Останова Машхура Эгамбердиевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: «Иқтисодий ривожланишнинг инновацион моделига ўтиш шароитида инсон капитали сифатини ошириш истиқболлари», 08.00.10 – Демография. Меҳнат иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Iqt3568
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даража ва унвони: Зокирова Нодира Каландаровна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Г.В.Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетининг Тошкент шаҳридаги филиали, DSc.22/30.12.2019.I.100.01
Расмий оппонентлар: Умурзаков Баходир Хамидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Жабборова Зайнаб Мамасодиқовна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори ПҳД
Етакчи ташкилот: “Ипак йўли” туризм ва маданий мерос халқаро университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Инновацион иқтисодиётга ўтиш шароитида инсон капитали сифатини ошириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
миллий ривожланиш стратегиясига асосланган ҳолда инсон салоҳиятини ривожлантиришнинг тизимли ёндашувига кўра инсон капитали сифатини иқтисодий ўсиш ва инновацион фаолликнинг асосий драйвери сифатида баҳолаш, асосий компонентлар таркибини (таълим; соғломлик ва демографик; рақамли компетенсия; инновацион-тадбиркорлик; институционал-мотивация) қамраб олувчи инсон капитали сифатини ошириш модели таклиф этилган;
инсон капиталини ривожлантиришнинг инерсион, инновацион-институционал ва ресурс-институционал ссенарийлари асосланган ҳамда таълим ва кадрлар, илм-фан ва инновацияларга инвестициялар, меҳнат бозори, соғлиқни сақлаш, институционал, ўсиш манбалари ва кутилаётган натижаларига кўра тавсифлаб берилган;
инновацион ривожланиш моделига ўтиш шароитида ўрта ва узоқ муддатли истиқболда инсон капитали сифатини оширишнинг прогнозлаштириш механизмларини давлат-хусусий шериклик асосида янги инновацион тузилмалар яратиш, стартапларни бошланғич босқичларда грантлар ва менторлик орқали қўллаб-қувватлаш, инсон капитали сифатини баҳолаш механизмлари бўйича соҳавий баҳолаш моделларини жорий қилиш, таълим ва иш билан бандликнинг ижтимоий индикаторлари бўйича (Ҳуман Cапитал Индех) баҳолашни амалга ошириш кабилар асослаб берилган;
инновацион иқтисодиётни ривожлантириш шароитида инсон капитали сифатининг консептуал ёндашувлари асосида инсон салоҳиятининг таълим, рақамли, инновацион ва институционал компонентларини акс эттирувчи асосий кўрсаткичлар тизимини ўз ичига олган таркибий модели таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инновацион иқтисодий ўсиш жараёнида инсон капитали сифатини ошириш ва унинг иқтисодий ўсишга таъсирини аниқлаш борасида олинган натижалар асосида:
миллий ривожланиш стратегиясига асосланган ҳолда инсон салоҳиятини ривожлантиришнинг тизимли ёндашувига кўра инсон капитали сифатини иқтисодий ўсиш ва инновацион фаолликнинг асосий драйвери сифатида баҳолаш, асосий компонентлар таркибини (таълим; соғломлик ва демографик; рақамли компетенсия; инновацион-тадбиркорлик; институционал-мотивация) қамраб олувчи инсон капитали сифатини ошириш модели бўйича таклиф Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан “Олий таълим тизимини 2030-йилгача ривожлантириш стратегияси”ни ҳамда Ўзбекистон Республикаси олий таʼлими тизимини 2030-йилгача ривожлантириш консепсиясининг мақсадли коʻрсаткичлари ишлаб чиқишда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 9-апрелдаги 03/17-995-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф инсон капитали сифатини оширишнинг методолгик-услубий асосларини такомиллаштиришга кўра йўналиш бўйича тегишли қарорлар қабул қилишнинг илмий даражасини оширшга муайян даражада хизмат қилган;
инсон капиталини ривожлантиришнинг инерсион, инновацион-институсионал ва ресурс-институционал ссенарийлари асосланган ҳамда таълим ва кадрлар, илм-фан ва инновацияларга инвестициялар, меҳнат бозори, соғлиқни сақлаш, институционал, ўсиш манбалари ва кутилаётган натижаларига асосий йўналишлари кўра тавсифланган таклифдан Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан “Олий таълим тизимини 2030-йилгача ривожлантириш консепсияси”ни ишлаб чиқишда кенг фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 9-апрелдаги 03/17-995-сон маълумотномаси). Шунингдек, таклифларда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги “«Ўзбекистон - 2030» стратегияси тўғрисида”ги ПФ-158-сонли Фармони 1-илова 2030-йилгача эришиладиган мақсадларнинг самарадорлик кўрсаткичларини ишлаб чиқишда кенг фойдаланилган;
инновацион ривожланиш моделига ўтиш шароитида ўрта ва узоқ муддатли истиқболда инсон капитали сифатини оширишнинг прогнозлаштириш механизмларини давлат-хусусий шериклик асосида янги инновацион тузилмалар яратиш, стартапларни бошланғич босқичларда грантлар ва менторлик орқали қўллаб-қувватлаш, инсон капитали сифатини баҳолаш механизмлари бўйича соҳавий баҳолаш моделларини жорий қилиш, таълим ва иш билан бандликнинг ижтимоий индикаторлари бўйича (Ҳуман Cапитал Индех) баҳолашни амалга ошириш кабилар бўйича таклифлар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан “Олий таълим тизимини 2030-йилгача ривожлантириш консепсияси”ни ишлаб чиқишда ҳамда “Қишлоқ ва сув хўжалиги тармоқлари учун муҳандис-техник кадрлар тайёрлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент қарори 7-бандига киритилган ўзгартиришлар бўйича олиб борилаётган ишлар самарадорлигини оширишда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 9-апрелдаги 03/17-995-сон маълумотномаси). Мазкур таклифлар аҳолини олий таълим билан қамраб олишни бевосита рақамли иқтисодиётнинг ривожланиши билан боғлаш имкониятини кенгайтиришга, муҳандис-техник йўналиши битирувчиларнинг инновацион иқтисодиётга ўтишга таъсирини баҳолаш услубиётини такомиллаштиришга ҳамда қишлоқ ва сув хўжалиги тармоқлари учун муҳандис-техник кадрлар тайёрлаш сифатини оширишга муайян даражада хизмат қилган;
инновацион иқтисодиётни ривожлантириш шароитида инсон капитали сифатининг консептуал ёндашувлари асосида инсон салоҳиятининг таълим, рақамли, инновацион ва институционал компонентларини акс эттирувчи асосий кўрсаткичлар тизимини ўз ичига олган таркибий модели бўйича таклиф Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги “«Ўзбекистон - 2030» стратегияси тўғрисида”ги ПФ-158-сонли Фармони 1-илова 2030 йилгача эришиладиган мақсадларнинг самарадорлик кўрсаткичларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 9-апрелдаги 03/17-995-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф муайян даражада таълим сифатини яхшилашга, инновацион фаолликни оширишга, тадбиркорлик фаолиятида инновацияларни жорий қилишга хизмат қилган.