Аҳмадов Хушдил Снаътовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Водород олиш учун қуёш термокимёвий реакторининг иссиқлик кўрсатгичлари” 05.05.06 - «Қайта тикланадиган энергия турлари асосидаги энергия қурилмалари» ҳамда 05.05.11 - «Водород энергетикаси технологиялари».
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Т2681. 
Илмий раҳбарлар: Ахатов Жасуржон Саидович, техника фанлари доктори, профессор.Ли Хин, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси С.А. Азимов номидаги Физика-техника институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: ЎзР ФА С.А. Азимов номидаги Физика-техника институти, DSc.05/2025.28.11.FM/Т.01.01 рақамли Илмий Кенгаш асосидаги бир марталик Илмий Кенгаш
Расмий оппонентлар: Рахимов Рустам Хакимович, техника фанлари доктори, катта илмий ходим; Қодиров Дилшод Ботирович, техника фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Қарши Давлат техника Университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қуёш энергиясидан фойдаланиб водород олиш учун қуёш-термокимёвий реактори конструксиясини ишлаб чиқиш, унда кечадиган иссиқлик ва масса алмашинув жараёнларни моделлаштириш асосида техник кўрсатгичларини оптималлаштириш, реакторнинг лаборатор нусхасини барпо этиш ҳамда тажрибавий тадқиқотларни амалга оширишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор водород олиш учун қуёш термокимёвий реакторининг янги конструксияси ишлаб чиқилган, мазкур реакторнинг мақбул геометрик ўлчамлари ва унда ишлатилиши лозим бўлган материаллар уларнинг иссиқлик-техникавий кўрсатгичлари (“405” маркали) зангламас пўлатдан тайёрланган диаметри 220мм ва узунлиги 140мм бўлган силиндирик корпус, диаметри 200мм ва қалинлиги 6 мм бўлган кварц шаффоф шиша ҳамда унинг атрофида совутиш мақсадида сув айланиши учун 20мм бўлган канал, иссиқлик ҳимоя қатлами сифатида қалинлиги 100-120мм бўлган цилиндрик шаклдаги алюмин оксиди (Ал2О3) қавати, нур кирувчи конуссимон қисмининг кичик диаметри 50 мм ва катта диаметри 152мм бўлиши) аниқланган (ФАП 02072) 31.08.2022.;
қуёш термокимёвий реактори иш режимини яхшилаш учун унда юз берувчи иссиқлик ва масса алмашиш қонуниятлари асосида чекли элементлар усулида ғовакли серий оксидининг турли шаклида ҳажм бўйича ҳарорат тақсимоти, иссиқлик йўқотишларини энг минимал қийматга тушуриш учун изоляция қатлами сирт ҳарорати ўзгариши ҳамда термокимёвий жараёнларни ўзаро боғлиқлигини ифодаловчи математик модел ишлаб чиқилган;
қуёш термокимёвий реакторининг иссиқлик-техникавий кўрсатгичлари турли температура оралиқлари учун реактор ташқи деворининг иссиқлик ўтказувчанлик коеффициенти қиймати 300-650 К ҳарорат оралиғида 91,5-64,8 W/(м∙К) гача ва 650-1400К ҳарорат оралиғида 64,8-85 W/(м∙К) гача, конвектив иссиқлик бериш коеффисиенти эса 686,5-962,3 W/(м2∙К) гача ўзгариши тажрибавий ва ҳисобий тадқиқотлар орқали асосланган (САП 02481) 23.11.2023;
реакторда термокимёвий жараённи таъминлаш учун асос материал серий оксидини қуввати 2 кW бўлган қуёш консентратори учун материалнинг турли ғоваклик кўрсатгичлари, ҳарорат тақсимоти тадқиқотларида диаметри 50 мм, қалинлиги 20мм бўлган цилиндрсимон ғоваклиги 0.7 бўлган серий оксиди ҳажми бўйлаб ҳарорат эндотермик жараён учун деярли текис тақсимланиши аниқланган;
қуёш термокимёвий реактори орқали водород ишлаб чиқаришнинг техник-иқтисодий кўрсатгичларини белгиловчи нормаллаштирилган водород нархи Республикамиз иқлими шароити учун 1,5 дан 4,5 АҚШ.долл./кг гачани ташкил этиши аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қуёш термокимёвий усул билан водород олиш реакторини ишлаб чиқиш ва тадқиқ қилиш бўйича олинган натижалар асосида:
САП 02481 “Қуёш термокимёвий реактори” асосида ишлаб чиқилган қуёш термокимёвий реакторининг иссиқлик кўрсатгичларини аниқлашга қаратилган тадқиқот натижалари “Бухоро НҚИЗ” МЧЖда водород ишлаб чиқариш жараёнида тадбиқ этилди (Ўзбекистон Республикаси Энергетика Вазирлигининг 05.12.2024 йилги №04-13-10189 сонли маълумотномаси). Натижада ишлаб чиқарилган водород 132 кг/йил CО2 иссиқхона газларини сақлаб қолиш имконини берган;
қуёш термокимёвий реакторининг иссиқлик самарадорлигини аниқлаш бўйича тадқиқотлар натижалари Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Материалшунослик институтида 2022-2024-йилларда амалга оширилган АЛ-482105516-сонли “Термокимёвий усулда сувни парчаланиш орқали “яшил водород” олиш учун қуёш қурилмасини (1600 °C) ишлаб чиқиш” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси томонидан берилган 2/1255-2510-сонли маълумотнома). Натижада рух оксидини тўғридан тўғри парчалашда икки босқичли оксидланиш–қайтарилиш реакциясида температура тақсимотини ҳамда рух оксидини парчалашда Гиббс энергиясини температурага боғлиқлигини аниқлаш имконини берган.