Абдукаримов Журабек Шамуратовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўткир панкреатитнинг даволаш тактикасини оптималлаштириш», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Tib3623.
Илмий раҳбар: Хакимов Мурод Шавкатович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.04/05.05.2023.Tib.102.03.
Расмий оппонентлар: Рузибоев Санжар Абдусаломович, тиббиёт фанлари доктори, доцент. Буриев Илья Михайлович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: 
ўткир панкреатит билан оғриган беморларни даволаш самарадорлигини ушбу патологияни даволашда тактик-техник ёндашувларни такомиллаштириш орқали яхшилашга эришишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
ўткир панкреатитни даволашда анъанавий ёндашувнинг клиник самарадорлиги баҳоланиб, қониқарсиз натижаларнинг асосий сабаблари – билиар тизимни ўз вақтида дренаж қилмаслик, агрессив жарроҳлик аралашувлари, панкреонекроз ўчоқларини санация қилишда тизимли ёндашувнинг йўқлиги ва касалликнинг фазалари инобатга олинмаслиги илмий жиҳатдан аниқланган;
ўткир панкреатитнинг морфологик шакллари ва касаллик кечиш босқичларида стерил панкреонекрозни инфильтратив ва секвестрланган шаклларга ажратиш 38% ҳолатда ортиқча жарроҳлик аралашувларини олдини олиш ва шахсий ёндашувни таъминлаш асосланган; 
тери жигар орқали холецистостомия усулининг билиар ҳамда панкреатик гипертензияни коррекция қилишдаги терижигар орқали холецистостомия усули панкреонекрознинг авж олиш хавфини 40–45% га пасайтириш, инфекцион асоратлар тез-тез учраш ҳолатини 28% га камайиши аниқланган;
илк бор NO-терапиянинг маҳаллий равишда панкреонекрозни даволашда чарви халтасини санация қилиш учун қўлланилиши, унинг антибактериал ва репаратив хусусиятлари туфайли панкреонекрозни маҳаллий даволашда микробли контаминация даражасини эртароқ пасайтиришга ва секвестрация фазасининг давомийлигини қисқартириши илмий жиҳатдан исботланган (Ихтиро учун патент IAP 8017).
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўткир панкреатитнинг даволаш тактикасини оптималлаштириш бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 22.05.2025 й. 18/38-сон хулосаси):
биринчи илмий янгилик: ўткир панкреатитни даволашда анъанавий ёндашувнинг клиник самарадорлиги баҳоланиб, қониқарсиз натижаларнинг асосий сабаблари – билиар тизимни ўз вақтида дренаж қилмаслик, агрессив жарроҳлик аралашувлари, панкреонекроз ўчоқларини санация қилишда тизимли ёндашувнинг йўқлиги ва касалликнинг фазалари инобатга олинмаслиги илмий жиҳатдан аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (14.03.2025 й. 67-I-сон буйруғи) ва Урганч шахар тиббиёт бирлашмаси (19.03.2025 й. 741-12-180-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: касалликнинг фазалари ва морфологик шакллари ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш оптимал даволаш тактикасини белгилаш имконини берди ва бу клиник натижаларнинг яхшиланишига олиб келди. Илмий янгиликнинг касалликнинг фазалари ва морфологик шакллари ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш оптимал даволаш тактикаси орқали беморларнинг стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача 10-15 кун учун 3476500 сўм. Беморларнинг барча лаборатор-инструментал текширишларига жами 1056800 сўм сарфланади. Иқтисодий кўрсаткич 5456200 сўмни ташкил етади (бир нафар бемор учун). Хулоса: ўткир панкреатитни анъанавий даволаш усулининг клиник самарадорлиги етарли эмаслиги аниқланди, бу эса юқори асоратлар тез-тез учраш ҳолати (50,6%) ва назорат гуруҳида ўлим даражаси (23,5%) билан тасдиқланди. Қониқарсиз натижаларнинг асосий сабаблари – билиар тизимни ўз вақтида дренаж қилмаслик, агрессив жарроҳлик аралашувлари, панкреонекроз ўчоқларини санация қилишда тизимли ёндашувнинг йўқлиги ва касалликнинг фазалари инобатга олинмаслигидир.
иккинчи илмий янгилик: ўткир панкреатитнинг морфологик шакллари ва касаллик кечиш босқичларида стерил панкреонекрозни инфильтратив ва секвестрланган шаклларга ажратиш 38% ҳолатда ортиқча жарроҳлик аралашувларини олдини олиш ва шахсий ёндашувни таъминлаш асосланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (14.03.2025 й. 67-I-сон буйруғи) ва Урганч шахар тиббиёт бирлашмаси (19.03.2025 й. 741-12-180-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: билиар ва панкреатик гипертензияни коррекция терижигар орқали холецистостомия усули ўткир панкреатитда қўлланилаётган консерватив терапия имкониятларини кенгайтирди. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: билиар ва панкреатик гипертензияни коррекция терижигар орқали холецистостомия усули билан миниинвазив технологиялардан фойдаланиш беморларнинг стационарда қолиш муддатининг қисқариши, дори-дармон сарфи камайиши ҳисобига 1 бемор ҳисобида 1546500 сум тежалишига олиб келди. Бу маблағнинг тежалиши стационарда даволаниш муддатини камайтирди, шу асосда тиббий хизматга сарфланадиган маблағни тежалиши билан асосланган. Хулоса: ўткир панкреатитнинг морфологик шакллари ва касаллик фазалари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик аниқланди, бу эса даволаш тактикаси оптималлаштириш имконини берди. Стерил панкреонекрозни инфильтратив ва секвестрланган шаклларга ажратиш 38% ҳолатда ортиқча жарроҳлик аралашувларини олдини олиш ва шахсий ёндашувни таъминлаш имконини берди. 
