Салохиддинов Журабек Саидахматовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қалқонсимон без тугунли ҳосилаларини хирургик даволаш натижаларининг омиллар таҳлили», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.1.PhD/Tib2538.
Илмий раҳбар: Курбаниязов Зафар Бабажанович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.03.
Расмий оппонентлар: Эшонходжаев Отабек Джураевич, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор. Рахманов Қосим Эрданович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Семей тиббиёт университети (Қозоғистон Республикаси).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: 
қалқонсимон без хавфсиз тугунли ҳосилалари билан касалланган беморларда жарроҳлик даволаш натижаларини яхшилашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор гистоморфологик ва нурли текширув усуллари натижалари ўртасида TIRADS классификацион тизими бўйича юқори даражадаги ўзаро корреляция ва мувофиқлик мавжудлиги аниқланган;
илк бор TIRADS тизими бўйича қалқонсимон без тугунли ҳосилаларида жарроҳлик амалиёти ҳажмини танлаш учун оптималлаштириш имконини берган алгоритм ишлаб чиқилган;
илк бор клиник амалиётга қайталанувчи ларингеал нерв шохларининг шикастланиш ҳолатлари ва операция вақтидаги қон кетиш кўрсаткичлари сезиларли даражада камайтирилган мини-кириш йўли орқали струмектомия усули Sonoca ултратовушли диссектори ёрдамида олиб бориш ишлаб чиқилган;
қалқонсимон безнинг яхши сифатли тугунли ҳосилаларида орган сақловчи операциялар амалга ошириш яқин ва узоқ муддатли натижалар радикал тиреоидектомияга нисбатан самарадорлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Қалқонсимон без тугунли ҳосилаларини хирургик даволаш натижаларининг омиллар таҳлили бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 04.09.2025 й. 24/07-сон хулосаси):
биринчи илмий янгилик: илк бор гистоморфологик ва нурли текширув усуллари натижалари ўртасида TIRADS классификацион тизими бўйича юқори даражадаги ўзаро корреляция ва мувофиқлик мавжудлиги аниқланганлиги Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (27.02.2025 й. 48-сон буйруғи) ва Самарқанд шахар тиббиёт бирлашмаси (08.03.2025 й. 681-7-107-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: операциягача бўлган даврда TIRADS классификацион тизими асосидаги УТТ, УТ назорати остида ўтказилган ингичка игнали пункцион аспирацион биопсия, шунингдек зарурат туғилганда КТ ва МРТдан комплексидан фойдаланиш қалқонсимон без тугунли ҳосилаларини ташхислаш самарадорлигини оширади ва шу орқали ушбу патологияда жарроҳликнинг оптимал тактикасини танланишга ёрдам беради. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: УТ назорати остида ўтказилган ингичка игнали пункцион аспирацион биопсия амалиётини ўтказиш жарроҳлик даволашни қўллаш доирасида беморларнинг стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача 5-7 кун учун 3125460 сўм. Беморларнинг барча лаборатор-инструментал текширишларига жами 896400 сўм сарфланади. Иқтисодий кўрсаткич 2056400 сўмни ташкил етади (СамДТУ кўп тармоқли клиникаси прейскурантига кўра). Хулоса: амалиётгача бўлган даврда УТТнинг TIRADS классификация тизими бўйича текшируви ва УТТ назорати остидаги TAБ, зарурат бўлганда КТ ва/ёки МРТдан комплекс фойдаланиш қалқонсимон без тўғунли шаклланишларини ташхислаш самарадорлигини оширади. Бу эса ушбу патологияда жарроҳлик тактикаси оптимал танланишига ёрдам беради. Шу билан бирга, гистоморфологик тадқиқот маълумотлари, TAБ ва TIRADS классификация тизими бўйича УТТ кўрсаткичлари ўртасида корреляцион боғлиқлик аниқланди.
иккинчи илмий янгилик: илк бор TIRADS тизими бўйича қалқонсимон без тугунли ҳосилаларида жарроҳлик амалиёти ҳажмини танлаш учун оптималлаштириш имконини берган алгоритм ишлаб чиқилганлиги Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (27.02.2025 й. 48-сон буйруғи) ва Самарқанд шахар тиббиёт бирлашмаси (08.03.2025 й. 681-7-107-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: клиника амалиётига TIRADS классификацион тизими жорий этилиб, қалқонсимон без тугунли ҳосилаларида УТТ натижаларига асосланган ташхислаш алгоритм таклиф этилди. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: TIRADS классификацион тизими орқали беморларда миниинвазив технологиялардан фойдаланиш беморларнинг стационарда қолиш муддатининг қисқариши, дори-дармон сарфи камайиши ҳисобига 1 бемор ҳисобида 1654620 сум тежалишига олиб келди. Бу маблағнинг тежалиши стационарда даволаниш муддатини камайтирди, шу асосда тиббий хизматга сарфланадиган маблағни тежалиши билан асосланган (СамДТУ кўп тармоқли клиникаси прейскурантига кўра). Хулоса: клиник амалиётга TIRADS классификация тизими жорий этилди ва қалқонсимон без тўғунли шаклланишларида УТТ натижалари асосида ҳаракат алгоритми таклиф этилди. Оператив даволашга кўрсатмаларни аниқлаш ва операция ҳажмини оптимал танлаш учун такомиллаштирилган мезонлар ишлаб чиқилди. 
