Islamov Karim Sayidmuradovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «To‘g‘onsiz suv olishda daryoning gidravlik va nanos rejimlari», 05.09.07-“Gidravlika va muhandislik gidrologiyasi” (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3.PhD/T4031.
Ilmiy rahbar: Bazarov Dilshod Rayimovich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti.
Ilmiy Kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, Ilmiy Kengash nomi: Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi PhD.26/26.01.2023.T.109.03. raqamli Ilmiy Kengash.
Rasmiy opponentlar: Sobir Samatovich Eshev - Qarshi davlat texnika universiteti “Gidravlika va muhandislik inshootlari qurilishi” kafedrasi mudiri, texnika fanlari doktori, professor.
Baxtiyar Maxmudovich Shakirov - Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar Instituti “Elektr energiyasi va nasos stansiyalaridan foydalanish” kafedrasi mudiri, texnika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. To‘g‘onsiz suv olishda daryoning gidravlik va nanos rejimlarini baholash usullarini takomillashtirishdan iboratdir.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
nazariy va eksperimental tadqiqotlar asosida to‘g‘onsiz suv oluvchi kanalga nanoslar kirishini kamaytirishni gidravlik konstruksiyalarini asoslash orqali oqimni yo‘naltiruvchi yoriq xandakni yangi konstruktiv elementlari ishlab chiqilgan;
o‘zani engil yuviluvchan daryolardan to‘g‘onsiz suv olishda oqimning beqaror harakatini hisoblash usullari takomillashtirish orqali nanoslarni taqsimlanishi va yo‘nalishi bashorat qilingan;
to‘g‘onsiz suv olish kanaliga oqimni yo‘naltiruvchi inshootlarni joylashish o‘rnini gidravlik konstruksiyalari sonli tadqiqotlar asosida ishlab chiqilgan;
dala tadqiqotlari asosida kam suvli davrlarda daryodan to‘g‘onsiz suv olish sohasida oqimning gidravlik xususiyatlari va daryoning o‘zan jarayonlari baholangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. To‘g‘onsiz suv olishda o‘zan jarayonlari jadalligini baholash va inshootning ekspluatatsion sharoitini ilmiy va eksperimental olingan natijalar asosida takomillashtirish:
to‘g‘onsiz suv olish hududida suv oqimining harakatini ifodalovchi ikki o‘lchamli takomillashtirilgan matematik modeli Suv xo‘jaligi vazirligi tasarrufidagi Qarshi magistral kanalidan foydalanish boshqarmasi tomonidan amaliyotga joriy qilingan(Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 08-yanvardagi 02/07-100-sonli ma’lumotnomasi). Natijada suv oqimi va o‘zan tubi oqiziqlari orasidagi bog‘lanish qonuniyatlari va to‘g‘onsiz suv olish inshooti sohasida o‘zandagi jarayonlar xarakterini aniqlash imkoni yaratilgan;
suv olish kanaliga oqimni yo‘naltiruvchi Yoriq xandaqning gidravlik konstruksiyalarini inobatga olgan holda takomillashtirish bo‘yicha olingan tadqiqotlar Suv xo‘jaligi vazirligi tasarrufidagi Qarshi magistral kanalidan foydalanish boshqarmasi tomonidan amaliyotga joriy qilingan(Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 08-yanvardagi 02/07-100-sonli ma’lumotnomasi). Natijada to‘g‘onsiz suv olishda o‘zan jarayonlari o‘zgarishini oldi olingan va oqimni suv olish kanaliga yo‘naltirish orqali eksplutatsiya samaradorligini 12 foizga yaxshilash imkoni yaratilgan;
daryodan to‘g‘onsiz suv olish inshooti sohasida vaqtga bog‘liq ravishda oqim tezliklarini yuza maydon bo‘yicha taqsimlanishini va oqimdagi nanoslar harakatini o‘zgarishini inobatga olgan holda oqim yo‘nalishini bashorat qilish imkoniyati Suv xo‘jaligi vazirligi tasarrufidagi Qarshi magistral kanalidan foydalanish boshqarmasi tomonidan amaliyotga joriy qilingan(Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 08- yanvardagi 02/07-100-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, ishlab chiqilgan dastur yordamida oqim tezliklarining yuza maydon bo‘yicha taqsimlanishi va nanoslar yo‘nalishini bashorat qilish, daryodan to‘g‘onsiz suv olishda inshoot ish rejimining ta’siri natijasida sodir bo‘ladigan o‘zan jarayonlarini oldini olish imkoniyati yaratilgan.
Sonli tadqiqotlar asosida ishlab chiqilgan gidravlik konstruksiyalari Suv xo‘jaligi vazirligi tasarrufidagi Qarshi magistral kanalidan foydalanish boshqarmasi tomonidan amaliyotga joriy qilingan(Suv xo‘jaligi vazirligining 2025- yil 08-yanvardagi 02/07-100-sonli ma’lumotnomasi). Natijada gidravlik konstruksiyalarni qo‘llash asosida o‘zanni tozalash ishlari samaradorligi ortib, yilning suv kam bo‘lgan davrlarida oqimni suv olish kanaliga yo‘naltirish imkoniyati yaratildi.