Саидов Хаётжон Рахматуллоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тижорат банкларида муаммоли кредитларни бошқариш амалиётини такомиллаштириш”
08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит” (иқтисодиёт фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Iqt4116
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
Илмий раҳбар: Бобокулов Тулкин Ибодуллоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий Кенгаш рақами: Термиз давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи
PhD.03/2025.27.12.1.12.02 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Термиз давлат университети Иқтисодиёт факултети декани, Иқтисодиёт фанлар доктори, профессор Абдуғаниев Отабек Аллажонович ҳамда Халқаро Нордик Университети профессори, иқтисодиёт фанлари доктори Абдуллаев Зафар Алижоновичлар тавсия этилади.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси.
Диссертация йўналиши: амалий ва назарий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон Республикасида муаммоли кредитларни бошқариш амалиётини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
муддати ўтган кредитларнинг йўл қўйиш мумкин бўлган чегаравий даражасини ҳисоблашда муддатида қайтмаган барча кредитлар, шу жумладан, суд жараёнидаги кредитлар ҳисобга олиниши ва унинг даражаси 5,0 фоизга етиши билан 2,0-2,5 фоизини банкнинг балансидан чиқарилиши таклифи асосланган;
кредит олувчининг суверен кредит рейтинги билан унга берилган кредитнинг риск даражаси ўртасидаги тескари мутаносибликни ифодаловчи кредит рискини баҳолашнинг стандартлашган усулини жорий этиш орқали кредит риски даражасини пасайтириш таклифи асосланган;
кредит портфелининг тармоқ хусусиятига ва кредитнинг турларига кўра диверсификация қилишни таъминлаган ҳолда, умидсиз кредитларни ўз вақтида банкнинг балансидан чиқариш ва юқори ликвидли таъминотга эга кредитларнинг кредит портфелидаги улушини ошириш таклифи асосланган;
трансакцион депозитларнинг брутто депозитлар ҳажмидаги, банкнинг қимматли қоғозларини сотишдан олинган пул маблағларининг мажбуриятлар умумий ҳажмидаги салмоғини ошириш ҳамда регулятив капиталнинг ўсиш суръатини беқарор пассивларнинг ўсиш суръатидан юқори бўлишини таъминлаш орқали кредитларнинг ресурс таъминотини яхшилаш таклифи асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон Республикасида муаммоли кредитларни бошқариш амалиётини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклифлар ва амалий тавсиялар асосида:
муддати ўтган кредитларнинг йўл қўйиш мумкин бўлган чегаравий даражасини ҳисоблашда муддатида қайтмаган барча кредитлар, шу жумладан, суд жараёнидаги кредитлар ҳисобга олиниши ва унинг даражаси 5,0 фоизга етиши билан 2,0-2,5 фоизини банкнинг балансидан чиқарилиши таклифи Ўзсаноатқурилишбанк амалиётига жорий этилган (Ўзсаноатқурилишбанкнинг 2024-йил 19-декабрдаги 127-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга татбиқи натижасида Ўзсаноатқурилишбанкда таснифланган кредитларнинг умумий ҳажмида шубҳали кредитларнинг салмоғи 2023-йилда 2022-йилга нисбатан 0,4 фоизли пунктга камайган;
кредит олувчининг суверен кредит рейтинги билан унга берилган кредитнинг риск даражаси ўртасидаги тескари мутаносибликни ифодаловчи кредит рискини баҳолашнинг стандартлашган усулини жорий этиш орқали кредит риски даражасини пасайтириш таклифи Ўзсаноатқурилишбанк амалиётига жорий этилган (Ўзсаноатқурилишбанкнинг 2024-йил 19-декабрдаги 127-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга татбиқи натижасида Ўзсаноатқурилишбанкда кредитлар бўйича захираларнинг активлар бўйича йўқотишлар захираси ҳажмидаги салмоғи 2023-йилда 2022-йилга нисбатан 21,2 фоизли пунктга пасайган;
кредит портфелининг тармоқ хусусиятига ва кредитнинг турларига кўра диверсификация қилишни таъминлаган ҳолда, умидсиз кредитларни ўз вақтида банкнинг балансидан чиқариш ва юқори ликвидли таъминотга эга кредитларнинг кредит портфелидаги улушини ошириш таклифи таклифи Ўзсаноатқурилишбанк амалиётига жорий этилган (Ўзсаноатқурилишбанкнинг 2024-йил 19-декабрдаги 127-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга татбиқи натижасида Ўзсаноатқурилишбанкда брутто кредитларнинг даромадлилик даражаси 2023-йилда 2022-йилга нисбатан 1,5 фоизли пунктга ошган;
трансакцион депозитларнинг брутто депозитлар ҳажмидаги, банкнинг қимматли қоғозларини сотишдан олинган пул маблағларининг мажбуриятлар умумий ҳажмидаги салмоғини ошириш ҳамда регулятив капиталнинг ўсиш суръатини беқарор пассивларнинг ўсиш суръатидан юқори бўлишини таъминлаш орқали кредитларнинг ресурс таъминотини яхшилаш таклифи Ўзсаноатқурилишбанк амалиётига жорий этилган (Ўзсаноатқурилишбанкнинг 2024-йил 19-декабрдаги 127-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга татбиқи натижасида Ўзсаноатқурилишбанкда барқарор ресурсларнинг пассивлар ҳажмидаги салмоғи 2023-йилда 2022-йилга нисбатан 0,2 фоизли пунктга ошган.
Мазкур таклифларнинг амалиётга жорий этилиши тижорат банкларида муаммоли кредитларни бошқаришда ижобий натижаларга эришиш мумкин.