Узакова Ширин Ибрахимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Маҳаллий ўсимлик ва иккиламчи хомашё асосида функционал қўшимчалар олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 02.00.17 - Қишлоқ хўжалик ва озиқ-овқат маҳсулотларига ишлов бериш, сақлаш ҳамда қайта ишлаш технологиялари ва биотехнологиялари (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.PhD/Т4141.
Илмий раҳбар: Санаев Эрмат Шерматович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Тошкент кимё-технология институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология институти, DSc.03/2025.27.12.T.42.01. 
Расмий оппонентлар: Серкаев Қамар Пардаевич, техника фанлари доктори, доцент; Атаханов Шухрат Нуриддинович. техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: олма, лавлаги, сабзи ва қовоқнинг сиқмаларини ўта юқори частотали ва инфрақизил нурланиш билан қуритиб, антиоксидант хусусияти сақланган биологик фаол функционал қандолатчилик маҳсулотлари олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
олма, қизил лавлаги, сабзи ва қовоқ сиқмаларини ЎЮЧ қуритиш жараёнида ҳарорат ўзгаришининг антиоксидантлар миқдорига таъсири аниқланган;
микротўлқинли қуритиш асосида комплекс қайта ишлаб, натижада 135-180 с давомида, 90-95 °C ҳарорат ва 2450 МГц частотада ЎЮЧ қуритиш параметрлари мақбуллиги исботланган;
инфрақизил қуритиш асосида хомашёни комплекс қайта ишлаш параметрлари: қувват 60-55 кВт, иссиқлик 65-60 °C хароратгача мақбуллаштирилган;
ЎЮЧ-қуритиш қўлланилганда мева ва сабзавот сиқмаларида сувда эрувчан пектин миқдорининг ошиши (олмада 24-48 %, сабзида 5-24 %, лавлагида 7-22 %, қовоқда 9-30 %) исботланган;
ҳароратбардош начинка учун лавлаги ва қовоқ кукунида 65-66 % қуруқ модда миқдори энг мақбул параметр эканлиги асосланган;
олма ва сабзи кукунлари ҳамда маккажўхори патокаси асосида мармелад рецептураси ишлаб чиқилиб, антиоксидант хусусияти сақланган биологик фаол функционал қандолатчилик маҳсулотлари олиш технологияси яратилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мева-сабзавот сиқмаларини ЎЮЧ ва инфрақизил нурланишда қуритиш ҳамда улар асосида иссиқбардош начинка ва мармелад маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
маҳаллий ўсимлик ва иккиламчи хомашё асосида функционал қўшимчалар олиш технологияси «Ўзбекистон озиқ-овқат саноати» уюшмасининг “2024-2026 йилларда амалиётга жорий этиладиган ишлар рўйхати”га киритилган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати» уюшмасининг 20-55/05-25-сон маълумотномаси). Натижада, маҳаллий иккиламчи хомашё асосида иссиқбардош, тузилмаси барқарор ва функционал қиймати юқори бўлган начинка тайёрлаш имконини беради;
олма, лавлаги, сабзи ва қовоқ пулпаларидан иссиқбардош начинка ва мармелад тайёрлаш, қандолат маҳсулотлари олиш технологияси «Ўзбекистон озиқ-овқат саноати» уюшмасининг “2024-2026 йилларда амалиётга жорий этиладиган ишлар рўйхати”га киритилган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати» уюшмасининг 20-55/05-25-сон маълумотномаси). Натижада, ЎЮЧ қиздириш қувватини 180-800 Вт гача ошириш ҳисобига мева-сабзавот сиқмаларини қиздириш (қуритиш) давомийлигини ўртача 4 мартагача қисқартириш имконини беради.