Айтбаева Гульзада Куанишбаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Хизмат кўрсатиш соҳасида давлат-хусусий шериклиги лойиҳалари самарадорлигини ошириш (Қорақалпоғистон Республикаси мисолида)”, 08.00.05 – Хизмат кўрсатиш тармоқлари иқтисодиёти (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Iqt4015.
Илмий раҳбар: Утемуратова Гулнарахан Хожаниязовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/30.01.2020.I.20.06.
Расмий оппонентлар: Досчанов Тангирберген, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Омонов Шермухаммад Бекмурот ўғли, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD)
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Қорақалпоғистон Республикасида хизмат кўрсатиш соҳасида амалга оширилаётган давлат-хусусий шериклик (ДХШ) лойиҳаларининг ташкилий-иқтисодий жиҳатдан самарадорлигини ошириш йўлларини аниқлаш, мавжуд муаммоларни таҳлил қилиш ва уларни бартараф этиш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “хизмат кўрсатиш соҳасида давлат-хусусий шериклиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни давлатнинг тартибга солувчи вазифаларини хусусий секторнинг инновацион сервис янгиликлари, рақамли технологиялар ва мижозга йўналтирилган хизмат стандарти билан бирлаштириш орқали хизматлар сифатини оширишга йўналтирилган “сифат-инновация-самарадорлик”ни таъминлаш нуқтаи назаридан такомиллаштирилган;
таълим хизматлари соҳасидаги ДХШ лойиҳаларини тайёрлаш ва уларни ҳимоя қилиш босқичида амалга ошириладиган бошқарув ҳаракатларини мониторинг қилишга оид ишлаб чиқилган махсус алгоритм “Манфаатдор томонлар гуруҳи”ни шакллантириш жараёнини татбиқ этиш орқали такомиллаштирилган;
Қорақалпоғистон Республикасидаги туризм ва соғлиқни сақлаш соҳаларида кластерлашув имкониятларини ДХШ механизмлари билан боғлашда Мўйноқ, Элликқалъа ва Чимбой ҳудудларида тарихий-маданий обидалар асосида “Туризм хизматлари кластери”, Нукус, Беруний ва Хўжайли туманларида хусусий клиникалар ва давлат шифохоналари асосида “Қорақалпоғистон соғлиқни сақлаш кластери”ни ташкил этиш таклифи ишлаб чиқилган;
Қорақалпоғистон Республикасида хизмат кўрсатиш соҳасига таъсир этувчи асосий омилларнинг ҳудудий ривожланиши хусусиятларини ифодаловчи эконометрик модел асосида 2030 йилгача мўлжалланган давр учун хизматлар ҳажмининг ўсиш прогнози кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Хизмат кўрсатиш соҳасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “хизмат кўрсатиш соҳасида давлат-хусусий шериклиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни давлатнинг тартибга солувчи вазифаларини хусусий секторнинг инновацион сервис янгиликлари, рақамли технологиялар ва мижозга йўналтирилган хизмат стандарти билан бирлаштириш орқали хизматлар сифатини оширишга йўналтирилган “сифат-инновация-самарадорлик”ни таъминлаш нуқтаи назаридан такомиллаштириш бўйича назарий ва услубий материаллардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Соҳа иқтисодиёти ва менежменти” (қорақалпоқ тилида) номли ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 4 мартдаги 55-сон буйруғи. Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда хизматлар сифатини оширишга йўналтирилган “сифат-инновация-самарадорлик”ни таъминлаш нуқтаи назаридан такомиллаштирилган “хизмат кўрсатиш соҳасида давлат-хусусий шериклиги” тушунчаси бўйича назарий билимларни янада чуқурлаштириш имкони яратилган;
таълим хизматлари соҳасидаги ДХШ лойиҳаларини тайёрлаш ва уларни ҳимоя қилиш босқичида амалга ошириладиган бошқарув ҳаракатларини мониторинг қилишга оид ишлаб чиқилган махсус алгоритмни “Манфаатдор томонлар гуруҳи”ни шакллантириш жараёнини татбиқ этиш орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигида амалиётда фойдаланиш учун қабул қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025 йил 3 октабрдаги № 02-06/9-10/1151-сон маълумотномаси). Ушбу таклифлардан фойдаланиш, бу босқичларни самарали амалга ошириш Қорақалпоғистон Республикасида таълим хизматлари бозорини модернизация қилиш ва хусусий секторни фаол жалб қилиш имконини берган;
Қорақалпоғистон Республикасидаги туризм ва соғлиқни сақлаш соҳаларида кластерлашув имкониятларини ДХШ механизмлари билан боғлашда Мўйноқ, Элликқалъа ва Чимбой ҳудудларида тарихий-маданий обидалар асосида “Туризм хизматлари кластери”, Нукус, Беруний ва Хўжайли туманларида хусусий клиникалар ва давлат шифохоналари асосида “Қорақалпоғистон соғлиқни сақлаш кластери”ни ташкил этиш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг хизмат кўрсатиш соҳасида ДХШ лойиҳаларини шакллантириш ва улар ижроси мониторингини ўтказиш жараёнида фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025 йил 3 октабрдаги № 02-06/9-10/1151-сон маълумотномаси). Ушбу таклифдан фойдаланиш ҳудудларда хизматлар сифатини ошириш ҳамда давлат ва хусусий сектор манфаатларини уйғунлаштириш имконини берган;
Қорақалпоғистон Республикасида хизмат кўрсатиш соҳасига таъсир этувчи асосий омилларнинг ҳудудий ривожланиши хусусиятларини ифодаловчи эконометрик модел асосида ишлаб чиқилган 2030 йилгача мўлжалланган давр учун хизматлар ҳажмининг ўсиш прогнози кўрсаткичлари Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши томонидан ҳудудни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш жараёнида фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг 2025 йил 3 октабрдаги № 02-06/9-10/1151-сон маълумотномаси). Бу эса хизмат кўрсатиш секторининг барқарор ривожланишини таъминлаш, истиқболда ички имкониятларни ишлаб чиқаришга қўшимча жалб этишга кўра жами хизматлар ҳажмини 30,8 %га ва аҳоли жон бошига тўғри келадиган хизматлар ҳажми 34,0 %га ошиши имконини яратишга муайян даражада хизмат қилган.