Кабилова Камола Муминджановнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Қадоқлаш маҳсулотларини чоп этиш сифатини таъминлаш учун тўқимачилик чиқиндиларини қўшиб қоғоз массасини модификациялаш” мавзусидаги диссертация иши 05.02.03 – “Технологик машиналар. Роботлар, мехатроника ва робототехника тизимлари” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/T5346.
Илмий раҳбар: Джалилов Анвар Абдугафарович, техника фанлари бўйича фалсафа доктор, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти, DSc. 03/2025.27.12.T.21.01.
Расмий оппонентлар: Бахадиров Ғайрат Атаханович, техника фанлари доктори, профессор; Равшанов Дилшод Чоршанбиевич, техника фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади қадоқлаш маҳсулотларини чоп этиш сифатини таъминлаш учун тўқимачилик чиқиндилари асосида қоғоз массасини модификациялаш имкониятларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
толали таркиби пахта селлюлозаси ва 50% гача миқдорда тўқимачилик мато чиқиндиларидан иборат модификацияланган массани 45 °ШР қийматда янчиш орқали қадоқлаш қоғозини олишнинг ресурстежамкор технологияси такомиллаштирилган;
таркибида тўқимачилик мато чиқиндилари мавжуд қадоқлаш қоғозини олиш учун гидроксипропилметилцеллюлоза ва модификацияланган катион крахмали асосидаги елимловчи моддалардан 2% гача миқдорда фойдаланишда қоғоз мустаҳкамлигининг ошиши аниқланган;
таркибида тўқимачилик мато чиқиндилари мавжуд қадоқлаш қоғозининг физик-механик ва босма-техник хусусиятлари, қоғоз композицияси таркибининг босма нусхалари сифатига боғлиқлик даражаси ИҚ-спектроскопик ва ранг параметрлари таҳлили асосида аниқланган;
пахта целлюлозаси ва тўқимачилик мато чиқиндиларидан тайёрланган қадоқлаш қоғози физик-механик кўрсаткичлари (силлиқлиги ва зичлиги)нинг нусхаларни чоп этишда оптик зичликларнинг шаклланишига таъсири натижаларни қайта ишлашнинг кичик квадратлар усули орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Маҳаллий хомашёдан фойдаланиб янги таркибли тўқимачилик мато чиқиндилари асосида қадоқлаш қоғози тайёрлаш, физик-механик ва босма-техник хоссаларини такомиллаштиришга йўналтирилган илмий тадқиқотлар бўйича олинган натижалар асосида:
таркибида толали чиқиндилар бўлган қадоқлаш қоғози “Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси ва МЧЖ “Ғ.Ғулом” номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйида жорий қилинган (“Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компаниясининг 2025 йил 5 ноябрдаги 2/21-147-сон маълумотномаси). Натижада импорт ўрнини босувчи модификацияланган таркибли, юқори даражадаги механик мустаҳкамликка эга қадоқлаш қоғози олиш имконияти яратилган ҳамда маҳаллий хомашё ва чиқиндилар асосида олинган қадоқлаш қоғози сифат бўйича меёрий ҳужжатлар талабларга жавоб берувчи рангли нусхалар олишга ва 42% иқтисодий самарадорликка эришилган.