Қаландарова Сафия Тохировнанинг фан доктори (DSc)
диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантириш” 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3DSc/Ped949
Илмий раҳбар: Нурманов Абдуназар Ташбаевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Жиззах давлат педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Жиззах политехника институти, PhD.03/2025.27.12.Т.20.01.
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори, профессор (DSc) Ахмедова Лайло Талибжановна, педагогика фанлари доктори, профессор (DSc) Мардонов Шукрулла Қўлдошевич, техника фанлари доктори, (DSc) катта илмий ходим Сулаймонов Рустам Шенникович
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантиришнинг илмий-назарий асослари ва амалий-технологик жиҳатларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантириш жараёни мазмуни илмий-педагогик тушунчалар моҳиятини фанлараро таҳлил қилиш, методологик ёндашувлар ва ўзига хос тамойилларни асослаш ҳамда ушбу жараённинг йўналишлари, амалий технологик жиҳатларини интегратив динамик тавсифлаш, чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясининг таркибий компонентларини аниқлаштириш асосида ишлаб чиқилган;
талабаларнинг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари ва шарт-шароитлари техника олий таълим муассасаларида талабаларни касбий ишбилармонлик мулоқотнинг назарий асослари, самарали мулоқот технологияси ва техникаси, мулоқотнинг вербал ва новербал воситалари, маданиятлараро мулоқотнинг ўзига хос хусусиятлари билан амалий таништиришга мўлжалланган танлов ва қўшимча фанларни жорий этиш, фанлараро интеграсиялашувга асосланган, ижодий ва ўз-ўзини ривожлантиришга йўналтирилган, таълим жараёнини интерактив ва рефлексив тавсифловчи комплекс технологик таъминотни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантириш модели структураси тизимли, шахсга йўналтирилган, фаолиятга доир, коммуникатив, компетенсиявий ёндашувларни ҳамда бўлажак мутахассисларда когнитив, коммуникатив, лингвистик, маданиятлараро, АКТга оид, ташкилотчилик ҳамда касбий-шахсий-ишбилармонлик интеграсион компетенсияларни комплекс ривожлантириш орқали такомиллаштирилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсиясини ривожлантириш мезон ва кўрсаткичлари талабаларга мулоқот стратегияларини ўргатиш (турли ишбилармонлик ссенарийлари - профессионал суҳбатлар, электрон почта орқали алоқа, муҳокамалар ва презентасиялар), касбий лексика ва ибораларни кенгайтириш (профессионал жаргон ва терминларни ўзлаштиришга қаратилган махсус семинар ва тренинглар), интерактив ўқитиш усуллари (ролли ўйинлар ва симулясиялар) ташкил қилиш, таълим материалларини (онлайн платформа ва мобил иловалардан фойдаланиш, янги тенденсиялар ва халқаро стандартлар)га мослаштириш асосида такомиллаштирилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенсияларини ривожлантиришнинг инвариант технологик алгоритми босқичлари (мотивасион – рағбатловчи, таҳлилий, фаоллаштириш, продуктив, ижодий, баҳолаш-коррексиялаш, рефлексив)га мос мазмун, метод, шакл ва воситаларини танлаш ва амалиётга жорий этиш асосида ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенциясини ривожлантириш жараёни мазмунини илмий-педагогик тушунчалар моҳиятини фанлараро таҳлил қилиш, методологик ёндашувлар ва ўзига хос тамойилларни асослаш ҳамда ушбу жараённинг ёʼналишлари, амалий технологик жиҳатларини интегратив динамик тавсифлаш, чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенциясининг таркибий компонентларини аниқлаштириш асосида ишлаб чиқишга доир таклифлардан техника олий таълим муассасалари талабалари учун ишлаб чиқилган Немис тили дарслиги мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий авиация институти қошидаги мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 2024 йил 30.08 даги 9-сонли баёномаси- рўйхатга олиш рақами 9-228). Натижада техника олий таълим муассасаларида чет тили бўйича машғулотлар мазмунини фанлараро интеграциялаш, талабаларнинг касбий ишбилармонлик мулоқотга оид билим, кўникма ва малакаларини такомиллаштиришга имконият яратилган;