учинчи илмий янгилик: илк бор клиник амалиётга қайталанувчи ларингеал нерв шохларининг шикастланиш ҳолатлари ва операция вақтидаги қон кетиш кўрсаткичлари сезиларли даражада камайтирилган мини-кириш йўли орқали струмектомия усули Sonoca ултратовушли диссектори ёрдамида олиб бориш ишлаб чиқилганлиги Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (27.02.2025 й. 48-сон буйруғи) ва Самарқанд шахар тиббиёт бирлашмаси (08.03.2025 й. 681-7-107-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: қалқонсимон без тугунли ҳосилаларида аъзони сақловчи операциялар фақатгина тугунларнинг хавфсиз характери аниқ тасдиқланган, ҳамда ёмон сифатли жараёнга шубҳа бўлмаган ҳолларда тавсия этилади. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: мини-кириш йўли орқали струмэктомия усули ва Sonoca ультратовушли диссектори билан фойдаланиш одатда умумий ўртача 314000 сўм сарфланади. Беморларга юқоридаги тавсия қилинган минимал инвазив жарроҳликни ҳисобга олсак, йиллик иқтисодий кўрсаткич 5311800 сўмни ташкил етади. Хулоса: қалқонсимон безнинг яхши сифатли тўғунли шаклланишларида органни сақловчи операцияларни бажариш кўп ҳолларда яқин (56,2%) ва узоқ (53,4%) муддатли даврларда яхши натижалар беради. Органни сақловчи операциялардан сўнг қониқарсиз натижалар учраши амалиётдан кейинги яқин муддатда 3,7% дан узоқ муддатда 3,4% гача пасаяди, катта ҳажмда без тўқимаси олиб ташланган операциялардан сўнг эса бу кўрсаткич 20,0% ва 33,3% ни ташкил қилади.
тўртинчи илмий янгилик: қалқонсимон безнинг яхши сифатли тугунли ҳосилаларида орган сақловчи операциялар амалга ошириш яқин ва узоқ муддатли натижалар радикал тиреоидектомияга нисбатан самарадорлиги исботланганлиги Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (27.02.2025 й. 48-сон буйруғи) ва Самарқанд шахар тиббиёт бирлашмаси (08.03.2025 й. 681-7-107-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: операциядан кейинги кечки натижалар таҳлили шуни кўрсатдики, энг яхши кўрсаткичлар аъзо сақловчи операциялардан кейин қайд этилди. Шу билан бирга, аъзони сақловчи операциялардан кейинги асоратлар (касаллик қайталаниши кўринишида) даволаш натижаларини катта ҳажмдаги без тўқимасини олиб ташлашдан кейин кўп учрайдиган гипотиреозга нисбатан анча кам кузатилган. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: қалқонсимон без хавфсиз ҳосилаларини жарроҳлик йўли билан даволашда аъзони сақлаб қолувчи амалиётларининг радикал тиреоидэктомияга нисбатан тавсия қилинган комплекс даво тактикаси орқали беморларда стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача 3567800 сўм сарфланади. Бу сумманинг ичида оператив даво ва 1 кун реанимация бўлимидаги ўрин-кунлар 1829900 (431300 + 1398600) сўмни ташкил қилади. Беморларга юқоридаги тавсия қилинган комплекс даво натижасида миниинвазив жарроҳлик амалиётини ҳисобга олсак, йиллик иқтисодий кўрсаткич 32659800 сўмни (2 та беморга) ташкил етади. Хулоса: амалиётдан кейинги узоқ муддатли натижалар таҳлили шуни кўрсатдики, энг яхши кўрсаткичлар (94,8% гача) органни сақловчи операциялардан кейин кузатилган. Шу билан бирга, органни сақловчи операциялардан сўнг рецидив кўринишидаги асоратлар даволаш самарадорлигига кам таъсир кўрсатади. Аммо катта ҳажмда без тўқимаси олиб ташланган операциялардан сўнг кўпроқ учрайдиган гипотиреоз беморлар даволаш натижаларининг ёмонлашишига кўпроқ сабаб бўлади.