусиятга эга олигомер антипиренлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш имконини берган;
АК-1 маркали олигомер антипирен билан модификацияланган полиэтилен композициялари “STATERM” МЧЖ корхонасида оловбардош полимер материаллар олишда амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг 2024 йил 2 октябрдаги 5/4/38-3180-сон маълумотномаси). Натижада, олигомер антипиренларни олиш технологияси ва ташкилот стандарти ишлаб чиқилган ҳамда иқтисодий самарадорликни ўртача 32,7% га ошириш имконини берган.