Subxonov Feruzjon Shuxratovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmog‘i): Qadimgi va ilk o‘rta asrlar So‘g‘d me’morchiligining rivojlanish yo‘llari, 18.00.01 – Arxitektura nazariyasi va tarixi. Arxitektura yodgorliklarini ta’mirlash va tiklash (arxitektura).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/A85. 
Ilmiy tadqiqot ishi bajarilgan muassasa nomi: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti.
Ilmiy rahbar: Nurmuhamedova Shoira Zohidovna, arxitektura fanlari doktori, professor. 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti, DSc.03/2026.09.01.A.01.M.
Rasmiy opponentlar: Ziyaev Abdumannop Abduraximovich, arxitektura fanlari doktori, professor; Sulaymonov Rustam Hamidovich, tarix fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi arxeologik, me’moriy, manbalar va arxiv materiallarini har tomonlama ilmiy tahlil qilish, mavjud ma’lumotlarni tizimlashtirish va umumlashtirish, shuningdek, turli manbalarni integratsiyalash orqali qadimgi So‘g‘dning me’moriy merosi shakllanishi, evolyusiyasi va o‘ziga xos xususiyatlarini mintaqaning shaharsozlik va badiiy rivojlanish jarayonlari umumiy qonuniyatlari kontekstida kompleks tarzda o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
So‘g‘d me’moriy an’anasining bosqichma-bosqich shakllanishi bir-birini to‘ldiruvchi omillar majmui, iqlimning qulay tabiiy sharoitlari, sug‘orish tizimlarining rivojlanganligi, tabiiy-resurs bazasining o‘ziga xosligi hamda mahalliy qurilish materiallarining fizik va texnologik xususiyatlari negizida So‘g‘d arxitektura maktabining barqaror shakllanishi va uning uzoq muddatli evolyusion rivojlanganligi asoslangan;
mudofaa me’morchiligining rivojlanish darajasi So‘g‘d shahar markazlarining hajmi, ijtimoiy-funksional maqomi hamda fortifikatsiya tizimlarining murakkablashuvi bilan bevosita bog‘liqligi asoslangan bo‘lib, mudofaa inshootlarning tipologik o‘zgarishlari So‘g‘d jamiyatining siyosiy va harbiy strategiyasining ilk temir davridagi (Ko‘ktepa, Uzunqir) dastlabki fortifikatsion inshootlardan ilk o‘rta asrlar davridagi (Kampirdevor) murakkab himoya tizimlariga qadar bo‘lgan evolyusion izchilligi dalillangan;
So‘g‘d diniy inshootlari me’moriy tipologiyasining shakllanishida olov, quyosh (osmon jismlari) va suv kultlariga asoslangan uchlik diniy konsepsiyaning hal qiluvchi roli aniqlanib, Sarazm “Suv ibodatxonasi”ning konseptual talqini orqali dastlabki diniy majmualarning funksional tipologiyasi hamda So‘g‘d me’morchiligida keyinchalik rivojlangan fazoviy tashkil etishning dastlabki prinsiplarini qayta tiklash imkoniyati ilmiy muomalaga kiritilgan;
So‘g‘d saroy me’morchiligi barqaror sakral-reprezentativ tizim sifatida shakllangani, uning asosiy rejalashtirish va kompozision tamoyillari aniqlanib, ilk bor So‘g‘d kariatidalarining dekorativ-ramziy unsurlardan konstruktiv interer elementlariga funksional transformatsiyasi hamda me’moriy bezakning inshoot tipiga bog‘liq evolyusiyasi ilmiy jihatdan asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Tadqiqotning ilmiy natijalaridan quyidagi yo‘nalishlarda qo‘llanildi:
arxeologik va me’moriy ma’lumotlarning kompleks tahlili asosida Ko‘ktepa shahar xarobalarining ilk temir davriga oid diniy majmuasi va yodgorlikning antik davrdagi umumiy ko‘rinishlari bo‘yicha grafik rekonstruksiya variantlari ishlab chiqilib, O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi faoliyatida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi 2022-yil 10-noyabrdagi 01-06/3192-son ma’lumotnomasi). Natijada mazkur rekonstruksiya Ko‘ktepa yodgorligini ilmiy asosda talqin etish va ommalashtirish, uning turistik salohiyatini ochib berish, mintaqaning turistik infratuzilmasini shakllantirish hamda yangi madaniy-turistik marshrutlarni ishlab chiqishda qo‘llanilib, So‘g‘d me’moriy merosining ilmiy-amaliy ahamiyatini oshirish va uni turizm sohasiga samarali integratsiya qilishga erishilgan;
dissertatsion tadqiqot doirasida Erqo‘rg‘on va Uzunqir yodgorliklarining miloddan avvalgi VIII–VI asrlarga oid, Afrosiyob, Qadimgi Kesh va Qal’ai Zohak-i Maron yodgorliklarining antik davrga oid hamda Kampirdevor mudofaa tizimining ilk o‘rta asrlarga oid mudofaa inshootlari fragmentlari bo‘yicha grafik qayta tiklash variantlarini o‘zida jamlagan “Qadimgi So‘g‘dning harbiy-mudofaa me’morchiligi” nomli katalog tuzilib, O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi faoliyatida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi 2022-yil 10-noyabrdagi 01-06/3193-son ma’lumotnomasi). Natijada qadimgi So‘g‘d hududidagi harbiy-mudofaa inshootlarini ilmiy asosda saqlash va restavratsiya qilish bo‘yicha metodik yondashuvlarni takomillashtirish, shuningdek ularning tarixiy-me’moriy xususiyatlarini aniqlashtirish imkoniyati yaratilgan.