Жониқулов Лазиз Шакарбой ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қишлоқ хўжалиги бошқарув тизимида функсионал – инновацион тузилмаларни ривожлантириш”, 08.00.04- “Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти”, 08.00.13– “Менежмент” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Iqt890.
Илмий раҳбар: Фарманов Тулқин Хайитмуродович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги соҳасида стратегик ривожланиш ва тадқиқотлар халқаро маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Халқаро қишлоқ хўжалиги университети, PhD.08/2025.27.12.I.15.01
Расмий оппонентлар: Ҳасанов Тоҳир Абдурашидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Беглаев Учқун Хуррамович, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қишлоқ хўжалиги бошқарув тизими самарадорлиги ошириш бўйича илмий асосланган таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қишлоқ хўжалигида бошқарув самарадорлигини баҳолашда индикаторлар ва субиндикаторларни инобатга олган ҳолда баҳолаш услуби таклиф этилган ва бошқарув самарадорлигини жуда самарасиз [1.0 – 1.4], самарасиз [1.5 – 2.4]; қисман самарали [2.5 – 3.4], самарали [3.4 – 4.4], жуда самарали [4.5 – 5.0] каби шкалалар орқали баҳолаш асосланган;
иқлим ўзгаришлари таъсирини юмшатишга қаратилган “проактив” ва “нексус” ёндашувлар асосида фаолият юритадиган, қишлоқ хўжалиги бошқарув тизимини имплементация қилишга кўмаклаш мақсадида “Аграр тармоқ бошқарув тузилмалари фаолиятини таҳлил қилиш ва координация офиси”ни ташкил этиш асосланган;
“Аграр тармоқ нодавлат бошқарув тузилмалари Миллий Федерация”си ташкил этиш орқали қишлоқ хўжалигида давлат ва нодавлат бошқарув органлари, аграр тармоқ уюшмалари фаолияти самарадорлигини ошириш, улар ўртасидаги интеграцияни барқарор ривожлантириш таклиф этилган ҳамда уни иқтисодий ва ҳуқуқий қўллаб – қувватлаш механизмлари асосланган;
бошқарув ходимлар сони, жалб этилган инвестициялар, рақамлаштириш даражаси каби омилларни эътиборга олган ҳолда қишлоқ хўжалиги бошқарув харажатлари ўзгаришининг 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қишлоқ хўжалиги соҳасининг бошқарув тизими самарадорлиги ошириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
қишлоқ хўжалигида давлат бошқаруви самарадорлигини баҳолашда индикаторлар ва субиндикаторларга асосланган тизимли ёндашув таклиф этилган бўлиб у Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 6 октябрдаги 05/03-04-608 сон маълумотномаси). Натижада, қишлоқ хўжалигида давлат бошқаруви самарадорлигини баҳолашда индикаторлар ва субиндикаторлар орқали аграр секторидаги ислоҳотлар самарадорлигини миқдорий ва сифатий мезонлар орқали баҳолаш, самарали бошқарув механизмларини шакллантириш ҳамда таҳлил жараёнида аниқлик ва шаффофликни таъминлаш имкониятлари асосланган;
“проактив” ва “нексус” ёндашувлар асосида фаолият юритадиган қишлоқ хўжалиги бошқарув тизимини имплементация қилишга кўмаклаш мақсадида “Аграр тармоқ бошқарув тузилмалари фаолиятини аналитик таҳлил қилиш ва координация офиси”ни ташкил этиш бўйича амалий жиҳатдан асосланган таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 6 октябрдаги 05/03-04-608 сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга татбиқ этилиши қишлоқ хўжалигини ривожлантиришга йўналтирилган стратегик режаларни амалга ошириш учун мувофиқлаштириш, ҳар бир вазирлик ва ташкилотнинг фаолиятини аниқ белгилаш ва уларнинг натижаларга эришишга кўмаклашиш орқали соҳадаги барқарорликни ва самарадорликни оширишга хизмат қилиши асосланган;
қишлоқ хўжалигида давлат ва нодавлат бошқарув органлари фаолияти самарадорлигини ошириш, улар ўртасидаги интеграцияни барқарор ривожлантириш мақсадида аграр тармоқ уюшмалари ўртасида “Аграр тармоқ нодавлат бошқарув тузилмалари Миллий Федерация”си ташкил этиш юзасидан таклифлар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 6 октябрдаги 05/03-04-608 сон маълумотномаси). Натижада, нодавлат ташкилотлар орқали маҳсулот етиштирувчилар ва бошқарув органлари муносабатини янада мустаҳкамлаш, хўжаликлар манфаатларини ҳимоя қилиш ва уларга модификациялашга ёрдам бериш орқали қишлоқ хўжалиги бошқарув самарадорлигини ошириш имконияти асосланган;
қишлоқ хўжалиги бошқарув тизими самарадорлигини оширишда бошқарув харажатлари ўзгариши бўйича кўп омилли эконометрик модел асосида 2030 йилга қадар ўрта муддатли прогноз кўрсатгичлари Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 6 октябрдаги 05/03-04-608 сон маълумотномаси). Натижада, 2030-йилга бориб, қишлоқ хўжалиги бошқарув харажатлари миқдорининг ўзгариши прогноз қилинган.