Burxonova Aziza Ixtiyorovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtissoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Talabalarda o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish" 13.00.02 -Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (ingliz tili), (Pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/Ped9991
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti.
Ilmiy rahbar: Pulatova Durdona Ravshanovna. Phd, dotsent
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.04.
Rasmiy opponentlar: Komilov Nodirbek Boqijonovich pedagogika fanlari doktori, professor. Nishonbekova Saida Umurbek qizi pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori.
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat chet tillar instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi maqsadi talabalarda o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirishdan iborat
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari til birliklari orqali ma’no va sintaktik munosabatlarni ifodalashga ko‘ra yozma ifodada janr-kompozision yaxlitlikning refleksiv-analitik namoyon bo‘lishiga ko‘ra yozma diskursda mazmunning ierarxik tashkil etilishi janr me’yorlarining metamatn darajasida ongli qayta tuzishga ko‘ra aniqlashtirilgan;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish modeli matnni anglash va uni yozma qayta ifodalashni yagona kognitiv-diskursiv faoliyat sifatida talqin qilishga ko‘ra o‘qish va yozish bosqichlarini konvergent didaktik modellashtirish o‘quv matni bilan ishlashning integral mantig‘ini rivojlantirishga yo‘naltirilgan holda takomillashtirilgan;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi muammoli o‘qish va akademik janrlarni o‘zlashtirish jarayonlarini multimodal didaktik uyg‘unliklashtirishda matnni qayta tuzish va baholash matn bilan ishlashning didaktik ssenariylarini mazmuniy-konseptual qayta ifodalash faoliyatini kasbiy-akademik diskursga bosqichma-bosqich jalb etilishi kognitiv jarayon sifatida takomillashtirilgan;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish samaradorligi yozma topshiriqlarni ijodiy bajarish sifati va matn tahlil tezligini oshirishga yo‘naltirilgan integrativ ko‘nikmalar lingvistik-kontekstual matn dinamikasida matn mazmunini kognitiv qayta ishlash asosida oshirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirishga oid olingan ilmiy natijalar asosida:
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari til birliklari orqali ma’no va sintaktik munosabatlarni ifodalashga ko‘ra yozma ifodada janr-kompozision yaxlitlikning refleksiv-analitik namoyon bo‘lishiga ko‘ra yozma diskursda mazmunning ierarxik tashkil etilishi janr me’yorlarining metamatn darajasida ongli qayta tuzishga oid takliflar "O‘qish va yozuv amaliyoti" o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti kengashining 2024-yil 24 - sentyabrdagi 2.3/1-sonli qarori). Natijada, talabalarning ingliz tilida o‘qib tushunish (academic reading) va yozma diskursni tahliliy idrok etish ko‘nikmalari janr-kompozision yaxlitlikni anglash asosida rivojlantirildi;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish modeli matnni anglash va uni yozma qayta ifodalashni yagona kognitiv-diskursiv faoliyat sifatida talqin qilishga ko‘ra o‘qish va yozish bosqichlarini konvergent didaktik modellashtirish o‘quv matni bilan ishlashning integral mantig‘ini rivojlantirishga yo‘naltirilgan holda takomillashtirishga oid taklif va xulosalari "O‘qish va yozuv amaliyoti" o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti kengashining 2024-yil 24 - sentyabrdagi 2.3/1-sonli qarori). Natijada, ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini integrativ rivojlantirishga yo‘naltirilgan kognitiv-diskursiv model asosida mustaqil ta’lim faoliyatini samarali tashkil etish imkoniyati kengaydi;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi muammoli o‘qish va akademik janrlarni o‘zlashtirish jarayonlarini multimodal didaktik uyg‘unliklashtirishda matnni qayta tuzish va baholash matn bilan ishlashning didaktik ssenariylarini mazmuniy-konseptual qayta ifodalash faoliyatini kasbiy-akademik diskursga bosqichma-bosqich jalb etilishi kognitiv jarayon sifatida takomillashishiga oid tavsiyalar "O‘qish va yozuv amaliyoti" o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti kengashining 2024-yil 24 - sentyabrdagi 2.3/1-sonli qarori). Natijada, muammoli o‘qish va akademik janrlar bilan ishlash orqali talabalarning yozma fikrni mantiqiy tuzish va matnni qayta ifodalash (academic writing skills) ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi takomillashtirildi;
talabalarda ingliz tilida o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish samaradorligi yozma topshiriqlarni ijodiy bajarish sifati va matn tahlil tezligini oshirishga yo‘naltirilgan integrativ ko‘nikmalar lingvistik-kontekstual matn dinamikasida matn mazmunini kognitiv qayta ishlash asosida ta’minlanishiga oid taklif va xulosalar "O‘qish va yozuv amaliyoti" o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Toshkent davlat pedagogika universiteti kengashining 2024-yil 24-sentyabrdagi 2.3/1-sonli qarori). Natijada talabalarning ingliz tilida o‘qish tezligi, matn mazmunini kognitiv qayta ishlash va ijodiy yozma topshiriqlarni bajarish sifatini oshirishga xizmat qiluvchi metodik yondashuvlarning samaradorligi kuchaytirildi.
