Алишерова Зулфия Толибджановнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўсмирлар ижтимоий-психологик мослашувига эмоционал интеллектнинг таъсири», 19.00.06 – Ёш ва педагогиc психология. Ривожланиш психологияси (психология фанлари).
Диссертация мавзуси роъйхатга олинган рақам: Б2025.3.PhD/P1191.
Илмий раҳбар: Халимова Машрабой Вахидовна, психология фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат педагогика институти.
ИК фаолият коърсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Камилова Нодира Гайратовна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Мамаюсупова Ирода Хамидовна, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD),
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йоъналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ўсмирларнинг эмоционал интеллект даражаси ва уларнинг ижтимоий-психологик мослашув даражаси ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш асосида илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўсмирларнинг эмоционал интеллектини жинс ва ҳудудий жойлашуви жиҳатидан тадқиқ қилиш орқали эмоционал интеллекти ва ижтимоий-психологик мослашуви ўртасидаги ўзаро алоқадорлик психологик жиҳатдан тизимли таҳлил қилиш асосида қизлар ва ўгʻил болалар ўртасида ижтимоий мослашувга оид кўрсаткичлар аниқлаштирилган.
ўсмирларнинг эмоционал интеллект ва ижтимоий-психологик мослашувида “жинсий тафовутлар аниқланмаганлигига” кўра “рефлектив бошқарув стратегиялари контекстида” комплекс тарзда баҳоланиб, дифференциал диагностика ва индивидуал ривожланиш дастурларини ишлаб чиқиш орқали муҳим методологик жиҳати асосланган.
ўсмирларнинг эмоционал интеллект ва ижтимоий-психологик мослашув даражалари шахсий ва шахслараро омилларнинг уйгʻунлиги, айниқса, “эмпатия”, “ўз-ўзини рагʻбатлантириш” ва “шахслараро интеллект” каби компонентлар ўсмирларнинг мослашувчанлигини, эмосионал қулайлигини ва ўзига бўлган ишончини белгиловчи етакчи психологик механизмлар сифатида идентификасияси далилланган.
ўсмирларнинг ижтимоий-психологик мослашувини оширишга хизмат қилувчи ривожлантирувчи психологик дастур ишлаб чиқиш орқали ижтимоий адаптасиянинг аффектив, когнитив ва коммуникатив компонентларига тизимли ёндошув, эмоционал барқарорлик ва шахсий етакчилик сифатлари ривожланган ўсмирларни жамоадаги ўрни, мулоқот сифати ва ўзига бўлган ишончини сезиларли даражада мустаҳкамланганлиги далилланган
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Ўсмирлар ижтимоий-психологик мослашувига эмоционал интеллектнинг таъсирига оид муаммони тадқиқ этиш натижасида:
ўсмирларнинг эмоционал интеллектини жинс ва ҳудудий жойлашуви жиҳатидан тадқиқ қилиш орқали эмоционал интеллекти ва ижтимоий-психологик мослашуви ўртасидаги ўзаро алоқадорлик психологик жиҳатдан тизимли таҳлил қилиш асосида қизлар ва ўгʻил болалар ўртасида ижтимоий мослашувга оид кўрсаткичлар аниқлаштирилганлигига доир хулосалар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19 -июндаги ПМ-368-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Диффиренсиал психология » модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-368а-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирларнинг эмоционал интеллекти ва ижтимоий-психологик мослашув ўртасидаги ўзаро алоқадорлик психологик жиҳатдан тизимли ўрганилиб ҳамда бу боғлиқликнинг назарий асослари ишлаб чиқилиши бу соҳадаги ишларни назарий ва эмперик ўрганиш имконини кенгайтирган.
ўсмирларнинг эмоционал интеллект ва ижтимоий-психологик мослашувида “жинсий тафовутлар аниқланмаганлигига” кўра “рефлектив бошқарув стратегиялари контекстида” комплекс тарзда баҳоланиб, дифференциал диагностика ва индивидуал ривожланиш дастурларини ишлаб чиқиш орқали муҳим методологик жиҳати асосланган янгилик Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19 -июндаги ПМ-368-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Диффиренсиал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-368а-сонли маълумотномаси). Натижада Ўсмирларнинг эмоционал интеллекти ва ижтимоий-психологик мослашуви “жинсий нейтрал ёндашув ва “рефлектив бошқарув стратегиялари контекстида” комплекс тарзда баҳоланиб, дифференциал диагностика ва индивидуал ривожланиш дастурларини ишлаб чиқишда муҳим методологик жиҳати аниқланган.
ўсмирларнинг эмоционал интеллект ва ижтимоий-психологик мослашув даражалари шахсий ва шахслараро омилларнинг уйгʻунлиги, айниқса, “эмпатия”, “ўз-ўзини рагʻбатлантириш” ва “шахслараро интеллект” каби компонентлар ўсмирларнинг мослашувчанлигини, эмосионал қулайлигини ва ўзига бўлган ишончини белгиловчи етакчи психологик механизмлар сифатида идентификасияси далилланган янгилик Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19 -июндаги ПМ-368-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Диффиренсиал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-368а-сон маълумотномаси). Натижада эмоционал интеллект турларидан “эмпатия”, ўз-ўзини рағбатлантириш ва “шахслараро интеллект” каби компонентлар ўсмирларнинг мослашувчанлигини, эмоционал қулайлигини ва ўзига бўлган ишончини белгиловчи етакчи психологик механизмлар сифатида идентификациясилаши кенгайтирилган.
ўсмирларнинг ижтимоий-психологик мослашувини оширишга хизмат қилувчи ривожлантирувчи психологик дастур ишлаб чиқиш орқали ижтимоий адаптасиянинг аффектив, когнитив ва коммуникатив компонентларига тизимли ёндошув, эмоционал барқарорлик ва шахсий етакчилик сифатлари ривожланган ўсмирларни жамоадаги ўрни, мулоқот сифати ва ўзига бўлган ишончини сезиларли даражада мустаҳкамланганлиги далилланган янгилик Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19 -июндаги ПМ-368-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Диффиренсиал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-368а-сон маълумотномаси). Натижада ижтимоий-психологик мослашувда аффектив, когнитив ва коммуникатив компонентларига тизимли ёндашув, эмоционал барқарорлик ва шахсий етакчилик сифатлари ривожланган ўсмирларни жамоадаги ўрни, мулоқот сифати ва ўзига бўлган ишончини сезиларли даражада мустаҳкамлаш самарадорлиги ошган.