учинчи илмий янгилик: тери жигар орқали холецистостомия усулининг билиар ҳамда панкреатик гипертензияни коррекция қилишдаги терижигар орқали холецистостомия усули панкреонекрознинг авж олиш хавфини 40–45% га пасайтириш, инфекцион асоратлар тез-тез учраш ҳолатини 28% га камайиши аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (14.03.2025 й. 67-I-сон буйруғи) ва Урганч шахар тиббиёт бирлашмаси (19.03.2025 й. 741-12-180-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: NO-терапиянинг маҳаллий равишда панкреонекрозни даволашда қўлланилиши, унинг антибактериал ва репаратив хусусиятлари туфайли панкреонекрозни маҳаллий даволашда микробли контаминация даражасини эртароқ пасайтиришга ва секвестрация фазасининг давомийлигини қисқартиришга эришилди. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: NO-терапиянинг маҳаллий равишда панкреонекрозни даволашда қўлланилиши орқали динамик текшириш имкониятларидан одатда умумий ўртача 189500 сўм сарфланади. Беморларга юқоридаги тавсия қилинган минимал инвазив жарроҳликни ҳисобга олсак, йиллик иқтисодий кўрсаткич 11311800 сўмни ташкил етади. Хулоса: тери орқали жигар орқали холецистостомия (ЧЧХцС) билиар ва панкреатик гипертензияни бартараф этишда юқори самарадорликни намойиш этди. Бу панкреонекрознинг авж олиш хавфини 40–45% га пасайтириш ва инфекцион асоратлар тез-тез учраш ҳолатини 28% га камайтириш имконини берди. Ўт чиқариш йўлларини декомпрессия қилиш оғир шаклдаги панкреатитни олдини олишда асосий омил бўлди.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор NO-терапиянинг маҳаллий равишда панкреонекрозни даволашда чарви халтасини санация қилиш учун қўлланилиши, унинг антибактериал ва репаратив хусусиятлари туфайли панкреонекрозни маҳаллий даволашда микробли контаминация даражасини эртароқ пасайтиришга ва секвестрация фазасининг давомийлигини қисқартириши илмий жиҳатдан исботланган (Ихтиро учун патент IAP 8017). Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (14.03.2025 й. 67-I-сон буйруғи) ва Урганч шахар тиббиёт бирлашмаси (19.03.2025 й. 741-12-180-TB/2025-сон буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: Таклиф этилган дифференциялаштирилган даволаш тактикаси орқали очиқ жарроҳлик амалиётлари сони 11,4% дан 3,6% гача, леталлик даражаси эса 9,0% дан 5,0% гача камайтирилди. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: тавсия қилинган комплекс даво тактикаси орқали беморларда стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача 3894350 сўм сарфланади. Бу сумманинг ичида оператив даво ва 2 кун реанимация ва 5-7 кун интенсив терапия бўлимидаги ўрин-кунлар 1829900 (431300 + 1398600) сўмни ташкил қилади. Беморларга юқоридаги тавсия қилинган комплекс даво натижасида миниинвазив жарроҳлик амалиётини ҳисобга олсак, йиллик иқтисодий кўрсаткич 32659800 сўмни (2 та беморга) ташкил етади. Хулоса: панкреонекрозни даволашда чарви халтасини санация қилишда NO-терапияни қўллаш некроз ўчоқларини тозалаш муддатини 35% га тезлаштириш, генерализланган инфекция хавфини 28% га камайтириш ва қайта жарроҳлик аралашувларига эҳтиёжни 50% га қисқартириш имконини берди. Азот оксидидан фойдаланиш бактериал юкламани тез камайтириш ва беморларда клиник натижаларни яхшилашга ёрдам берди. Ишлаб чиқилган даволаш алгоритми персоналлаштирилган ёндашув, эрта билиар декомпрессия, кам инвазив санация усуллари ва юмшоқ жарроҳлик аралашувларига асосланган ҳолда ўзининг клиник самарадорлигини исботлади. Алгоритмни жорий этиш ўлим ҳолатларини 23,5% дан 11,1% га пасайтириш, ўртача госпитализация муддатини 32,8±6,4 кундан 21,4±4,8 кунгача қисқартириш (p<0,05) ва операциядан кейинги асоратлар тез-тез учраш ҳолатини 44,4% га камайтириш имконини берди.