Юлдашева Нилуфар Назаровнанинг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантириш технологияси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (тарих).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Ped6684.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Сапа Матчанов, педагогика фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Исмоилов Темур Исмоилович, педагогика фанлари доктори, профессор; Ходжаев Бегзод Худойбердиевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантириш технологиясини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқодчилик компетенсиясини ривожлантириш мазмуни тадқиқотчилик компетенсиясини босқичма-босқич шакллантириш ва ривожлантириш жараёнини тартибга солувчи илмийлик, узлюксизлик, фасилитация ҳамда рефлексивлик тамойилларини ўзаро интеграциялашган педагогик шарт-шароитларга мувофиқлаштириш асосида аниқлаштирилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантирувчи методик модел мақсад, ташкилий-мазмуний, жараён, ташҳис ва натижа блокларини қамраб олган бўлиб, интегтатив ёндашув, рақамли таълим ресурслари ҳамда мотивацион, когнитив, фаолиятли ва рефлексив мониторингни ўз ичига олувчи алгоритмлашган узлюксиз қайта алоқа механизми асосида такомиллаштирилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантиришга қаратилган методлар анъанавий таълим шаклларини лойиҳалаш технологияси ҳамда “АТТ”, “Арт-радар”, “Дигитал ҳисторй”, “Журналистик суриштирув”, “Архив изқувари” каби усулларни ўз ичига олган локал модулли технологиядан иборат инновацион таълим шакллари билан интеграциялаштириб ташкилий-педагогик ҳамда дидактив шарт-шароитларни 3Д реконструксиялар, интерактив хариталар ва электрон дарсликлардан иборат рақамли платформалар асосида такомиллаштирилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини шаклланиш, ривожланиш ва ижодий танқид этиш босқичларида баҳолаш мотивацион, когнитив, фаолиятли ҳамда рефлексив мезонлар тизими орқали амалга оширилиб, у рақамли мониторинг, портфолио таҳлил ва эвристик топшириқларга таянган комплекс индикаторлар асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
Тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантириш мазмуни тадқиқотчилик компетенсиясини босқичма-босқич ривожлантириш жараёнини тартибга солувчи илмийлик, узлюксизлик, фасилитация, рефлексивлик тамойилларини ўзаро интеграцияланган педагогик шарт-шароитларга мувофиқлаштириш бўйича тавсиялар “Тарихий ўлкашунослик” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сонли буйруғи асосида берилган 712299-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада тарихий ўлкашунослик фанини ўқитишнинг дидактик таъминотини ривожлантириш модели такомиллаштирилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантирувчи ташкилий-мазмуний, жараён, ташхис ва натижа блокларини интегратив ёндашув, рақамли таълим ресурслари ҳамда мотивацион, когнитив, фаолиятли, рефлексив мониторингни ўз ичига олган методик модел амалиётга жорий қилинган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 5-июндаги 11-05-3701/04-рақамли маълумотномаси). Мазкур модел талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантириш ва унинг самарадорлигини оширишга хизмат қилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантиришга қаратилган методлар ташкилий-педагогик ҳамда дидактик шарт-шароитларни 3Д реконструксиялар, интерактив хариталар ва электрон дарсликларни яратиш бўйича берилган таклиф ва тавсиялар “Тарихий ўлкашунослик” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сонли буйруғи асосида берилган 712299-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантиришга йўналтирилган ўқув-услубий таъминотни такомиллаштиришга хизмат қилган;
тарихий ўлкашунослик манбалари воситасида талабаларнинг тадқиқотчилик компетенсиясини ривожлантиришнинг мотивацион, когнитив, фаолиятли, рефлексив каби мезонларини рақамли мониторинг, портфолио таҳлили ва эвристик топшириқлардан иборат комплекс индикаторлар орқали такомиллаштиришга қаратилган таклиф ва тавсиялардан АИ-ХТ-0-92997-рақамли “Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Ўзбекистон педагогика фанлари илмий-тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиалининг 2025-йил 12-мартдаги 105-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларнинг тадқиқотчилик компенсациясини ривожлантириш даражаларини баҳолашнинг мотивацион, когнитив, фаолиятли, рефлексив каби мезонларини умумлаштириш асосида такомиллаштиришга хизмат қилган.