Эшонқулов Элёр Бахтиёровичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қуёш энергиясида олинган Би1.7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) нанотузилмали ўта ўтказувчан қаторнинг электрофизик хоссаларига морфология ва таркибининг таъсири”, 05.05.06– «Қайта тикланадиган энергия турлари асосидаги энергия қурилмалари».
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.1.PhD/Т2111. 
Илмий раҳбар: Гуламова Дилбара Джураевна, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Материалшунослик институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: ЎзР ФА Физика-техника институти, DSc.05/2025.28.11.FM/Т.01.01.
Расмий оппонентлар: Рахимов Рустам Хакимович, техника фанлари доктори, профессор; Ахадов Жобир Замирович, техника фанлари доктори, катта илмий ходим. 
Етакчи ташкилот: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Қуёш энергияси асосида Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20)   қаторли ЙҲЎЎ перекурсорларини синтез қилишда КҚПнинг оптик-энергетик ва технологик параметрларини оптималлаштириш усулларини ишлаб чиқиш, мужассамланган қуёш нурланишининг материаллар тузилиши, барқарорлиги ва электрофизик хоссаларига таъсирини комплекс тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мужассамланган қуёш нурланиши таъсирида Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) қаторига мансуб бирикмалар прекурсорларини синтез қилиш жараёни учун фокал ҳудудда зарур бўлган қуёш нурланиши оқим зичлигини аниқлашга мўлжалланган математик модел ишлаб чиқилган;
КҚП гелиостат-консентратор тизимида 150-270 W/cм2 қуёш нурланиш оқим зичлиги режимида Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) қаторининг н=9 (Би/Пб 2289), н=12 (Би/Пб 221112), н=15 (Би/Пб 221415) ҳамда н=20 (Би/Пб 221920) таркиблари учун прекурсорларнинг перитектик механизм орқали ҳосил бўлиши аниқланган;
КҚПнинг мужассамланган қуёш нурланиши таъсирида Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1) Cу(н)Ой (н=9-20) таркибли прекурсорларни синтез қилиш имконини берувчи сув билан совутиладиган эритиш печининг тажриба-намуна конструкцияси ишлаб чиқилган;
мужассамланган қуёш нурланиши таъсири остида эритмани юқори тезликда совутиш Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) гомологик қаторига мансуб ЙҲЎЎ  прекурсорларининг аморф ҳолатга ўтишини таъминлаши ва заррачаларнинг юқори зичликка эга 120-140 нм қатламли тузилма ҳосил қилиши ҳамда таркибида Cа ва Cу миқдорининг ортиши аморфланиш даражасини камайтириши аниқланган;
илк бор мужассамланган қуёш нурланиши таъсирида олинган Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) таркибли прекурсорлар асосида критик ўтиш ҳарорати (Тc) 118 К дан 143 К гача бўлган ўта ўтказувчан бирикмалар синтез қилинган;
мужассамланган қуёш нурланишидан фойдаланиш асосида атмосфера босимида узоқ муддат барқарорлигини сақловчи ўта ўтказувчан купратларни синтез қилишнинг амалий имконияти аниқланган;
КҚП технологиясида ЙҲЎЎ прекурсорларини синтез қилишнинг техник-иқтисодий ва экологик самарадорлиги баҳоланиб, солиштирма электр энергия тежамкорлиги (7,6 кWсоат/кг) ҳамда иқтисодий самарадорлиги (6840 сўм/кг) белгиланган ва 1 кг прекурсор синтезида CО2 чиқиндиларининг камайиши (3,32-6,06 кг), ҳамда қўшимча маблағ тежамкорлиги (1070,7-1947,9 сўм/кг) таъминланиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қуёш энергиясидан фойдаланиб юқори ҳароратли ўта ўтказувчан материалларни синтез қилиш ва уларнинг электрофизик хусусиятларини ўрганиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
мужассамланган қуёш нурланиши таъсирида эритмани ўта тез совутиш орқали Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) гомологик қаторининг бирикмалари аморф ҳолатга ўтиши ва зарралар юқори зичликка эга қатламли нанотузилма ҳосил қилиши ҳамда таркибдаги Cа ва Cу миқдорининг ортиши аморфизация даражасини камайтиришидан Ядро физикаси институтининг фундаментал илмий тадқиқотлар дастури доирасидаги “Шиша ва кристалл матрицаларидаги нано ўлчамли киритмаларни модификациялаш ва радиациявий индуксияланган синтези” мавзудаги лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (ЎзР ФАнинг 2025-йил 9-сентябрдаги 2/1255-2153-сонли маълу-мотномаси). Натижада Й ва Гд купратларидан иборат ЙҲЎЎ (н=3-8) тасмаларининг ядровий ва ионловчи нурланишлар таъсирида элементар ҳамда фазавий таркибини бошқариш орқали наногетероструктура ҳосил қилиш методологияси асосланган;
мужассамланган қуёш нурланиши таъсирида олинган Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) прекурсорлари асосида синтез қилинган критик ҳарорати (Тc) 118-143 К оралиқда бўлган ўта ўтказувчан бирикмалар С.А. Азимов номидаги Физика-техника институтининг фундаментал илмий тадқиқотлар дастури доирасидаги “Тиббиёт ва ўлчов-назорат техникаси оптик-электрон тизимларини яратишнинг физикавий асослари” мавзудаги лойиҳасини бажаришда қўлланилган (ЎзР ФАнинг 2025-йил 10-сентябрдаги 2/1255-2179-сонли маълумотномаси). Натижада Би1,7Пб0,3Ср2Cа(н-1)Cу(н)Ой (н=9-20) прекурсорларидан тайёрланган керамик намуналарнинг ҳароратини тез ўзгартириш орқали қаршиликнинг кескин сакраб ўтиши асосида қисқа фронтли ўтакучланиш импулсларини генерация қилувчи қурилма ишлаб чиқилган.