Лутфуллаев Пулатхон Мухибуллаевичнинг 
Педагогика фанлари бўйича фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Таржимонларни тайёрлашда талабаларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш технологияларини такомиллаштириш (“Таржима назарияси ва амалиёти: инглиз тили” йўналиши мисолида)” 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (инглиз тили). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.DSc/Ped1073
Илмий раҳбар: юқ. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Исҳоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институти.  
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Исҳоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институти, PhD.03/05.05.2023.Fil.163.01 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик кенгаш (PhD).
 Расмий оппонентлар: Жуманазаров Умид Умрзакович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Тўрабаева Муқаддас Ёқубжоновна, педагогика фанлари доктори (DSc), Рахимов Ғанишер Худойқулович, филология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат чет тиллари институти.            
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади таржимонларни тайёрлашда талабаларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш технологияларини такомиллаштириш, уларни амалиётга жорий қилиш бўйича илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий йангилиги қуйидагилардан иборат: 
таржимонлик соҳасида талабарларнинг касбий компетенсиясини ривожлантиришнинг назарий-методологик асослари таржимонлик этикаси ва унинг таркибий қисмларини (махфийлик, холислик, профессионаллик, маданий сезгирлик, шаффофлик, узлюксиз ўсиш) ўргатишнинг инновацион методикаси когнитив, интерпретатив, метакогнитив стратегиялар, прагматик ва адекват таржима назарияси асосида такомиллаштирилган;
таржимонлар тайёрлаш ва таржимонлик фаолиятини олиб боришнинг халқаро тажрибалари АҚШ, Буюк Британия, Белгия, Германия, Испания, Италия, Франция, Россия, Хитой, Япония, Жанубий Корея ва Австралия мамлакатлари мисолида қиёсий таҳлил қилинган, Ўзбекистонда таржимонларни тайёрлаш тизимини замонавийлаштириш бойича тавсиялар педагогик, лингводидактик ва психолингвистик тамойиллари асосида ишлаб чиқилган;
синхрон ва кетма-кет таржиманинг умумий, фарқли (тасниф, вақт интервали, жиҳозланиш, таржимонлик фаолияти, хатти-ҳаракат, коммуникация) ҳамда ўхшаш (шакл, ўзлаштириш, таққослаш, реал коммуникация, кўникмалар умумийлиги) хусусиятлари таржима сифатини баҳолашда микро, мезо ва макро даражалардаги баҳолаш мезонлари ёрдамида аниқланган;
бўлажак таржимонларнинг касбий компетенсиясини ривожлантириш методологиясининг инновацион ёндашуви сифатида, терминологик билимларни шакллантириш, синхрон ва кетма-кет таржима учун тактик ва стратегик усуллар, шунингдек, сунъий интеллект технологияларидан (онлайн платформалар, таржимонликни автоматлаштириш дастурлари) самарали фойдаланиш бўйича интеграциялашган педагогик ва методик технологиялар такомиллаштирилган;
сунъий интеллект ва автоматлаштирилган таржима тизимлари (Гоогле Транслате, ДеепЛ) ва бошқа машинавий таржима тизимларидан фойдаланиш, компютер ёрдамида таржима қилиш дастурлари (CАТ тоолс, СДЛ Традос Студио, МемоҚ, ОмегаТ, МТПЕ, корпус лингвистикаси каби) орқали талабаларда таржима кўникмаларини ривожлантириш ва таржима сифатини яхшилаш методик имкониятлари аниқланган.  
