Махмудова Дилноза Хайтмирзаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларда когнитив компетентликни ривожлантириш технологияси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.PhD/Ped4147.
Илмий раҳбар: Ходжаев Бегзод Худойбердиевич педагогика фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.22.02
Расмий оппонентлар: Эргашев Бобиржон Боходирович, педагогика фанлари доктори, профессор; Ҳакимова Муҳаббат Файзиевна, педагогика фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Андижон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантириш технологиясини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак ўқитувчиларда когнитив компетентликни ривожлантиришнинг методик тузилмаси мазкур жараён компонентлари таркибига диагностик ва акмеологик асосларни мақсадли жалб этиш, софт скиллс билан конвергенциясини таъминлаш бўйича анъанавий ва инновацион касбий режалаштириш назарияларини интеграциялаш мантиқига устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган;
акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари педагог меҳнатидаги профессионаллик ва унинг натижасида таълим тизимларининг самарали фаолият юритишига доир муаммоларни чуқур таҳлил қилиш имконини берадиган педагогик психология, педагогик маҳорат ва таълим акмеологияси ўртасидаги чамбарчас боғлиқликнинг детерминантлигини қатъий белгилаш орқали такомиллаштирилган;
шахс акмеологик йўналганлиги асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантириш моделининг ташкилий-технологик компоненти талабалар шахсининг мотивацион-қадриятли ва йўналтирувчи-фаолиятли соҳаларига мақсадли таъсир кўрсатишга қаратилган таълим мазмуни билан боғлиқ, шахсий-фаолиятли, амалий-технологик акмеопедагогик шарт-шароитларни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган;
акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг хусусий-методик технологияси педагогик фаолиятни амалга оширишга доир когнитив тасаввурларни шакллантирадиган репродуктив, педагогик фаолиятни амалга оширишга нисбатан акмеологик-когнитив стратегиялар ўзлаштириш имконини берадиган продуктив, талабаларнинг индивидуал-ижодий тайёргарлигини ривожлантирадиган креатив даражаларга мувофиқ фаолият алгоритмини ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларда когнитив компетентликни ривожлантириш бўйича тадқиқот натижалари асосида:
бўлажак ўқитувчиларда когнитив компетентликни ривожлантиришнинг методик тузилмасини мазкур жараён компонентлари таркибига диагностик ва акмеологик асосларни мақсадли жалб этиш, софт скиллс билан конвергенциясини таъминлаш бўйича анъанавий ва инновацион касбий режалаштириш назарияларини интеграциялаш мантиқига устуворлик бериш асосида аниқлаштиришга доир таклифлар “Педагогик технология” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-майдаги 232-сонли буйруғи, 232-680 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларда когнитив компетентликни ривожлантириш тизимини лойиҳалашга хизмат қилган;
акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятларини педагог меҳнатидаги профессионаллик ва унинг натижасида таълим тизимларининг самарали фаолият юритишига доир муаммоларни чуқур таҳлил қилиш имконини берадиган педагогик психология, педагогик маҳорат ва таълим акмеологияси ўртасидаги чамбарчас боғлиқликнинг детерминантлигини қатъий белгилаш орқали такомиллаштиришга оид таклифлар “Бошланғич математика курси назарияси” дарслиги мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновасиялар вазирлигининг 2023-йил 25-августдаги 391-сонли буйруғи, 161662 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларини ижодий-когнитив фаолиятини ривожлантиришга хизмат қилган;
шахс акмеологик йўналганлиги асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантириш моделининг ташкилий-технологик компонентини талабалар шахсининг мотивацион-қадриятли ва йўналтирувчи-фаолиятли соҳаларига мақсадли таъсир кўрсатишга қаратилган таълим мазмуни билан боғлиқ, шахсий-фаолиятли, амалий-технологик акмеопедагогик шарт-шароитларни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Педагогик технология” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-майдаги 232-сонли буйруғи, 232-680 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг акмеолгоик технологияларини такомиллаштиришга хизмат қилган;
акмеологик ёндашув асосида бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг хусусий-методик технологиясини педагогик фаолиятни амалга оширишга доир когнитив тасаввурларни шакллантирадиган репродуктив, педагогик фаолиятни амалга оширишга нисбатан акмеологик-когнитив стратегиялар ўзлаштириш имконини берадиган продуктив, талабаларнинг индивидуал-ижодий тайёргарлигини ривожлантирадиган креатив даражаларга мувофиқ фаолият алгоритмини ишлаб чиқиш орқали такомиллаштиришга доир таклифлар “Педагогик технология” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-майдаги 232-сонли буйруғи, 232-680 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив компетентлигини ривожлантиришнинг амалий-технологик тизимини ривожлантиришга хизмат қилган.