талабаларнинг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенциясини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари ва шарт-шароитларини техника олий таълим муассасаларида талабаларни касбий ишбилармонлик мулоқотнинг назарий асослари, самарали мулоқот технологияси ва техникаси, мулоқотнинг вербал ва новербал воситалари, маданиятлараро мулоқотнинг ўзига хос хусусиятлари билан амалий таништиришга мўлжалланган танлов ва қўшимча фанларни жорий этиш, фанлараро интеграциялашувга асосланган, ижодий ва ўз-ўзини ривожлантиришга ёʼналтирилган, таълим жараёнини интерактив ва рефлексив тавсифловчи комплекс технологик таъминотни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга доир таклифлар Энглиш фор леарнерс” номли электрон дарслик мазмунига синдирилган (Ўзбекистон Республикаси интеллектуал мулк агентлигининг ИД:778288837450174 рақамли муаллифлик гувоҳномаси). Натижада талабаларнинг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетентлигини фанлараро интеграциялашувга асосланган, ижодий ва ўз-ўзини ривожлантиришга ёʼналтирилган, таълим жараёнини интерактив ва рефлексив тавсифловчи комплекс технологик таъминотни ишлаб чиқиш асосида ривожлантиришга эришилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенциясини ривожлантириш модели структураси тизимли, шахсга ёʼналтирилган, фаолиятга доир, коммуникатив, компетенциявий ёндашувларни ҳамда бўлажак мутахассисларда когнитив, коммуникатив, лингвистик, маданиятлараро, АКТга оид, ташкилотчилик ҳамда касбий-шахсий-интеграцион компетенцияларни комплекс ривожлантириш орқали такомиллаштиришга оид таклифлар техника олий таълим муассасалари талабалари учун ишлаб чиқилган Немис тили дарслиги мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий авиация институти қошидаги мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 2024 йил 30.08 даги 9- сонли баёномаси - рўйхатга олиш рақами 9-228). Натижада талабаларнинг чет тилида сўзлашув, ёзиш, тинглаш ва ўқиш каби коммуникатив кўникмаларини ривожлантириш, техник соҳада касбий ишбилармонлик муҳитида самарали мулоқот қилиш имкониятлари яратилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенциясини ривожлантириш мезон ва кўрсаткичларини талабаларга мулоқот стратегияларини ўргатиш (турли ишбилармонлик сценарийлари - профессионал суҳбатлар, электрон почта орқали алоқа, муҳокамалар ва презентациялар), касбий лексика ва ибораларни кенгайтириш (профессионал жаргон ва терминларни ўзлаштиришга қаратилган махсус семинар ва тренинглар), интерактив ўқитиш усуллари (ролли ўйинлар ва симуляциялар) ташкил қилиш, таълим материалларини (онлайн платформа ва мобил иловалардан фойдаланиш, янги тенденциялар ва халқаро стандартлар)га мослаштириш асосида такомиллаштириш бўйича таклифлардан техника олий таълим муассасалари талабалари учун ишлаб чиқилган Немис тили дарслиги мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий авиация институти қошидаги мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 2024 йил 30.08 даги 9- сонли баёномаси - рўйхатга олиш рақами 9-228). Натижада талабаларга ўз касбий соҳасига оид терминологияни ва техник матнларни мобил иловалар орқали ўзлаштириш, ўз касбий соҳасидаги янги тенденсиялар ва халқаро стандартлар билан яқиндан танишиш, чет эл мутахассислари билан самарали касбий ишбилармонлик мулоқотни амалга оширишга имкониятлар яратилган;
техника олий таълим муассасалари талабаларининг чет тилида касбий ишбилармонлик мулоқот компетенцияларини ривожлантиришнинг инвариант технологик алгоритмини босқичлари (мотивацион – рагʼбатловчи, таҳлилий, фаоллаштириш, продуктив, ижодий, баҳолаш-коррекциялаш, рефлексив)га мос мазмун, метод, шакл ва воситаларини танлаш ва амалиётга жорий этиш асосида ишлаб чиқиш бўйича таклифлар техника олий таълим муассасалари талабалари учун ишлаб чиқилган Немис тили дарслиги мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий авиация институти қошидаги мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 2024 йил 30.08 даги 9- сонли баёномаси - рўйхатга олиш рақами 9-228). Натижада талабаларнинг ўз фаолиятларини баҳолаш ва ўзгаришларни киритиш, ўз-ўзини баҳолаш, тенгдошларини баҳолаш, ўзаро бир-бирини баҳолаш, ўз хатоларини таҳлил қилиш, уларни тузатиш ва ривожлантиришга имкониятлар яратилган.