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
таржимонларни тайёрлашда талабаларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш технологияларини такомиллаштирш доир тадқиқотлар натижалари асосида:
бўлажак таржимоннинг касбий компетенсиясини термонологик ёндашув, синхрон ва кетма-кет таржима тактик ва стртегик усуллари, таржимонлик этикаси ва унинг таркибий қисмларини ўргатиш методикаси когнитив интерпретатив, ижтимоий конструктивизм, прагматик ва адекват таржима назариясини ўқитиш орқали ривожлантириш борасидаги хулоса ва натижалардан Европа Иттифоқининг Эрасмус+ Cапаcитй Буилдинг йўналиши прожекти “ЭРАСМУС+ Cапаcитй Буилдинг Прожеcт 101129076 ЭМПОWЕР: Wомен Энтрепренершип, Эмпоwермент, Эмплоябилитй анд Селф-cонфиденcе” лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Наманган давлат чет тиллари институтининг 2025-йил 12-сентябрдаги 2112-04-сон маълумотномаси). Натижада, талабарларнинг таржимонлик қилиш қобилиятини янада ошириш имконияти яратилган;
дунёнинг етакчи давлатларида таржимонлар тайёрлашда олиб борилган илғор тажрибалар асосида Ўзбекистон олий таълим муассасаларидаги бўлажак таржимонларга синхрон ва кетма-кет таржимани ўргатишда талабаларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш методикаси бўйича “Метҳодологй оф теачинг лангуаГЭС анд эдуcатионал течнологиес” номли дарслик (ОТФИВнинг 2025 йил 14 апрелдаги 136-сонли буйруғи асосидаги 540743 сонли нашр рухсатномаси) ва “Таржима йўналиши талабалари касбий компетентлигини ривожлантириш технологияларини такомиллаштириш” номли монографияси яратилган. Натижада, талабарларнинг таржимонлик қилиш қобилиятини янада оширилган;
талабаларда таржимага оид фанларни ўқитиш жараёнида синхрон ва кетма-кет таржима компетентлигини ривожлантириш учун дидактик материалларни танлаш ва таҳлил қилишнинг инновацион ёндашувлари ўқув материалларини лингвистик, маданий ва коммуникатив мезонларга асосланган ҳолда селектив-дидактик танлаш методикаси, уларни интерактив ўқитиш технологиялари ёрдамида интеграциялашган шаклда қўллаш ҳамда ўқув материаллари контент ва мазмунини баҳолашнинг диагностик усулларини ишлаб чиқиш юзасидан таклифлари ва материалларидан Самарқанд давлат чет тиллари институтда 2022-2024-йилларда бажарилган СУЗ80020ГР0039-рақамли “Энглиш Аccессс Миcросчоларшип Програм” лойиҳасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллари институтининг 2025 йил 18 августдаги 1018/30.02.01-сонли маълумотномаси). Натижада, талабарларнинг синхрон ва кетма-кет таржимонлик компетенсиялари ривожлантиришга эришилган;
таржимонлик йўналиши талабаларига мутахассислик фанларини ўқитиш учун замонавий компетенсиялар моделига асосланган, амалиётга йўналтирилган, инновацион ва интеграллашган технологиялар Ўзбекистон Давлат жаҳон тиллари университетида 2020-2022 йилларга бажарилган Британия Кенгаши (Бритиш Cоунcил) ҳамкорлигида амалга оширилган “Энглиш ас а счоол субжеcт” (1683580) номли халқаро илмий лойиҳаси доирасида фойдаланилган (ОъзДЖТУнинг 2025-йил 28-октябрдаги 11-25/215-сон маълумотномаси). Натижада ЎзДЖТУнинг таржима назарияси ва амалиёти йўналиши талабарининг мутахассислик фанлари контентлари бойитилган;
талабаларда сунъий интеллект ва автоматлаштирилган таржима тизимлари (Гоогле Транслате, ДеепЛ) ва бошқа машинавий таржима тизимларидан фойдаланиш, компютер ёрдамида таржима қилиш дастурлари (CАТ тоолс, СДЛ Традос Студио, МемоҚ, ОмегаТ каби) орқали талабаларда таржима кўникмаларини ривожлантириш ва таржима сифатини яхшилаш имкониятлари “Эрасмус+ Программе Интер-институтионал агреемент КЕЙ АCТИОН 171 Леарнинг мобилитй фор ҳигҳер эдуcатион студенц анд стафф” лойиҳасини амалга оширишда фойдаланилган (Наманган давлат чет тиллари институтининг 2025-йил 19-августдаги 2887/30.02.01-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларнинг таржимонлик компетенсиясини ривожлантиришга эришилган.  

Yangiliklarga obuna bo‘lish