Закиров Ансабхон Акаидиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг маҳсулотларини халқаро даражада мувофиқлигини баҳолашнинг молиявий асосларини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Илмий раҳбар: Мавланов Нормумин Нормаматович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Ишманова Динара Нормамат қизи, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Раджабов Умурзак Аблакулович, иқтисодиёт фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади маҳаллий ишлаб чиқарувчилар маҳсулотларининг халқаро даражада мувофиқлигини баҳолашнинг молиявий асосларини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқиш ҳисобланади.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ишлаб чиқарувчиларнинг молиявий юкини камайтириш ва бозорга чиқиш жараёнини жадаллаштиришда маҳаллий бозорлар учун мўлжалланган маҳсулотлар мувофиқлигини тасдиқлашни хўжалик юритувчи субект томонидан мустақил равишда амалга оширишни жорий этиш орқали сертификатлаш харажатларининг тўлиқ қийматда иқтисод қилиш таклифи этилган;
маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг экспорт фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида ИЛАC ва ИАФ халқаро аккредитация ташкилотлари доирасида амал қилувчи ўзаро тан олиш белгиларини тадбиркорлик субектларига миллий аккредитациялаш органи томонидан тақдим этилиши асосланган;
мувофиқликни баҳолаш органлари томонидан аккредитацияланган тартибда маҳсулотларни сертификатлаштиришни жорий этиш орқали уларни экспорт қилиш жараёнида юзага келадиган бюрократик тўсиқларни бартараф этиш ҳамда ортиқча молиявий сарф-харажатларни қисқартириш таклиф этилган;
маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ҳамда аҳолининг электр-энергия харажатларини камайтириш мақсадида ИЕCЕЕ халқаро тан олинган мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини қўллаш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Маҳаллий ишлаб чиқарувчилар маҳсулотларининг халқаро даражада мувофиқлигини баҳолашнинг молиявий асосларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ишлаб чиқарувчиларнинг молиявий юкини камайтириш ва бозорга чиқиш жараёнини жадаллаштиришда маҳаллий бозорлар учун мўлжалланган маҳсулотлар мувофиқлигини тасдиқлашни хўжалик юритувчи субект томонидан мустақил равишда амалга оширишни жорий этиш орқали сертификатлаш харажатларининг тўлиқ қийматда иқтисод қилишга доир таклифи Ўзбекистон Ресрубликасининг “Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида”ги Қонунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Энергетика, геология ва тоғ-кон саноати масалалари бўлимининг 2025-йил 18-январдаги 26/07-сонли маълумотномаси). Натижада, маҳаллий бозорлар учун мўлжалланган маҳсулотларни сертификатлаштириш бўйича тадбиркорлик субектларининг харажатларининг ўртача 3,5 млн. сўмгача қисқаришига эришилган;
маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг экспорт фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида ИЛАC ва ИАФ халқаро аккредитация ташкилотлари доирасида амал қилувчи ўзаро тан олиш белгиларини тадбиркорлик субектларига миллий аккредитациялаш органи томонидан тақдим этилиши таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Маъмурий ислоҳотлар доирасида инвестициялар, саноат ва савдо соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-111-сонли фармонида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Энергетика, геология ва тоғ-кон саноати масалалари бўлимининг 2025-йил 18-январдаги 26/07-сонли маълумотномаси). Натижада, ИЛАC ва ИАФ халқаро аккредитация ташкилотлари доирасида амал қилувчи ўзаро тан олиш белгиларини миллий аккредитациялаш органи томонидан берилиши орқали хорижий мамлакатларда сертификатлаштириш харажатларини 7 баробаргача қисқартирилиши асосланган;
мувофиқликни баҳолаш органлари томонидан аккредитацияланган тартибда маҳсулотларни сертификатлаштиришни жорий этиш орқали уларни экспорт қилиш жараёнида юзага келадиган бюрократик тўсиқларни бартараф этиш ҳамда ортиқча молиявий сарф-харажатларни қисқартиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикасининг “Мувофиқликни баҳолаш органларини аккредитация қилиш тўғрисида”ги Қонунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Энергетика, геология ва тоғ-кон саноати масалалари бўлимининг 2025-йил 18-январдаги 26/07-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифдан фойдаланилиши натиажсида, мамлакат экспорт ҳажмининг йиллик ўртача ўсиш суръати 15 фоизни ташкил этиши асосланган;
маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ҳамда аҳолининг электр-энергия харажатларини камайтириш мақсадида ИЕCЕЕ халқаро тан олинган мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини қўллаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси маълумотномаси асосида “Ўзбекистон аккредитация маркази” давлат муассасаси фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Энергетика, геология ва тоғ-кон саноати масалалари бўлимининг 2025-йил 18-январдаги 26/07-сонли маълумотномаси). Натижада, 2030-йилга қадар энергия сарфини 350 млн. долларга камайишига эришишнинг прогнози ишлаб чиқилган.