Тсуканова Елена Николаевнанинг педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Муҳандислик йўналиши талабаларига инновацион технологиялар воситасида рус тилини ўқитишнинг лингвокултурал компетенсиясини такомиллаштириш методикаси” 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (рус тили).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.3.PhD/Ped2293
Илмий раҳбар: Курбанова Гулноз Негматовна, педагогика фанлари доктори (DSc) профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат техника университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи (муассасалар), ИК рақами: Бухоро давлат университети PhD.03/2025.27.12.Ped.08.05
Расмий оппонентлар: Дилова Наргиза Гайбуллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Бабаева Шоира Боймуродовна педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) профессор
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Муҳандислик йўналиши талабаларига инновацион технологиялар воситасида рус тилини ўқитишнинг лингвокултурал компетенсиясини такомиллаштириш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бошқа лингвокултурал муҳитдан келган муҳандислик-технологик йўналишдаги талабаларга рус тилини ўқитиш жараёнида уларнинг касбий ҳамда шахсий қобилиятларини ривожлантиришнинг назарий асослари замонавий саноат эҳтиёжлари, малака талаблари ҳамда муҳандислик касбига хос қобилиятлар билан интеграцияланган компетенсиялар даражасини баҳолаш асосида таҳлил қилинган;
интерфаол ва инновацион методлардан фойдаланган ҳолда бошқа лингвокултурал муҳитдаги муҳандислик йўналишидаги талабаларнинг рус тилида мулоқот қилиш қобилияти “инновативе энгинееринг симулатион” "ҳал қилувчи инжинеринг" (проблем-солвинг энгинееринг), рақамли кейс-таҳлил (дигитал cасе аналйсис), нутқ клублари “спеакинг cлубс” инновацион диагностика каби педагогик воситалар орқали ижодий ҳамда танқидий фикрлаш кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган таълим модели такомиллаштирилган;
муҳандислик йўналишидаги талабаларга рус тилини ўқитишда инновацион педагогик технологияларни жорий этишга иод методик тавсиялар мулоқот қилиш кўникмалари билан бирга, танқидий фикрлаш, ижодий ечим топиш, жамоавий ишлаш, ахлоқий мас'улият, мослашувчанлик каби шахсий қобилиятларини яхлитлик тамойиллари асосида ривожлантириш мазмуни амалий та'лим жараёнига интеграция қилиш орқали такомиллаштирилган;
умумкасбий фанларни интерактив усуллари орқали ўзлаштириш асосида репродуктив, продуктив, қисман изланувчан ва креативлик каби касбий тайёргарлик даражаларини шакллантириш бўйича лексик-терминологик саводхонлик, грамматик тўғри ифодалаш, коммуникатив маданият, танқидий фикрлаш баҳолаш мезонлари такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Муҳандислик йўналиши талабаларига инновацион технологиялар воситасида рус тилини ўқитишнинг лингвокултурал компетенсиясини такомиллаштириш методикасини такомиллаштириш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
бошқа лингвокултурал муҳитдан келган муҳандислик-технологик йўналишдаги талабаларга рус тилини ўқитиш жараёнида уларнинг касбий ҳамда шахсий қобилиятларини ривожлантиришнинг назарий асослари замонавий саноат эҳтиёжлари, малака талаблари ҳамда муҳандислик касбига хос қобилиятлар билан интеграцияланган компетенсиялар даражасини баҳолаш асосида таҳлил қилинган амалий-услубий тавсиялар "Инновационные интенсивные методы преподавания русского языка студентам из разных языковых и культурных сред" електрон дарслиги мазмунига сингдирилди (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 10-июндаги 02/01-01-213 -сонли маълумотномаси). Ушбу педагогик ёндашув келажак муҳандисларни касбий фаолиятга тайёрлаш жараёнини такомиллаштириш ва таълим самарадорлигини ошириш имкониятларини кенгайтирган.
интерфаол ва инновацион методлардан фойдаланган ҳолда бошқа лингвокултурал муҳитдаги муҳандислик йўналишидаги талабаларнинг рус тилида мулоқот қилиш қобилияти “инновативе энгинееринг симулатион” "ҳал қилувчи инжинеринг" (проблем-солвинг энгинееринг), рақамли кейс-таҳлил (дигитал cасе аналйсис), нутқ клублари “спеакинг cлубс” инновацион диагностика каби педагогик воситалар орқали ижодий ҳамда танқидий фикрлаш кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган таълим модели такомиллаштирилган методик ёндашув АИФ-2/20-“Техник йўналишдаги олий таълим муассасаларида шахсга йўналтирилган инновацион технологиялар асосида малакали муҳандисларни тайёрлаш ва ўқитувчилар малакасини ошириш сифатини яхшилаш” (2019-2022 йй.) мавзусидаги халқаро лойиҳа доирасида қўлланилиб, Бухоро муҳандислик-технология институти (1-2-4022-сонли маълумотнома) томонидан тасдиқланди. Бу методика техник йўналишдаги талабаларни касбий фаолиятга тайёрлаш жараёнини такомиллаштиришга хизмат қилган.
муҳандислик йўналишидаги талабаларга рус тилини ўқитишда инновацион педагогик технологияларни жорий этишга иод методик тавсиялар мулоқот қилиш кўникмалари билан бирга, танқидий фикрлаш, ижодий ечим топиш, жамоавий ишлаш, ахлоқий мас'улият, мослашувчанлик каби шахсий қобилиятларини яхлитлик тамойиллари асосида ривожлантириш мазмуни амалий та'лим жараёнига интеграция қилиш орқали такомиллаштирилган тавсиялар “Рус тили” фанидан когнитив електрон қўлланмалар мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 10-июндаги 02/01-01-213-сонли маълумотномаси). Натижада олий таълим сифатини ошириш ва талабаларининг касбий компетентлилигини ривожлантириш имконини берган;
умумкасбий фанларни интерактив усуллари орқали ўзлаштириш асосида репродуктив, продуктив, қисман изланувчан ва креативлик каби касбий тайёргарлик даражаларини шакллантириш бўйича лексик-терминологик саводхонлик, грамматик тўг'ри ифодалаш, коммуникатив маданият, танқидий фикрлаш баҳолаш мезонлари такомиллаштирилган инновацион педагогик ёндашувлар ҳамда "Инновативе энгинееринг симулатион" номли инновацион интерактив метод ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилди. (Интеллектуал мулк агентлигининг 2025-йил 04 июндаги 008952-рақамли гувоҳномаси). Тармоқли муҳокама (нетwоркед дисcуссион) - рус тилида мулоқотни ривожлантириш ҳамда ижтимоий-муҳандислик вазиятлари бўйича гуруҳли мунозараларни ўтказишда келажак муҳандис-технологларнинг касбий қобилиятларини ривожлантиришга хизмат қилган.