Норматов Ёдгор Маманазаровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Тупроқ ҳосил қилувчи омилларнинг тупроқлар унумдорлигига таъсирини геоахборот тизими технологиялари асосида баҳолаш (Жиззах вилояти тупроқлари мисолида)», 03.00.13 - Тупроқшунослик (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.PhD/В857.
Илмий раҳбар: Бобомуродов Шуҳрат Меҳрибонович, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти, DSc.08/2025.27.12.Qх.06.01.
Расмий оппонентлар: Раупова Нодира Баҳромовна, биология фанлари доктори, профессор; Шеримбетов Вафабай Халиллулаевич, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: тупроқ ҳосил қилувчи омилларнинг тупроқ унумдорлигига таъсирини геоахборот тизими технологиялари асосида баҳолаш ҳамда тупроқ унумдорлигини тиклаш ва оширишга қаратилган илмий-амалий ечимлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ГAТ технологиялари ва алгоритмлар асосида таҳлил қилинган тупроқ ҳосил қилувчи омилларнинг тупроқ унумдорлик хусусиятларига таъсири исботланган;
ГАТ технологиялари асосида рельеф омиллари (баландлик, қиялик ва экспозиция) таъсирида тупроқдаги гумус миқдори турлича бўлиши, хусусан, денгиз сатҳидан баландликнинг ортиб бориши ҳисобига гумус тўпланишини ошганлиги аниқланган;
ГАТ технологияларидан фойдаланиб, алгоритмтлар асосида ўсимлик қоплами таъсирида тупроқ унумдорлик хусусиятлари яхши бўлиши ва иқлим омиллари тупроқда тузлар йиғилиши ва гумус парчаланиши жараёнларига бевосита таъсир қилиши асосланган;
турли тупроқ ҳосил қилувчи омиллар таъсирида Зомин ва Арнасой туманларининг суғориладиган тупроқлари хоссаларининг ўзаро фарқланиши ГАТ технологияларидан фойдаланган ҳолда исботланган;
ГАТ маълумотлар базаси асосида тупроқ ҳосил қилувчи омиллар ва тупроқ унумдорлигининг ўзаро боғлиқлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тупроқ ҳосил қилувчи омилларнинг тупроқлар унумдорлигига таъсирини геоахборот тизими технологиялари асосида баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
суғориладиган типик бўз ҳамда суғориладиган бўз-ўтлоқи тупроқларининг тупроқ ҳосил бўлиш жараёнларига таъсир этган омилларни ГAТ технологиялари ёрдамида баҳолаш бўйича замонавий геоахборот тизими технологияларидан фойдаланиб Зомин тумани «Лайлак уя» ҳамда Aрнасой тумани «Қозоғистон» массивларининг 1:10000 миқёсли тупроқ ҳосил қилувчи омиллар (рельеф, иқлим, ўсимликлар қоплами, она жинс) хариталари «Лайлак уя» массивининг 141,4 гектар ҳамда «Қозоғистон» массивининг 109,5 гектар ер майдонларида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 1 августдаги 05/05-02-585-сон маълумотномаси). Натижада, массив суғориладиган типик бўз ва бўз-ўтлоқи тупроқ қопламларини муҳофаза қилиш ва агротехник, агромелиоратив тадбирлар ишлаб чиқиш имконини берган; 
Зомин тумани «Лайлак уя» массиви «Мirfayoz-O’tkirbek» ва Aрнасой тумани «Қозоғистон» массиви «Anvar xamkor-biznes» фермер хўжаликларининг 1:5 000 миқёсли тупроқларнинг озиқа элементлари билан таъминланганлик даражаси картограммалари фермер хўжаликларида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 1 августдаги 05/05-02-585-сон маълумотномаси). Натижада мазкур картографик материаллар фермер хўжаликлари тупроқларида органик ва минерал ўғитларни тупроққа табақалаштирилган ҳолда қўллаш, шўр ювиш тадбирларини ўтказиш орқали тупроқларга NPK ўғитларининг мақбул меъёр ва муддатларда қўллаш имконини берган;
«Aрнасой ва Зомин тумани суғориладиган тупроқларининг ҳолати» маълумотлар базаси Жиззах вилояти қишлоқ хўжалиги бошқармасида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 1 августдаги 05/05-02-585-сон маълумотномаси). Натижада, суғориладиган  тупроқларнинг механик таркиби, гумус билан таъминланганлик даражаси, озиқа элементларининг миқдори, тупроқларнинг шўрланиш ва шўрсизлантириш жараёнларини таҳлил қилиш ва шу асосда тегишли агротехник тадбирларни белгилашда асос сифатида хизмат қилган.