Ғаниев Очилбек Орифжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тоғолди яйлов ерларида рақамли технологиялар ёрдамида геоботаник баҳолаш усулини такомиллаштириш (Поп тумани мисолида)”, 06.01.10 – Ер тузиш, кадастр ва ер мониторинги (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Qx857
Илмий маслаҳатчи: Абдуллаев Тулқин Мансурович, техника фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Ўздаверлойиҳа” давлат илмий-лойиҳалаш институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.01.
Расмий оппонентлар: Авезбаев Саъдулла, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Махсудов Бобомурод Юлдошович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Рақамли технологияларни қўллаш орқали тоғолди  яйлов ерларида геоботаник баҳолаш усулини такомиллаштириш, доривор ўсимликлар учун ягона рақамли шартли белгилар тизимини яратиш, ўсимликларнинг миқдор ва сифат ҳолатини инобатга олиб баҳолаш ҳамда илмий, услубий ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Поп тумани яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар ўтказиш натижасида ўсимликлар тури 1979-йилга нисбатан 2023-йилда 85 тадан 57 тага камайганлиги, 28 та ўсимлик тури учратилмаганлиги, деградация жараёнлари кучайганлиги ҳамда ўртача яйлов ҳосилдорлиги 4,9 с/га дан 2,6 с/га га (-2,3 с/га) камайганлиги аниқланган ва бу иқлим ўзгариши ҳамда антропоген омилларга боғлиқлиги асосланган;
тоғолди яйлов ерларидаги ўсимликлар таркибини тизимли ўрганиш натижасида доривор ўсимликларнинг ҳаётий шакли ва экологик хусусиятларига асосланган электрон рақамли шартли белгилари яратилган; 
тоғолди яйлов ўсимликларининг миқдорий (қуруқ масса, зичлик, ўсиш суръати) ва сифат кўрсаткичлари (озиқавийлик қиймати, турлар таркиби)ни инобатга олган ҳолда яйловларни баллик баҳолашнинг янги интеграллашган мезони ишлаб чиқилган;
тоғолди яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар юритиш режаси > “Гео Пастуре” мобил иловаси > АрcГИС дастурий таъминоти > кетма-кетлиги асосида яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар олиб бориш усули такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тоғолди яйлов ерларида рақамли технологиялар ёрдамида геоботаник баҳолаш усулини такомиллаштириш бўйича олинган натижалар асосида:
“Яйлов ерларидан самарали фойдаланишни ташкил этишни такомиллаштириш” номли илмий-услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва иновациялар миллий марказининг 2025-йил 25-апрелдаги 05/06-04-191-сон маълумотномаси). Натижада, мазкур тавсиянома Поп туманидаги мавжуд яйлов мониторингини юритиш ҳамда улардан самарали фойдаланишда амалий қўлланма сифати  хизмат қилмоқда;
Тоғолди яйлов ерларида учрайдиган доривор ўсимликларнинг стйле форматдаги электрон рақамли шартли белгилари яратилган ва Поп тумани қишлоқ хўжалиги бўлимида амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва иновациялар миллий марказининг 2025-йил 25-апрелдаги 05/06-04-191-сон маълумотномаси). Натижада табиий яйлов ерларида ўсадиган доривор ўсимлик ҳисобини юритиш ҳамда электрон рақамли харитасини яратиш имконини берган. 
Тоғолди яйлов ерлари ўсимликларининг миқдор ва сифат хусусиятларини инобатга олган ҳолда яйловларни баҳолаш мезони такомиллаштирилган. Поп тумани қишлоқ хўжалиги бўлимида амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва иновациялар миллий марказининг 2025-йил 25-апрелдаги 05/06-04-191-сон маълумотномаси). Натижада, яйловларни баҳолаш мезони асосида ем-хашак ресурсларининг сифати, деградация жараёнларининг босқичи ҳамда яйловлардан фойдаланиш ҳолатини аниқлаш имконияти яратилган.
Тоғолди яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар юритиш режаси > “Геопастуре” мобил иловаси > АрcГИС дастурий таъминоти > кетма-кетлиги асосида яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар олиб бориш усули такомиллаштирилиган ва Наманган вилояти қишлоқ хўжалиги бўлимида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва иновациялар миллий марказининг 2025-йил 25-апрелдаги 05/06-04-191-сон маълумотномаси). Натижада, мазкур кетма-кетлик асосида яйлов ерларида геоботаник тадқиқотлар ўтказиш, рақамли маълумотлар базасини шакллантириш ҳамда сарф этилаётган меҳнат ва маблағларни тежаш имконини берган.
Наманган вилояти Поп тумани ҳудудлари учун 1:25 000 масштабли «Яйловларнинг сув билан таъминланганлик харитаси» тузилган ва амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва иновациялар миллий марказининг 2025-йил 25-апрелдаги 05/06-04-191-сон маълумотномаси). Натижада, мазкур туман ҳудудидаги табиий яйловларининг сув билан таъминланганлик даражаси тўғрисида аниқ маълумотлар олиш имконини берган;
“Гео Пастуре” мобил иловаси яратилган ва амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлиги томонидан берилган гувоҳнома: ДГУ 202410189. 16.09.2024). Натижада, мазкур дастурий таъминот орқали яйлов геоботаник тадқиқотлар юритишда рақамлаштиришга эришилган, Наманган вилояти Поп тумани яйлов ерлари тўғрисидаги маълумотларни жойлаштириш ва ундан фойдаланиш имконини берган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish