Бурхонова Азиза Ихтиёровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабаларда ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш" 13.00.02 -Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (инглиз тили), (Педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.2.PhD/Ped9991
Диссертация бажарилган муассаса номи: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Пулатова Дурдона Равшановна. Пҳд, доцент
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.04.
Расмий оппонентлар: Комилов Нодирбек Боқижонович педагогика фанлари доктори, professor. Нишонбекова Саида Умурбек қизи педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат чет тиллар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аhамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мақсади талабаларда ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришдан иборат
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари тил бирликлари орқали маъно ва синтактик муносабатларни ифодалашга кўра ёзма ифодада жанр-композицион яхлитликнинг рефлексив-аналитик намоён бўлишига кўра ёзма дискурсда мазмуннинг иерархик ташкил етилиши жанр меъёрларининг метаматн даражасида онгли қайта тузишга кўра аниқлаштирилган;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш модели матнни англаш ва уни ёзма қайта ифодалашни ягона когнитив-дискурсив фаолият сифатида талқин қилишга кўра ўқиш ва ёзиш босқичларини конвергент дидактик моделлаштириш ўқув матни билан ишлашнинг integral мантиғини ривожлантиришга йўналтирилган ҳолда такомиллаштирилган;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш методикаси муаммоли ўқиш ва академик жанрларни ўзлаштириш жараёнларини multimodal дидактик уйғунликлаштиришда матнни қайта тузиш ва баҳолаш матн билан ишлашнинг дидактик ссенарийларини мазмуний-консептуал қайта ифодалаш фаолиятини касбий-академик дискурсга босқичма-босқич жалб етилиши когнитив жараён сифатида такомиллаштирилган;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш самарадорлиги ёзма топшириқларни ижодий бажариш сифати ва матн таҳлил тезлигини оширишга йўналтирилган интегратив кўникмалар лингвистик-контекстуал матн динамикасида матн мазмунини когнитив қайта ишлаш асосида оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантиришга оид олинган илмий натижалар асосида:
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари тил бирликлари орқали маъно ва синтактик муносабатларни ифодалашга кўра ёзма ифодада жанр-композицион яхлитликнинг рефлексив-аналитик намоён бўлишига кўра ёзма дискурсда мазмуннинг иерархик ташкил етилиши жанр меъёрларининг метаматн даражасида онгли қайта тузишга оид таклифлар "Ўқиш ва ёзув амалиёти" ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Тошкент давлат педагогика университети кенгашининг 2024-йил 24 - сентябрдаги 2.3/1-сонли қарори). Натижада, талабаларнинг инглиз тилида ўқиб тушуниш (academic reading) ва ёзма дискурсни таҳлилий идрок етиш кўникмалари жанр-композицион яхлитликни англаш асосида ривожлантирилди;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш модели матнни англаш ва уни ёзма қайта ифодалашни ягона когнитив-дискурсив фаолият сифатида талқин қилишга кўра ўқиш ва ёзиш босқичларини конвергент дидактик моделлаштириш ўқув матни билан ишлашнинг integral мантиғини ривожлантиришга йўналтирилган ҳолда такомиллаштиришга оид таклиф ва хулосалари "Ўқиш ва ёзув амалиёти" ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Тошкент давлат педагогика университети кенгашининг 2024-йил 24 - сентябрдаги 2.3/1-сонли қарори). Натижада, инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини интегратив ривожлантиришга йўналтирилган когнитив-дискурсив model асосида мустақил таълим фаолиятини самарали ташкил етиш имконияти кенгайди;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш методикаси муаммоли ўқиш ва академик жанрларни ўзлаштириш жараёнларини multimodal дидактик уйғунликлаштиришда матнни қайта тузиш ва баҳолаш матн билан ишлашнинг дидактик ссенарийларини мазмуний-консептуал қайта ифодалаш фаолиятини касбий-академик дискурсга босқичма-босқич жалб етилиши когнитив жараён сифатида такомиллашишига оид тавсиялар "Ўқиш ва ёзув амалиёти" ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Тошкент давлат педагогика университети кенгашининг 2024-йил 24 - сентябрдаги 2.3/1-сонли қарори). Натижада, муаммоли ўқиш ва академик жанрлар билан ишлаш орқали талабаларнинг ёзма фикрни мантиқий тузиш ва матнни қайта ифодалаш (academic writing skills) кўникмаларини ривожлантириш методикаси такомиллаштирилди;
талабаларда инглиз тилида ўқиш ва ёзиш кўникмаларини ривожлантириш самарадорлиги ёзма топшириқларни ижодий бажариш сифати ва матн таҳлил тезлигини оширишга йўналтирилган интегратив кўникмалар лингвистик-контекстуал матн динамикасида матн мазмунини когнитив қайта ишлаш асосида таъминланишига оид таклиф ва хулосалар "Ўқиш ва ёзув амалиёти" ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Тошкент давлат педагогика университети кенгашининг 2024-йил 24-сентябрдаги 2.3/1-сонли қарори). Натижада талабаларнинг инглиз тилида ўқиш тезлиги, матн мазмунини когнитив қайта ишлаш ва ижодий ёзма топшириқларни бажариш сифатини оширишга хизмат қилувчи методик ёндашувларнинг самарадорлиги кучайтирилди.