Икрамов Фарход Актамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Мустақил таълимни ташкил этиш асосида талабаларнинг ижтимоий фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантириш методикаси (Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фани мисолида)”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (тарих).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Ped8190.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Ғаффарова Гулчеҳра Ғуламжановна, фалсафа фанлари доктори (DSc), профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Исмоилов Темурбек Исломович, педагогика фанлари доктори, профессор; Хайназаров Бахром Бахтиёрович, тарих фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади Олий таълим муассасалари мустақил таълимини ташкил этиш асосида талабаларнинг ижтимоий фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантириш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талабаларга Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фанини ўргатишнинг дидактик асослари талабаларга фаол фуқаролик компетенсияси (маълумот билан ишлаш, назарий билимларини амалиётда қўллаш, тўғри мулоқат)ни шакллантириш имкониятлари фан мазмунини қулай етказишнинг (оптималлаштириш, жадаллаштириш, прагматиклик) мақбуллигини таъминлаш орқали аниқлаштирилган;
талабалар фаол фуқаролик компетентлиги (зарурий ҳуқуқий маълумотларни топиш, билимларини шахсий фаолиятида қўллаш, ўз-ўзини интеллектуал ривожлантириш)ни шакллантириш модели ўқитишнинг репродуктив, эвристик ва муаммоли таълим компонентлари (технологиялар, шакл ва воситалари)ни қўллашга устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган;
олий таълим тизимида талабалар фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантиришда қўлланиладиган ижодий дидактик материаллар ахборот технологиялардан фойдаланиш имкониятини кенгайтиришга қаратилган ўқув-методик таъминотлар ишлаб чиқиш асосида мазмунан бойитилган;
Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фанини ўқитишда талабаларнинг фаол фуқаролик компетенсияни шакллантириш методикасининг ташкилий компоненти вариативлик ва индивидуалликни таъминлашга хизмат қиладиган (ижодий, креативликка йўналтирилган, муаммоли, шахсга йўналтирилган топшириқлар, эврологик лаёқатлар) мустақил билиш фаоллиги билан қайта алоқага киришув даражаси продуктив (фаол фуқаролик)лигини таъминлаш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фанини ўқитишда талабаларнинг фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар:
талабаларга Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фанини ўргатишнинг дидактик асосларини ҳамда уларни таълим жараёнига қўллашда талабаларнинг фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантириш имкониятлари фан мазмунини қулай етказишнинг (оптималлаштириш, жадаллаштириш, прагматиклик) мақбуллигини таъминлаш бўйича берилган таклифлар Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ОТ-Ф1-95 “Фанлараро ёндашувнинг мураккаб тизимларни тадқиқ этишдаги имконият ва истиқболлари” мавзусидаги фундаметал лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 13-мартдаги 04/11-3683-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларига Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фани мазмунини ёритишда фаол фуқаролик кўникмалари, компетентлик меъзонлари жорий этилган;
талабалар фаол фуқаролик компетентлиги (зарурий ҳуқуқий маълумотларни топиш, билимларини шахсий фаолиятида қўллаш, ўз-ўзини интеллектуал ривожлантириш)ни шакллантириш модели ўқитишнинг репродуктив, эвристик ва муаммоли таълим компонентларини қўллашга устуворлик бериш асосидаги тавсиялардан ИЛ-4821091548-сонли «Замонавий таҳдид ва даъватлар шароитида Ўзбекистон ва Беларус ёшлари онги шаклланишининг ижтимоий-маданий ва аксиологик асослари» амалий лойиҳадаги вазифаларни бажаришда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 13-мартдаги 04/11-3684-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларнинг фанга бўлган қизиқишлари ҳамда мустақил таълимни ташкил қилиш самарадорлиги ошган;
олий таълим тизимида талабалар фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантириш, халқаро баҳолаш талабларига жавоб бера оладиган ёшларни тарбиялашда қўлланиладиган ижодий дидактик материаллар, ахборот технологиялардан фойдаланиш имкониятини кенгайтиришга қаратилган ўқув-методик таъминотлар ишлаб чиқиш асосида мазмунани «Креатив педагогика» номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 27-декабрдаги 485-сонли буйруғи, №779862 рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада талабаларнинг иқтисодий ва ижтимоий билим олишнинг ўқув-дидактик имкониятлари яратилган;
Ўзбекистоннинг энг янги тарихи фанини ўқитишда талабаларнинг фаол фуқаролик компетенсияни шакллантириш методикасининг ташкилий компоненти вариативлик ва индивидуалликни таъминлашга хизмат қиладиган мустақил билиш фаоллиги билан қайта алоқага киришув даражаси продуктивлигини таъминлашга доир тавсиялар «Креатив педагогика» номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 27-декабрдаги 485-сонли буйруғи, №779862 рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, креативликка йўналтирилган инновацион технологиялар асосида талабаларда фаол фуқаролик компетенсиясини шакллантиришга эришилган.